Nhận biết biểu hiện hạ huyết áp và các bước sơ cứu kịp thời

Sơ cứu hạ huyết áp là gì?

Hạ huyết áp là trạng thái huyết áp tâm thu giảm xuống dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương giảm dưới 60 mmHg ở người trưởng thành. Khi trị số huyết áp tụt sâu, tuần hoàn máu ngoại vi và cung lượng máu bơm lên hệ thần kinh trung ương bị gián đoạn, làm phát sinh phản xạ suy nhược toàn thân. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như thay đổi tư thế đột ngột từ nằm sang đứng, cơ thể mất nước, chế độ dinh dưỡng thiếu hụt, hạ đường huyết, tác dụng phụ của một số nhóm thuốc hoặc bệnh lý tim mạch tiềm ẩn. Nhận thức đúng về bản chất của hạ huyết áp giúp mỗi cá nhân chủ động theo dõi chỉ số huyết áp tại nhà, đồng thời phản xạ nhanh khi bản thân hoặc người xung quanh có dấu hiệu bất thường.

Những biểu hiện điển hình khi bị tụt huyết áp

Khi huyết áp giảm sút nhanh chóng, cơ thể sẽ lập tức phát ra những tín hiệu cảnh báo rõ rệt do thiếu hụt lượng máu tưới lên não bộ. Cảm giác hoa mắt, chóng mặt, tối sầm mắt và đầu óc lâng lâng là triệu chứng xuất hiện phổ biến nhất, đặc biệt khi người bệnh đang ngồi bật dậy hoặc đứng lên đột ngột.

Bên cạnh đó, người bị hạ huyết áp thường có biểu hiện vã mồ hôi lạnh, sắc mặt nhợt nhạt, đầu ngón tay và ngón chân lạnh buốt. Hơi thở có thể trở nên nông và dồn dập, nhịp tim đập nhanh hơn bình thường nhằm bù trừ lưu lượng máu thiếu hụt. Nhiều trường hợp còn cảm thấy mệt lả toàn thân, bủn rủn tay chân, buồn nôn, khó tập trung suy nghĩ hoặc thoáng ngất xỉu trong vài giây.

Các bước sơ cứu nhanh tại chỗ khi gặp người bị hạ huyết áp

Ngay khi phát hiện người có biểu hiện tụt huyết áp, việc đầu tiên cần thực hiện là dìu người bệnh ngồi xuống hoặc nằm nghỉ ngơi ở nơi bằng phẳng, thoáng mát và kín gió, tránh để người xung quanh tụ tập đông gây ngột ngạt. Hãy đặt người bệnh ở tư thế nằm ngửa và nâng cao hai chân khoảng 20 đến 30 độ so với mặt sàn nhằm tạo điều kiện cho máu hồi lưu thuận lợi về tim và não.

Nới lỏng cúc áo, khăn quàng cổ hoặc thắt lưng để giúp lồng ngực giãn nở và hô hấp dễ dàng hơn. Nếu người bệnh vẫn hoàn toàn tỉnh táo và có thể nuốt tốt, có thể cho uống một cốc nước ấm, trà gừng, nước đường loãng hoặc nước lọc nhằm hỗ trợ tăng thể tích dịch tuần hoàn. Tuyệt đối không cho uống bất cứ thứ gì nếu người bệnh trong trạng thái lơ mơ, bất tỉnh vì rất dễ dẫn đến sặc vào đường hô hấp. Hãy giữ người bệnh nằm yên tĩnh và tiếp tục theo dõi sát nhịp thở cùng sắc mặt.

Thời điểm cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế

Mặc dù phần lớn các cơn hạ huyết áp nhẹ có thể tự hồi phục sau khi nằm nghỉ và bổ sung nước, việc đưa người bệnh đến bệnh viện là điều cấp thiết trong những tình huống xuất hiện dấu hiệu bất thường. Gia đình cần gọi cấp cứu hoặc chuyển viện ngay nếu người bệnh bị ngất xỉu kéo dài trên vài phút, hôn mê sâu hoặc có biểu hiện lú lẫn sau khi tỉnh lại.

Những triệu chứng đi kèm như đau thắt ngực dữ dội, khó thở nhiều, khó cử động một bên cơ thể, nói ngọng, co giật hoặc nôn mửa liên tục đều có thể là biểu hiện của nhồi máu cơ tim, đột quỵ não hoặc xuất huyết nội tạng nghiêm trọng. Ngoài ra, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc những ai liên tục tái phát các đợt tụt huyết áp không rõ lý do cũng cần được bác sĩ chuyên khoa tim mạch thăm khám toàn diện.

Thói quen sinh hoạt giúp hạn chế tái phát hạ huyết áp

Để kiểm soát và phòng ngừa các đợt hạ huyết áp bất ngờ, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt hằng ngày mang lại hiệu quả rất tích cực. Người có cơ địa huyết áp thấp nên rèn luyện phản xạ thay đổi tư thế chậm rãi, từ từ chuyển từ tư thế nằm sang ngồi dậy trong vài phút trước khi đứng hẳn lên, tránh các động tác bật dậy quá nhanh.

Chế độ ăn uống cần đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày, đặc biệt vào thời tiết nắng nóng hoặc sau khi vận động thể chất ra nhiều mồ hôi. Không nên bỏ bữa sáng, có thể chia nhỏ các bữa ăn trong ngày để tránh dồn máu quá nhiều về đường tiêu hóa sau khi ăn no. Thường xuyên duy trì thói quen tập luyện thể dục thể thao vừa sức như đi bộ, bơi lội hoặc tập yoga giúp nâng cao trương lực mạch máu và cải thiện tuần hoàn toàn diện.

Lưu ý an toàn

Các bước sơ cứu tại chỗ chỉ mang tính chất hỗ trợ ban đầu và không thay thế cho các biện pháp can thiệp y khoa chuyên nghiệp. Tuyệt đối không tự ý cho người bệnh sử dụng các loại thuốc nâng huyết áp hoặc uống thuốc của người khác khi chưa có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ điều trị. Nếu nghi ngờ cơn tụt huyết áp xuất phát từ mất máu, sốc phản vệ, ngộ độc hoặc các bệnh lý tim mạch cấp tính, việc ưu tiên hàng đầu là gọi dịch vụ cấp cứu ngoại viện để được hỗ trợ phương tiện y tế kịp thời.

Tóm tắt

Chủ động nhận biết các biểu hiện hạ huyết áp và nắm vững kỹ thuật sơ cứu đúng cách giúp xử trí hiệu quả, bảo vệ an toàn cho bản thân và người thân trong gia đình. Khi các cơn tụt huyết áp diễn ra thường xuyên hoặc đi kèm triệu chứng bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, tìm nguyên nhân gốc rễ và tư vấn giải pháp quản lý phù hợp.