Nhiễm trùng tai giữa có nguy hiểm không và cách xử trí

Nhiễm trùng tai giữa là gì?

Tai giữa là khoang chứa không khí nằm ngay sau màng nhĩ, chứa chuỗi xương con chịu trách nhiệm truyền tải sóng âm thanh từ môi trường vào tai trong. Khoang này nối thông trực tiếp với vùng sau mũi họng qua một ống dẫn hẹp gọi là vòi nhĩ. Vòi nhĩ có nhiệm vụ cân bằng áp suất và dẫn lưu chất tiết sinh lý bình thường từ tai giữa xuống họng.

Nhiễm trùng tai giữa khởi phát khi lớp niêm mạc lót trong hòm nhĩ bị viêm nhiễm, sưng phù, thường xuất hiện thứ phát sau một đợt cảm lạnh, cúm hoặc viêm mũi họng. Khi vòi nhĩ bị tắc nghẽn và phù nề, dịch không thể thoát ra ngoài mà bị giữ lại bên trong, tạo môi trường thuận lợi cho mầm bệnh phát triển. Bệnh lý này có thể diễn tiến dưới dạng cấp tính với các đợt bùng phát dữ dội hoặc chuyển sang giai đoạn mạn tính với dịch ứ đọng kéo dài làm ảnh hưởng tới thính lực.

Mức độ nguy hiểm và những biến chứng tiềm ẩn của nhiễm trùng tai giữa

Nhiễm trùng tai giữa phần lớn đáp ứng tốt nếu được phát hiện và xử trí đúng giai đoạn. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân chủ quan hoặc điều trị sai cách, bệnh có thể tiến triển thành viêm tai giữa mạn tính kèm dịch dai dẳng. Nguy hiểm hơn, ổ nhiễm trùng có khả năng lan rộng sang xương chũm gây viêm xương chũm cấp, áp xe quanh tai hoặc làm thủng màng nhĩ khó phục hồi.

Trong các trường hợp nghiêm trọng, vi khuẩn có thể xâm nhập sâu vào các cấu trúc lân cận dẫn đến liệt dây thần kinh mặt, viêm mê nhĩ gây chóng mặt mất thăng bằng hoặc biến chứng nội sọ đe dọa tính mạng như viêm màng não và áp xe não. Do đó, việc theo dõi sát sao tiến triển bệnh là yếu tố sống còn để ngăn ngừa biến chứng suy giảm thính lực vĩnh viễn.

Nguyên tắc điều trị nội khoa đối với nhiễm trùng tai giữa

Quy trình xử trí y khoa phụ thuộc vào độ tuổi người bệnh, mức độ nghiêm trọng của triệu chứng và nguyên nhân gây nhiễm trùng. Với các trường hợp nhẹ do virus, bác sĩ có thể áp dụng chiến lược theo dõi thận trọng kết hợp thuốc giảm đau, hạ sốt như paracetamol hoặc ibuprofen để cải thiện sự khó chịu trong khi hệ miễn dịch tự đào thải tác nhân gây bệnh.

Khi xác định có nhiễm khuẩn hoặc triệu chứng sốt cao, đau tai dữ dội kéo dài, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ chỉ định kháng sinh đường uống phù hợp theo từng chủng vi khuẩn thường gặp. Người bệnh phải tuân thủ chặt chẽ liều lượng và thời gian dùng thuốc được kê đơn, tuyệt đối không tự ý ngừng kháng sinh sớm dù các triệu chứng đau đã giảm bớt, nhằm tránh hiện tượng kháng kháng sinh và ngừa tái phát.

Các biện pháp can thiệp thủ thuật và phẫu thuật khi cần thiết

Đối với các trường hợp nhiễm trùng tai giữa ứ mủ gây phồng căng màng nhĩ, đau đớn dữ dội hoặc xuất hiện biến chứng đe dọa, bác sĩ có thể cân nhắc thủ thuật trích rạch màng nhĩ nhằm dẫn lưu mủ, giải áp và giảm đau nhanh chóng cho người bệnh.

Với những bệnh nhân bị viêm tai giữa thanh dịch kéo dài gây giảm thính lực hoặc tái phát nhiều đợt trong năm, thủ thuật đặt ống thông khí qua màng nhĩ là giải pháp can thiệp hiệu quả. Chiếc ống nhỏ này giúp cân bằng áp suất hòm nhĩ và giải phóng dịch ứ đọng. Ngoài ra, việc nạo VA (sùi vòm họng) hay điều trị dị tật vách ngăn mũi cũng có thể được kết hợp để giải quyết triệt để tình trạng tắc nghẽn vòi nhĩ.

Chăm sóc đúng cách tại nhà hỗ trợ quá trình phục hồi

Bên cạnh việc dùng thuốc theo đơn của thầy thuốc, chế độ chăm sóc tại nhà đóng vai trò hỗ trợ đắc lực giúp người bệnh thoải mái hơn. Bạn có thể chườm ấm nhẹ nhàng bên ngoài vùng tai bị đau để làm dịu cảm giác khó chịu. Vệ sinh và làm thông thoáng đường mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý giúp vòi nhĩ dẫn lưu dịch dễ dàng hơn.

Người chăm sóc cần đặc biệt lưu ý giữ cho tai người bệnh luôn khô ráo. Tránh để xà phòng hoặc nước lọt vào ống tai trong suốt thời gian điều trị. Tuyệt đối không dùng tăm bông cứng, dụng cụ kim loại hay bất kỳ vật thể nhọn nào đưa sâu vào ống tai để ngoáy hay lau dịch, bởi hành động này rất dễ làm xước da ống tai và làm tổn thương thêm màng nhĩ đang viêm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc thăm khám và chẩn đoán trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như thổi bột thuốc, nhỏ nước lá hay nhỏ oxy già vào tai khi chưa có chỉ định y tế. Nếu nhận thấy các dấu hiệu nguy hiểm như đau đầu dữ dội, sốt cao không hạ, nôn ói, chóng mặt nhiều, sưng nề đỏ đau sau tai hoặc chảy mủ tai có mùi hôi, cần đến ngay bệnh viện để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Nhiễm trùng tai giữa là bệnh lý tai mũi họng phổ biến và có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Thay vì lo lắng hoặc tự ý dùng thuốc nhỏ tai tại nhà, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám. Việc tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng là biện pháp an toàn nhất giúp bảo tồn thính lực toàn vẹn và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.