Nhóm người dễ trở nặng khi mắc cúm mùa và biện pháp phòng ngừa

Cúm mùa là gì?

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, phổ biến nhất là các chủng cúm A và cúm B. Bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt dính dịch tiết. Ở đa số người trưởng thành khỏe mạnh, cúm mùa thường diễn tiến lành tính và tự hồi phục sau khoảng một tuần nghỉ ngơi. Tuy nhiên, đối với một số nhóm người có cơ địa nhạy cảm hoặc hệ miễn dịch suy yếu, nhiễm virus cúm có thể tiến triển nhanh, dẫn đến các tổn thương phổi nghiêm trọng hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh lý nền sẵn có. Việc nhận biết sớm những người có nguy cơ cao và áp dụng đồng bộ các giải pháp phòng bệnh là yếu tố then chốt giúp hạn chế biến chứng và giảm thiểu gánh nặng y tế.

Nhóm đối tượng dễ gặp biến chứng nặng khi mắc cúm mùa

Hệ miễn dịch đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát sự nhân lên của virus cúm trong cơ thể. Những đối tượng có sức đề kháng non nớt hoặc suy giảm là nhóm dễ bị virus tấn công sâu xuống đường hô hấp dưới.

Đầu tiên là trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, do đường thở nhỏ hẹp và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Tiếp theo là người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên, nhóm tuổi thường đi kèm tình trạng lão hóa miễn dịch và nhiều bệnh nền phối hợp. Phụ nữ mang thai cũng thuộc nhóm nguy cơ đặc biệt vì sự thay đổi nội tiết tố và dung tích phổi suy giảm khi thai nhi lớn dần, khiến phản ứng miễn dịch với virus cúm suy yếu.

Ngoài ra, những người mắc các bệnh mạn tính như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường, suy tim, bệnh thận mạn hoặc người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch đều có nguy cơ trở nặng rất cao nếu nhiễm virus cúm mùa.

Biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra ở nhóm nguy cơ cao

Khi virus cúm xâm nhập vào cơ thể của người có cơ địa dễ tổn thương, phản ứng viêm có thể không chỉ giới hạn ở đường hô hấp trên mà lan rộng xuống phế quản và nhu mô phổi.

Biến chứng phổ biến và đáng lo ngại nhất là viêm phổi do virus cúm hoặc bội nhiễm vi khuẩn thứ phát như phế cầu khuẩn hay tụ cầu vàng. Tình trạng này có thể nhanh chóng dẫn đến suy hô hấp cấp tiến triển, khiến người bệnh rơi vào tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng.

Bên cạnh tổn thương tại phổi, cúm mùa còn có thể khởi phát đợt cấp của các bệnh mạn tính tiềm ẩn. Người bệnh suy tim có thể bị suy tim mất bù, người bệnh đái tháo đường dễ rơi vào tình trạng rối loạn đường huyết khó kiểm soát, trong khi người bị hen phế quản có thể lên cơn co thắt phế quản dữ dội. Trong một số trường hợp hiếm gặp hơn, virus cúm còn có thể gây viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim hoặc tổn thương hệ thần kinh trung ương.

Năm biện pháp phòng ngừa cúm mùa theo hướng dẫn y tế

Để ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm và bảo vệ các nhóm dễ tổn thương, cơ quan y tế khuyến cáo cộng đồng thực hiện đồng bộ năm biện pháp bảo vệ chủ động.

Thứ nhất, tiêm vaccine phòng cúm mùa định kỳ hàng năm. Đây là biện pháp tạo miễn dịch chủ động hiệu quả nhất, đặc biệt cần thiết cho trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ có kế hoạch mang thai và người có bệnh nền.

Thứ hai, duy trì vệ sinh tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây, hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay có cồn, nhất là sau khi ho, hắt hơi hoặc chạm vào các bề mặt nơi công cộng.

Thứ ba, thực hiện che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo, sau đó bỏ khăn giấy vào thùng rác kín và rửa tay ngay.

Thứ tư, hạn chế tiếp xúc gần với người đang có dấu hiệu sốt, ho, sổ mũi; đeo khẩu trang y tế khi đến nơi đông người hoặc khi có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh.

Thứ năm, giữ gìn vệ sinh thông thoáng nơi ở và nơi làm việc, lau chùi định kỳ các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, bàn phím và điện thoại.

Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi người nghi nhiễm cúm

Khi xuất hiện các triệu chứng ban đầu như sốt, đau mỏi cơ, đau đầu, nghẹt mũi hoặc ho, người bệnh cần chủ động cách ly tạm thời tại phòng riêng thoáng khí để tránh lây nhiễm cho người thân trong gia đình, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ.

Người bệnh cần được nghỉ ngơi đầy đủ, uống nhiều nước ấm, bổ sung các bữa ăn lỏng, dễ tiêu và giàu vi chất để hỗ trợ hệ miễn dịch phục hồi. Không tự ý sử dụng các loại thuốc kháng virus hay thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa, vì kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus cúm và việc dùng sai thuốc kháng virus có thể dẫn đến nguy cơ kháng thuốc.

Gia đình cần theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn như thân nhiệt, nhịp thở và mức độ tỉnh táo. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như khó thở, đau tức ngực liên tục, sốt cao không hạ hoặc lơ mơ, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hay thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định y khoa. Khi người thuộc nhóm nguy cơ cao như trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai, người cao tuổi có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm cúm hoặc bệnh diễn tiến nặng hơn, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Cúm mùa tuy là bệnh lý hô hấp thường gặp nhưng có thể gây ra những hậu quả nặng nề ở các đối tượng có sức đề kháng yếu. Thực hiện tiêm phòng vaccine định kỳ, giữ gìn vệ sinh cá nhân và tuân thủ các khuyến cáo y tế là cách đơn giản và thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe của bản thân và toàn thể gia đình.