Nhổ răng khôn có ảnh hưởng đến thần kinh không: Nguy cơ và cách xử trí

Nhổ răng khôn có ảnh hưởng đến thần kinh không?

Răng khôn, hay còn gọi là răng số tám, là những chiếc răng mọc cuối cùng trên cung hàm ở độ tuổi trưởng thành. Do xương hàm lúc này thường đã phát triển hoàn chỉnh và không còn đủ khoảng trống, răng khôn rất dễ mọc lệch, mọc kẹt hoặc đâm ngang vào răng bên cạnh. Khi răng khôn gây đau nhức, viêm lợi trùm, sâu răng lân cận hoặc nguy cơ xô lệch toàn bộ hàm răng, bác sĩ sẽ chỉ định tiểu phẫu để nhổ bỏ.

Vấn đề nhổ răng khôn có ảnh hưởng đến thần kinh không xuất phát từ việc cấu trúc giải phẫu của răng khôn hàm dưới nằm kề cận hai nhánh thần kinh cảm giác quan trọng. Quá trình can thiệp có thể tạo ra áp lực nhất định lên các mô xung quanh, nhưng việc này hoàn toàn khác biệt với các dây thần kinh trung ương và được kiểm soát chặt chẽ trong nha khoa hiện đại.

Mối liên hệ giải phẫu giữa chân răng khôn và các dây thần kinh cảm giác

Răng khôn hàm dưới mọc ở vị trí tận cùng của cung hàm, nơi có hai nhánh thần kinh cảm giác quan trọng chạy qua là dây thần kinh xương ổ răng dưới và dây thần kinh lưỡi. Dây thần kinh xương ổ răng dưới nằm trong ống xương hàm dưới ngay sát hoặc tiếp xúc trực tiếp với chóp chân răng số tám. Trong khi đó, dây thần kinh lưỡi chạy dọc theo bản xương phía trong của xương hàm dưới.

Khi răng khôn mọc ngầm, mọc lệch hoặc có chân cong móc ôm sát ống thần kinh, các thao tác phẫu thuật như mở xương, chia cắt thân răng hoặc nạy bẩy chân răng có thể vô tình tác động cơ học lên vỏ bao dây thần kinh. Sự va chạm này chủ yếu dẫn đến hiện tượng chèn ép, căng dãn tạm thời chứ hiếm khi gây đứt hoàn toàn cấu trúc sợi trục thần kinh.

Các biểu hiện thường gặp khi dây thần kinh hàm mặt bị kích thích

Nếu dây thần kinh xương ổ răng dưới bị kích thích hoặc tổn thương nhẹ, người bệnh thường nhận thấy cảm giác tê bì, châm chích như kim châm, hoặc giảm cảm giác xúc giác ở nửa môi dưới và vùng cằm cùng bên nhổ răng. Khi dây thần kinh lưỡi bị ảnh hưởng, cảm giác tê rát hoặc mất cảm giác có thể xuất hiện ở hai phần ba trước của nửa lưỡi cùng bên, đôi khi đi kèm thay đổi nhẹ về vị giác.

Cần lưu ý rằng các dây thần kinh này chỉ đảm nhận chức năng dẫn truyền cảm giác chứ không tham gia chi phối vận động cơ mặt. Do đó, người bệnh hoàn toàn không bị méo miệng, lệch mặt hay biến dạng nét mặt khi giao tiếp. Tình trạng tê bì này khác hoàn toàn với tác dụng tạm thời của thuốc tê vốn sẽ biến mất hoàn toàn sau vài giờ đầu phẫu thuật.

Khả năng tự hồi phục của dây thần kinh sau can thiệp răng miệng

Đa số các trường hợp tê bì sau tiểu phẫu răng khôn thuộc dạng tổn thương dập nhẹ hoặc căng dãn vỏ bọc thần kinh do phản ứng viêm và phù nề sau mổ. Với mức độ này, các sợi dẫn truyền thần kinh có khả năng tự tái tạo và hồi phục dần theo thời gian. Quá trình tái lập cảm giác bình thường thường diễn ra từ vài tuần đến vài tháng tùy thuộc vào mức độ sang chấn và cơ địa của từng người.

Chỉ một tỷ lệ rất nhỏ tổn thương nặng mới kéo dài trên sáu tháng hoặc để lại cảm giác thay đổi vĩnh viễn. Việc phát hiện sớm và can thiệp bằng các biện pháp hỗ trợ như thuốc kháng viêm, vitamin nhóm B liều điều trị theo chỉ định của bác sĩ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự hồi phục tế bào thần kinh ngoại biên.

Biện pháp chẩn đoán hình ảnh và kỹ thuật phẫu thuật hạn chế rủi ro

Để phòng tránh tối đa nguy cơ tổn thương thần kinh, khâu chuẩn bị tiền phẫu đóng vai trò quyết định. Bác sĩ nha khoa luôn chỉ định chụp phim toàn cảnh Panorama hoặc chụp cắt lớp vi tính hình nón Cone Beam CT nhằm đánh giá chính xác mối tương quan không gian ba chiều giữa chân răng khôn và ống thần kinh xương hàm dưới.

Dựa trên hình ảnh phim chụp, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp nhất, chẳng hạn như kỹ thuật chia cắt thân răng nhỏ để lấy từng phần nhẹ nhàng, hoặc phẫu thuật cắt thân răng bảo tồn chân răng nếu nguy cơ chạm vào dây thần kinh quá cao. Trang thiết bị hiện đại như máy phẫu thuật siêu âm cũng giúp cắt xương êm ái, hạn chế tối đa sinh nhiệt và giảm thiểu chấn động lên các mô mềm xung quanh.

Theo dõi và chăm sóc đúng cách nhằm hỗ trợ phục hồi cảm giác

Sau khi kết thúc phẫu thuật nhổ răng khôn, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn vệ sinh và sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm do bác sĩ chỉ định. Chườm lạnh trong 24 giờ đầu giúp giảm sưng nề mô mềm xung quanh, từ đó gián tiếp giảm áp lực chèn ép lên các nhánh thần kinh lân cận.

Khi vùng môi hoặc lưỡi chưa lấy lại cảm giác trọn vẹn, cần hết sức thận trọng khi ăn uống để tránh tự cắn rách niêm mạc môi, má hoặc lưỡi. Nên ưu tiên thức ăn mềm nguội, không ăn đồ cay nóng hoặc quá cứng. Nếu nhận thấy tình trạng mất cảm giác không thuyên giảm sau nhiều ngày, người bệnh cần quay lại cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa răng hàm mặt đánh giá mức độ dẫn truyền cảm giác và có phác đồ hỗ trợ kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa răng hàm mặt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc bổ thần kinh, thuốc giảm đau hay can thiệp mẹo dân gian khi bị tê bì sau nhổ răng. Khi có dấu hiệu bất thường, cần đến khám trực tiếp tại cơ sở nha khoa uy tín.

Tóm tắt

Nhổ răng khôn có tiềm ẩn nguy cơ tác động đến dây thần kinh lân cận, nhưng tỷ lệ tổn thương vĩnh viễn rất thấp nếu được thăm khám và chụp phim cẩn thận trước phẫu thuật. Việc tuân thủ hướng dẫn chăm sóc của bác sĩ và tái khám đúng hẹn khi có cảm giác tê bì kéo dài là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe răng hàm mặt.