Bệnh nhiễm trùng máu có lây không và những điều cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiễm trùng máu là một biến chứng y khoa nghiêm trọng xảy ra khi cơ thể phản ứng quá mức với một ổ nhiễm trùng, dẫn đến tổn thương mô và suy giảm chức năng các cơ quan. Nhiều người lo lắng liệu bệnh nhiễm trùng máu có lây không khi tiếp xúc hoặc chăm sóc người bệnh trong cuộc sống hàng ngày.
Về mặt y học, bản thân tình trạng nhiễm trùng máu hoàn toàn không thể lây truyền trực tiếp từ người sang người qua bất kỳ con đường tiếp xúc nào. Tuy nhiên, các mầm bệnh vi khuẩn hoặc virus gây ra ổ nhiễm khuẩn ban đầu lại có khả năng lây lan tùy theo từng tác nhân cụ thể. Việc hiểu đúng bản chất vấn đề giúp người nhà yên tâm chăm sóc bệnh nhân mà vẫn thực hiện tốt các biện pháp bảo vệ cần thiết.
Nhiễm trùng máu có lây không là gì?
Nhiễm trùng máu, hay còn gọi là nhiễm khuẩn huyết, là hội chứng đáp ứng viêm toàn thân nguy hiểm khởi phát từ một ổ nhiễm trùng tại một cơ quan cụ thể trong cơ thể như phổi, đường tiết niệu, da hoặc ổ bụng. Khi các tác nhân vi sinh vật bao gồm vi khuẩn, nấm hoặc virus cùng độc tố của chúng xâm nhập vào hệ tuần hoàn, hệ thống miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng phòng vệ trên diện rộng. Trong trường hợp nặng, quá trình giải phóng hàng loạt chất trung gian gây viêm làm tổn thương thành mạch máu, hình thành huyết khối vi mạch và cản trở oxy đến các mô lành. Điều này có thể dẫn đến tụt huyết áp nghiêm trọng, sốc nhiễm khuẩn và tổn thương suy đa tạng. Đây là một tiến trình phản ứng bệnh lý diễn ra bên trong cơ thể người mắc, hoàn toàn không phải là một dạng bệnh lây nhiễm trực tiếp giữa các cá nhân.
Bản chất vì sao nhiễm trùng máu không lây truyền trực tiếp
Nhiễm trùng máu không phải là một bệnh truyền nhiễm độc lập có thể truyền thẳng từ cơ thể người này sang cơ thể người khác. Khi bạn tiếp xúc với người bệnh qua các cử chỉ sinh hoạt thông thường như bắt tay, ôm, ngồi cùng phòng hay dùng chung đồ dùng cá nhân, bạn không thể bị lây tình trạng nhiễm trùng máu. Tình trạng này thực chất là kết quả của phản ứng miễn dịch toàn thân bị mất kiểm soát trước một ổ nhiễm khuẩn sẵn có trong cơ thể bệnh nhân. Phản ứng viêm quá mức cùng các rối loạn huyết động và suy đa cơ quan là quá trình bệnh lý nội sinh của từng cá nhân, không thể chuyển giao hay phát tán qua đường tiếp xúc thông thường. Do đó, người thân và cộng đồng không cần có tâm lý e ngại hay xa lánh người đang điều trị nhiễm trùng máu.
Khả năng lây lan của các tác nhân vi sinh vật ban đầu
Mặc dù phản ứng nhiễm trùng máu không lây, nhưng các tác nhân vi sinh vật khởi phát như vi khuẩn, virus hoặc nấm lại có thể lây truyền tùy theo đặc tính của từng mầm bệnh. Chẳng hạn, vi khuẩn phế cầu gây viêm phổi có thể lây qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho hoặc hắt hơi. Vi khuẩn đường tiêu hóa như vi khuẩn đường ruột có thể lây qua thức ăn, nước uống nhiễm bẩn hoặc bàn tay không sạch. Vi khuẩn tụ cầu vàng trên da có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với vết thương hở hoặc bề mặt dùng chung. Khi người khác nhiễm phải các vi sinh vật này, họ sẽ phát triển bệnh lý tại chỗ tương ứng như viêm họng, viêm da hoặc tiêu chảy. Tình trạng đó chỉ tiến triển thành nhiễm trùng máu nếu mầm bệnh xâm nhập được vào hệ tuần hoàn và cơ thể không kiểm soát được phản ứng viêm.
Những đối tượng có nguy cơ cao tiến triển nhiễm trùng máu
Không phải bất kỳ ai nhiễm vi khuẩn cũng sẽ chuyển thành nhiễm trùng máu. Nguy cơ tiến triển thành biến chứng nguy hiểm này phụ thuộc rất lớn vào tình trạng miễn dịch của vật chủ và độc lực của mầm bệnh. Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất bao gồm người cao tuổi từ sáu mươi lăm tuổi trở lên, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới một tuổi do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện hoặc đã suy giảm. Bên cạnh đó, những người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy thận mạn, xơ gan, hoặc người đang điều trị ức chế miễn dịch, hóa trị ung thư có sức đề kháng suy yếu đáng kể. Những người có vết thương lớn, bỏng diện rộng hoặc đang đặt các thiết bị y tế xâm lấn như ống thông tiểu, đường truyền tĩnh mạch trung tâm cũng là đối tượng cần được theo dõi sát sao.
Biện pháp chủ động phòng ngừa nhiễm trùng khởi phát
Cách hiệu quả nhất để ngăn chặn nhiễm trùng máu là phòng ngừa và kiểm soát tốt các ổ nhiễm trùng ban đầu trước khi chúng lây lan vào máu. Mỗi người cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Khi có vết thương, vết trầy xước hay côn trùng cắn, cần rửa sạch dưới vòi nước chảy, sát khuẩn đúng cách và băng kín bằng gạc vô trùng để tránh vi khuẩn xâm nhập. Ngoài ra, việc tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin phòng ngừa phế cầu, cúm và các tác nhân truyền nhiễm khác theo khuyến cáo y tế giúp giảm đáng kể nguy cơ viêm phổi và nhiễm trùng nặng. Đối với các bệnh lý nhiễm trùng như viêm amidan, nhiễm trùng tiết niệu hay áp xe da, người bệnh cần đi khám chuyên khoa để điều trị triệt để, không tự ý dùng thuốc bừa bãi.
Lưu ý an toàn
Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe và không thay thế cho các chẩn đoán hay phác đồ y khoa chuyên sâu. Nhiễm trùng máu là một tình trạng cấp cứu nội khoa diễn tiến rất nhanh và đe dọa tính mạng. Khi một người có dấu hiệu nhiễm trùng kèm theo sốt cao rét run, thở nhanh, tim đập nhanh, lú lẫn, hạ huyết áp hoặc tiểu tiện rất ít, cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí khẩn cấp. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc các mẹo dân gian tại nhà.
Tóm tắt
Nhiễm trùng máu là biến chứng toàn thân nguy hiểm nhưng không thể lây truyền trực tiếp từ người này sang người khác. Việc chủ động phòng tránh các ổ nhiễm trùng ban đầu, chăm sóc kỹ lưỡng vết thương ngoài da và theo dõi sát sao sức khỏe ở những người có nguy cơ cao là biện pháp thiết thực nhất để bảo vệ bản thân và gia đình. Khi có bất kỳ biểu hiện nhiễm trùng nghi ngờ, việc thăm khám y tế kịp thời sẽ giúp ngăn chặn biến chứng tiến triển.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người nhà chăm sóc bệnh nhân nhiễm trùng máu có cần cách ly không?
Người khỏe mạnh hoàn toàn có thể chăm sóc bệnh nhân nhiễm trùng máu bình thường. Bạn chỉ cần chú ý rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang nếu người bệnh mắc kèm viêm đường hô hấp và mang găng tay khi xử lý dịch tiết hoặc thay băng vết thương.
Nhiễm trùng máu có lây từ mẹ sang con trong thai kỳ không?
Nhiễm trùng máu không phải là bệnh lý di truyền giữa các thế hệ. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai bị nhiễm trùng nặng hoặc nhiễm khuẩn sinh dục có thể truyền vi khuẩn sang thai nhi trong thai kỳ hoặc khi sinh, dẫn đến tình trạng nhiễm khuẩn huyết sơ sinh.
Vết trầy xước nhỏ ngoài da có thể dẫn đến nhiễm trùng máu không?
Một vết thương nhỏ ngoài da nếu không được vệ sinh sạch sẽ có thể bị nhiễm khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu. Vi khuẩn từ ổ viêm cục bộ này hoàn toàn có nguy cơ xâm nhập sâu vào dòng máu dẫn đến nhiễm trùng máu, đặc biệt ở người có hệ miễn dịch kém.
Người đã khỏi nhiễm trùng máu có nguy cơ bị tái phát lại không?
Bệnh nhân hoàn toàn có thể bị nhiễm trùng máu tái phát nếu sau này mắc phải một ổ nhiễm khuẩn nặng khác. Trải qua một đợt nhiễm trùng máu không tạo ra miễn dịch bảo vệ suốt đời đối với tình trạng đáp ứng viêm toàn thân này.
Có nên tự uống kháng sinh để phòng ngừa nhiễm trùng máu không?
Không nên tự ý mua kháng sinh để uống phòng ngừa. Việc dùng kháng sinh bừa bãi không giúp ngăn chặn nhiễm trùng máu mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc, gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột và che lấp các dấu hiệu bệnh cần được bác sĩ đánh giá.
