Nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn nguy hiểm như thế nào và đường lây truyền

Vi khuẩn liên cầu lợn là gì?

Vi khuẩn liên cầu lợn, có tên khoa học là Streptococcus suis, là loại vi khuẩn hình cầu Gram dương thường trú ngụ ở đường hô hấp trên, tiêu hóa và sinh dục của lợn. Loại vi khuẩn này có nhiều tuýp huyết thanh khác nhau, trong đó tuýp 2 là tác nhân phổ biến nhất gây bệnh ở người. Người bị nhiễm vi khuẩn thường do tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh, lợn mang vi khuẩn hoặc sử dụng các sản phẩm từ thịt lợn chưa được nấu chín kỹ như tiết canh, nem chua, lòng lợn tái. Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua vết thương hở hoặc niêm mạc, vi khuẩn nhanh chóng nhân lên và đi vào máu, phát tán đến nhiều cơ quan gây ra các phản ứng viêm cấp tính nguy hiểm.

Con đường lây nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn sang người

Vi khuẩn liên cầu lợn lây truyền sang người chủ yếu thông qua hai con đường chính là tiếp xúc trực tiếp và đường tiêu hóa. Con đường tiếp xúc xảy ra khi người tiêu dùng, người chăn nuôi, thương lái, người giết mổ hoặc người chế biến thực phẩm tiếp xúc trực tiếp với lợn ốm, lợn chết hoặc thịt lợn tươi sống mang vi khuẩn. Vi khuẩn xâm nhập qua các tổn thương nhỏ trên da như trầy xước, vết cắt hoặc qua niêm mạc mắt, mũi, miệng.

Con đường thứ hai là qua đường tiêu hóa khi ăn các món ăn chưa được nấu chín kỹ từ thịt lợn hoặc nội tạng lợn. Việc tiêu thụ tiết canh lợn, nem chua, nem chạo, gỏi tái hoặc thịt lợn luộc chưa chín kỹ chứa vi khuẩn liên cầu lợn là nguyên nhân dẫn đến nhiều ca bệnh nặng cấp tính. Ngoài ra, việc dùng chung dụng cụ chế biến như dao, thớt thái thịt sống rồi thái thức ăn chín mà không rửa sạch cũng tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm chéo.

Các biến chứng nghiêm trọng do liên cầu lợn gây ra

Khi vi khuẩn liên cầu lợn xâm nhập vào máu, bệnh nhân có thể gặp phải hai thể lâm sàng phổ biến và nặng nề nhất là viêm màng não mủ và nhiễm trùng huyết. Viêm màng não mủ thường biểu hiện với sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn mửa, cứng cổ, sợ ánh sáng và rối loạn ý thức. Một số bệnh nhân để lại di chứng thần kinh kéo dài như điếc tai vĩnh viễn, giảm thị lực hoặc liệt dây thần kinh sọ.

Nhiễm trùng huyết do liên cầu lợn là tình trạng vi khuẩn nhân lên nhanh chóng trong dòng máu, phát tán độc tố gây ra hội chứng sốc nhiễm khuẩn. Bệnh nhân bị hạ huyết áp, xuất huyết dưới da thành từng mảng hoại tử tử ban, suy đa cơ quan như suy gan, suy thận và rối loạn đông máu nghiêm trọng. Tỷ lệ tử vong ở thể nhiễm trùng huyết kèm sốc nhiễm khuẩn là rất cao nếu không được điều trị hồi sức tích cực kịp thời tại cơ sở y tế.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh

Mọi người đều có khả năng nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn nếu tiếp xúc với nguồn lây, tuy nhiên một số nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh và diễn biến nặng cao hơn rõ rệt. Người làm nghề chăn nuôi lợn, công nhân lò mổ, người buôn bán thịt lợn tại các chợ và người làm bếp thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với thịt lợn tươi sống là những nhóm nghề nghiệp có nguy cơ cao nhất.

Bên cạnh yếu tố nghề nghiệp, thói quen ăn uống tiêu thụ tiết canh và các món tươi sống từ lợn khiến nhiều người dân trong cộng đồng dễ mắc bệnh. Ngoài ra, những cá nhân có hệ miễn dịch suy giảm, người mắc bệnh lý mãn tính như xơ gan, tiểu đường, nghiện rượu hoặc đã cắt lách có xu hướng diễn tiến thành các thể bệnh nặng và gặp biến chứng tử ban hoại tử nguy hiểm hơn khi nhiễm khuẩn.

Biện pháp chủ động phòng ngừa nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn

Để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn, thực hiện ăn chín uống sôi là nguyên tắc quan trọng hàng đầu. Tuyệt đối không ăn tiết canh, nem chua, nem chạo hoặc thịt lợn tái chưa được nấu chín hoàn toàn. Khi lựa chọn thực phẩm, người tiêu dùng chỉ nên mua thịt lợn có nguồn gốc rõ ràng, đã qua kiểm định thú y, tránh mua thịt lợn ốm, chết hoặc có màu sắc bất thường.

Trong quá trình chế biến, cần phân loại riêng dụng cụ như dao, thớt cho thực phẩm sống và thực phẩm chín. Người chế biến thực phẩm hoặc tiếp xúc với lợn tươi sống nên đeo găng tay bảo hộ, đặc biệt khi tay có vết trầy xước. Sau khi tiếp xúc với thịt sống, cần rửa tay thật sạch bằng xà phòng và nước sạch. Khi phát hiện lợn bệnh hoặc chết bất thường, người dân cần báo ngay cho cơ quan thú y địa phương và không tự ý giết mổ hay tiêu thụ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa chuyên sâu. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ nhiễm bệnh sau khi tiếp xúc thịt lợn hoặc ăn đồ sống, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ thăm khám. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hay tự điều trị tại nhà để tránh chậm trễ thời gian vàng cấp cứu.

Tóm tắt

Vi khuẩn liên cầu lợn là tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu thực hiện tốt an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo hộ lao động. Việc duy trì thói quen ăn chín uống sôi và không tiếp xúc trực tiếp với thịt lợn bệnh là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và toàn cộng đồng.