Những ai không nên mổ lasik và các lưu ý an toàn cần biết

Những ai không nên mổ lasik là gì?

Phẫu thuật lasik là kỹ thuật dùng tia laser excimer tác động trực tiếp lên nhu mô giác mạc để thay đổi độ cong, từ đó giúp ánh sáng hội tụ chính xác trên võng mạc. Dù là một phương pháp hiện đại và có tỷ lệ thành công cao, lasik vẫn là một can thiệp ngoại khoa có xâm lấn cấu trúc nhãn cầu.

Mục đích chính của phẫu thuật lasik là giải phóng người bệnh khỏi sự phụ thuộc vào kính gọng hoặc kính áp tròng. Tuy nhiên, sự thành công của ca mổ phụ thuộc vào cấu trúc giác mạc, tình trạng sức khỏe tổng quát và tính ổn định của độ khúc xạ. Nếu thực hiện trên một đôi mắt không đáp ứng đủ tiêu chuẩn an toàn, người bệnh có nguy cơ đối mặt với các biến chứng khó phục hồi như giãn phình giác mạc, khô mắt mạn tính hoặc suy giảm chất lượng thị giác ban đêm. Do đó, việc sàng lọc các trường hợp chống chỉ định là bước bắt buộc trước khi can thiệp.

Người dưới 18 tuổi hoặc có độ khúc xạ chưa ổn định

Độ tuổi là một trong những tiêu chuẩn tiên quyết khi cân nhắc can thiệp phẫu thuật lasik. Người dưới 18 tuổi có nhãn cầu vẫn đang trong giai đoạn phát triển thể chất, khiến độ khúc xạ như cận thị, viễn thị hay loạn thị liên tục biến đổi. Nếu phẫu thuật ở thời điểm này, mắt rất dễ bị tái cận hoặc thay đổi thị lực chỉ sau một thời gian ngắn.

Bên cạnh yếu tố tuổi tác, độ khúc xạ cần phải ổn định trong ít nhất một năm liên tục, nghĩa là độ cận hoặc loạn không thay đổi quá 0.5 diop. Những người có độ khúc xạ tăng nhanh bất thường cần được theo dõi kỹ lưỡng trước khi chỉ định phẫu thuật. Ở chiều ngược lại, người trên 40 tuổi thường bắt đầu xuất hiện tình trạng lão thị tự nhiên do suy giảm khả năng điều tiết của thể thủy tinh, do đó hiệu quả chỉnh thị giác của lasik có thể không đáp ứng trọn vẹn nhu cầu nhìn gần nếu không có đánh giá toàn diện từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

Người có giác mạc quá mỏng hoặc mắc bệnh lý giác mạc chóp

Cấu trúc và hình thái của giác mạc đóng vai trò sống còn trong việc quyết định độ an toàn của phẫu thuật lasik. Trong quy trình này, bác sĩ sẽ tạo một vạt mỏng trên bề mặt giác mạc rồi dùng tia laser bào mòn một phần nhu mô để định hình lại độ cong. Do đó, những người có giác mạc quá mỏng bẩm sinh sẽ không đủ lượng mô đệm an toàn sau can thiệp, dễ dẫn đến biến chứng giãn phình giác mạc gây suy giảm thị lực nghiêm trọng.

Ngoài độ dày, các bất thường về hình thái giác mạc như giác mạc chóp, thoái hóa giác mạc hoặc sẹo giác mạc trung tâm đều nằm trong nhóm chống chỉ định tuyệt đối. Việc can thiệp laser trên một bề mặt giác mạc suy yếu có thể phá vỡ tính toàn vẹn cơ học của mắt. Để xác định chính xác các đặc tính này, người bệnh bắt buộc phải thực hiện chụp bản đồ giác mạc chuyên sâu trước khi đưa ra quyết định.

Người đang mắc các bệnh lý nhãn khoa mạn tính

Các bệnh lý tại mắt chưa được kiểm soát là rào cản lớn đối với phẫu thuật khúc xạ. Người mắc chứng khô mắt mức độ nặng, viêm bờ mi mạn tính hoặc viêm kết mạc dị ứng kéo dài có nguy cơ gặp tổn thương biểu mô giác mạc sau phẫu thuật, dẫn đến đau nhức dai dẳng và thị lực phục hồi chậm. Quá trình tạo vạt giác mạc trong phẫu thuật lasik có thể tạm thời làm tổn thương các đầu mút thần kinh cảm giác, khiến tình trạng khô mắt trở nên trầm trọng hơn.

Đặc biệt, những người mắc bệnh tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể tiến triển, thoái hóa hoàng điểm hoặc viêm màng bồ đào tái phát không được khuyến cáo mổ lasik. Tình trạng tăng nhãn áp có thể làm tổn thương dây thần kinh thị giác không hồi phục, trong khi đục thủy tinh thể làm giảm chất lượng thị giác mà lasik không thể giải quyết được. Bệnh nhân cần điều trị ổn định các bệnh lý này trước khi nghĩ đến việc cải thiện khúc xạ.

Phụ nữ mang thai hoặc đang trong thời kỳ cho con bú

Sự thay đổi nồng độ nội tiết tố sinh dục trong thai kỳ và giai đoạn cho con bú có thể làm tăng khả năng giữ nước của các mô trong cơ thể, bao gồm cả giác mạc. Hiện tượng này làm thay đổi tạm thời độ cong giác mạc và ảnh hưởng đến chỉ số khúc xạ thực tế của mắt, dẫn đến kết quả đo đạc trước mổ thiếu chuẩn xác.

Hơn nữa, sau phẫu thuật lasik, bệnh nhân cần sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh, kháng viêm chứa steroid để phòng ngừa nhiễm trùng và kiểm soát phản ứng viêm. Những hoạt chất này có khả năng hấp thu một phần vào tuần hoàn chung và bài tiết qua sữa mẹ hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Do đó, phụ nữ cần hoãn phẫu thuật lasik và đợi ít nhất từ 3 đến 6 tháng sau khi cai sữa để nội tiết tố và độ khúc xạ trở về trạng thái ổn định.

Người mắc bệnh tự miễn và đái tháo đường mất kiểm soát

Khả năng phục hồi của giác mạc sau phẫu thuật lasik phụ thuộc chặt chẽ vào hệ thống miễn dịch và khả năng liền vết thương của cơ thể. Bệnh nhân mắc các bệnh tự miễn hệ thống như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống hoặc xơ cứng bì thường có nguy cơ cao bị viêm loét giác mạc vô khuẩn, tan vạt giác mạc hoặc liền sẹo bất thường sau phẫu thuật.

Bên cạnh đó, bệnh nhân đái tháo đường không được kiểm soát đường huyết tốt cũng là đối tượng chống chỉ định. Đường huyết cao làm chậm quá trình tái tạo biểu mô giác mạc, tăng nguy cơ nhiễm trùng và dễ đi kèm các biến chứng tiềm ẩn tại võng mạc. Những người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc thuốc chống viêm kéo dài cũng cần được đánh giá thận trọng về khả năng hồi phục mô trước khi xem xét bất kỳ can thiệp phẫu thuật nào trên mắt.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về tiêu chuẩn phẫu thuật lasik mang tính chất tham khảo phổ quát và không thay thế cho quy trình khám chuyên sâu tại cơ sở y tế. Tuyệt đối không tự ý quyết định mổ mắt khi chưa qua các bước đo đạc nhãn khoa chi tiết. Nếu đang có các triệu chứng viêm nhiễm, đau nhức mắt hoặc bệnh lý toàn thân, bạn cần thông báo trung thực với bác sĩ chuyên khoa mắt để được đánh giá nguy cơ chính xác.

Tóm tắt

Phẫu thuật lasik mang lại nhiều tiện ích nhưng không phải là giải pháp phù hợp cho tất cả mọi người. Việc thăm khám chuyên sâu và lắng nghe tư vấn từ bác sĩ nhãn khoa sẽ giúp bạn chọn lựa phương án chỉnh khúc xạ an toàn, bảo vệ thị lực lâu dài.