Nhiễm virus Hanta dễ nhầm với cảm cúm và nguy cơ biến chứng tiến triển nhanh

Nhiễm virus Hanta là gì?

Virus Hanta thuộc họ Hantaviridae, lưu hành tự nhiên ở nhiều loài chuột và động vật gặm nhấm nhỏ. Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm từ động vật khác, virus Hanta không lây trực tiếp qua vết cắn của côn trùng trung gian mà chủ yếu lây qua đường hô hấp khi con người hít phải chất tiết, nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột bốc hơi trong không khí.

Bệnh không có mầm bệnh kéo dài ở người và hiếm khi lây từ người sang người. Dù tỷ lệ mắc trong cộng đồng không cao bằng các bệnh cúm mùa, nhưng mức độ ảnh hưởng của virus Hanta lại đặc biệt nghiêm trọng. Khi xâm nhập vào cơ thể, vi rút tác động trực tiếp đến hệ thống mạch máu, làm tăng tính thấm thành mạch và dẫn đến tổn thương các cơ quan đích như phổi và thận. Hiểu rõ bản chất bệnh giúp cộng đồng chủ động phòng tránh hiệu quả.

Con đường lây nhiễm virus Hanta từ động vật sang người

Loài chuột là ký chủ tự nhiên lưu hành virus Hanta mà không biểu hiện bệnh lý. Vi rút được đào thải qua phân, nước tiểu và nước bọt của chuột ra môi trường bên ngoài. Con người có nguy cơ nhiễm bệnh cao nhất khi hít phải các hạt bụi aerosol nhỏ chứa vi rút lơ lửng trong không khí tại những không gian kín, ít thoáng khí như kho bãi, nhà hoang hoặc xưởng sản xuất có chuột sinh sống.

Bên cạnh con đường hô hấp chính, vi rút cũng có thể xâm nhập khi tiếp xúc trực tiếp chất tiết của chuột với niêm mạc mắt, mũi, miệng hoặc qua vết thương hở trên da. Một số trường hợp hiếm gặp hơn ghi nhận vi rút lây qua vết cắn của chuột nhiễm bệnh hoặc qua thức ăn, nước uống bị bẩn do phân chuột. Do đó, môi trường sống ô nhiễm và sự xuất hiện của gặm nhấm là yếu tố nguy cơ chính.

Lý do virus Hanta dễ bị nhầm lẫn với bệnh cảm cúm

Ở giai đoạn khởi phát, kéo dài từ vài ngày đến một tuần sau thời gian ấp bệnh, người nhiễm virus Hanta xuất hiện các triệu chứng toàn thân không đặc hiệu. Người bệnh thường bị sốt cao đột ngột, rét rung, kèm theo đau mỏi các nhóm cơ lớn như lưng, đùi, vai và rét mút. Các triệu chứng khác bao gồm chán ăn, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn hoặc tiêu chảy nhẹ.

Những biểu hiện ban đầu này hoàn toàn giống với bệnh cảm cúm mùa, sốt siêu vi hoặc sốt xuất huyết Dengue giai đoạn đầu. Vì không có tổn thương đặc trưng tại một cơ quan cụ thể ngay lúc khởi phát, người bệnh và thậm chí người chăm sóc thường nghĩ rằng đó chỉ là đợt cảm sốt thông thường. Sự nhầm lẫn này dễ dẫn đến tâm lý chủ quan, tự mua thuốc hạ sốt điều trị tại nhà mà không đi khám xét nghiệm.

Các biến chứng nặng nguy hiểm khi nhiễm virus Hanta

Sau giai đoạn đầu tương tự cảm cúm, bệnh có thể nhanh chóng chuyển sang giai đoạn tiến triển nặng tùy thuộc vào chủng vi rút mắc phải. Chủng virus Hanta gây hội chứng phổi sẽ khiến tính thấm mao mạch phổi tăng vọt, dẫn đến tràn dịch màng phổi và phù phổi cấp. Người bệnh xuất hiện ho khan, khó thở tăng dần, thở nhanh nông và suy hô hấp cấp tính chỉ trong vài giờ đến vài ngày.

Ở dạng sốt xuất huyết kèm hội chứng thận, vi rút gây tổn thương hệ thống mạch máu toàn thân và cầu thận. Biểu hiện bao gồm xuất huyết dưới da, tụt huyết áp, hạ tiểu cầu và suy thận cấp với các dấu hiệu tiểu ít hoặc vô niệu. Cả hai thể bệnh này đều có nguy cơ tử vong cao nếu không được điều trị tích cực và hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn kịp thời tại các cơ sở y tế có chuyên khoa truyền nhiễm và hồi sức.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm virus Hanta hiệu quả

Hiện nay chưa có vắc xin phòng bệnh virus Hanta phổ biến rộng rãi cho cộng đồng, vì vậy nguyên tắc phòng bệnh cốt lõi là kiểm soát loài gặm nhấm và vệ sinh môi trường sống. Gia đình cần giữ vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, dọn dẹp thức ăn thừa, đậy kín thùng rác và bảo quản thực phẩm trong hộp có nắp đậy để không thu hút chuột vào nhà.

Khi vệ sinh các khu vực nghi có chuột như kho chứa đồ, hầm nhà, cần đeo khẩu trang và găng tay cao su. Tránh dùng chổi quét khô vì có thể làm bụi chứa vi rút bắn lên không khí; thay vào đó nên phun xịt dung dịch sát khuẩn hoặc nước lau sàn để làm ẩm trước khi lau chùi. Ngoài ra, việc bẫy chuột và niêm phong các khe hở, lỗ thủng quanh nhà cũng giúp ngăn chặn hiệu quả nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quát và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Virus Hanta là bệnh truyền nhiễm tiến triển nhanh, do đó người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị hoặc kéo dài thời gian theo dõi tại nhà khi có yếu tố nguy cơ tiếp xúc với chuột. Việc chẩn đoán xác định đòi hỏi các xét nghiệm chuyên khoa và sự đánh giá trực tiếp từ bác sĩ.

Tóm tắt

Nhiễm virus Hanta tuy ít gặp nhưng có nguy cơ gây biến chứng hô hấp và thận rất nghiêm trọng. Nhận biết sớm các triệu chứng khởi phát giống cúm kết hợp yếu tố dịch tễ tiếp xúc với gặm nhấm sẽ giúp người bệnh kịp thời đến cơ sở y tế. Chủ động giữ gìn vệ sinh môi trường và xua đuổi chuột là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.