Nguyên nhân và cách khắc phục đau khớp hàm bên trái
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau khớp hàm bên trái là tình trạng khó chịu phổ biến xảy ra tại vùng khớp thái dương hàm bên trái, nơi nối xương hàm dưới với hộp sọ. Cơn đau có thể xuất hiện âm ỉ, nhói từng cơn khi há miệng, nhai thức ăn hoặc ngáp, gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sinh hoạt của người bệnh.
Tình trạng này xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau như rối loạn đĩa đệm khớp thái dương hàm, thói quen nhai một bên, tật nghiến răng lúc ngủ, căng thẳng tâm lý hoặc các bệnh lý răng miệng lân cận. Việc nắm rõ căn nguyên và áp dụng đúng cách xử trí sẽ giúp thuyên giảm cơn đau nhanh chóng, bảo vệ khớp hàm và phục hồi chức năng nhai an toàn.
Đau khớp hàm bên trái là gì?
Khớp thái dương hàm là một trong những khớp phức tạp và hoạt động nhiều nhất trên cơ thể người, kết nối xương hàm dưới với xương thái dương ở mỗi bên đầu. Khớp này hoạt động như một bản lề trượt linh hoạt, kết hợp cùng hệ thống cơ cắn, dây chằng và đĩa sụn đệm để thực hiện các chức năng thiết yếu như đóng mở miệng, nhai, nuốt và phát âm. Khi xuất hiện tình trạng đau khớp hàm bên trái, các cấu trúc cơ, bao khớp hoặc đĩa đệm ở phía bên này đang phải chịu áp lực quá tải hoặc tổn thương viêm. Tình trạng này không chỉ gây đau tại chỗ mà còn có thể lan rộng lên nửa đầu, mắt và vùng cổ vai gáy, làm giảm khả năng vận động tự nhiên của khung hàm nếu không được can thiệp đúng cách.
Các nguyên nhân phổ biến gây đau khớp hàm bên trái
Căn nguyên thường gặp nhất là rối loạn chức năng khớp thái dương hàm khiến đĩa đệm bị trượt hoặc viêm mô liên kết quanh khớp. Thói quen nghiến răng ban đêm hoặc siết chặt quai hàm khi căng thẳng tạo áp lực cơ học liên tục lên bên trái. Ngoài ra, thói quen chỉ nhai một bên hàm trái làm mất cân bằng lực cơ nhai, dẫn đến mỏi cơ và thoái hóa diện khớp một bên. Chấn thương vùng mặt, va đập hoặc tai nạn cũng có thể gây lệch đĩa đệm. Bên cạnh đó, các vấn đề nha khoa như sâu răng hàm dưới bên trái, mọc răng khôn hàm dưới lệch lạc, áp xe quanh cuống răng hay viêm khớp dạng thấp toàn thân đều có thể gây đau lan tỏa đến vùng khớp thái dương hàm cùng bên.
Dấu hiệu nhận biết và biểu hiện đi kèm khi đau khớp hàm trái
Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc nhức nhối tại vùng trước tai trái, đặc biệt rõ rệt khi cử động nhai, nuốt hoặc nói chuyện nhiều. Khớp hàm có thể phát ra âm thanh lục cục hoặc lạo xạo mỗi khi mở miệng to. Một số trường hợp gặp tình trạng hạn chế biên độ há miệng, cứng quai hàm vào buổi sáng, thậm chí kẹt khớp khiến miệng không thể đóng mở bình thường. Cơn đau cũng có xu hướng lan tỏa lên thái dương, vùng sau gáy, vành tai hoặc xuống góc hàm bên dưới, gây khó chịu cho việc sinh hoạt và ăn uống hàng ngày.
Biện pháp tự chăm sóc và giảm đau khớp hàm bên trái tại nhà
Để giảm bớt cảm giác khó chịu tại nhà, người bệnh cần ưu tiên chế độ ăn mềm với các món như cháo, súp, canh hầm nhừ, hạn chế tối đa thức ăn dai cứng và tránh nhai kẹo cao su. Hãy tập thói quen nhai đều hai bên hàm thay vì dồn áp lực sang bên trái. Khi ngáp hoặc cười lớn, nên dùng tay đỡ nhẹ cằm để tránh há miệng quá mức. Biện pháp chườm ấm quanh quai hàm trái trong khoảng 15 phút mỗi lần giúp thư giãn các bó cơ cắn và giảm co thắt cơ hiệu quả. Đồng thời, kiểm soát căng thẳng và không tì cằm vào lòng bàn tay cũng giúp giảm tải cho khớp thái dương hàm.
Hướng xử trí y khoa và phục hồi chức năng khớp hàm
Khi các biện pháp chăm sóc tại nhà không đem lại hiệu quả, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa Răng Hàm Mặt để được thăm khám. Bác sĩ có thể chỉ định chụp phim X-quang khớp thái dương hàm hoặc chụp cộng hưởng từ MRI để đánh giá vị trí đĩa đệm. Các phương pháp chuyên sâu bao gồm đeo máng nhai thư giãn cơ vào ban đêm để chống nghiến răng, nắn chỉnh khớp cắn nếu có sai lệch răng, tập vật lý trị liệu vùng hàm mặt, hoặc điều trị triệt để các răng sâu và răng khôn mọc lệch. Việc can thiệp đúng nguyên nhân gốc rễ giúp phục hồi chức năng vận động hàm bền vững.
Lưu ý an toàn
Các giải pháp tự chăm sóc chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm triệu chứng mỏi cơ nhẹ và không thể thay thế cho việc chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc giảm đau hay thuốc giãn cơ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Không nên tự ý bẻ hàm, giật cằm hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng để tránh nguy cơ trật khớp thái dương hàm vĩnh viễn hoặc rách bao khớp.
Tóm tắt
Đau khớp hàm bên trái là tình trạng thường gặp xuất phát từ thói quen sinh hoạt hoặc các bệnh lý cơ xương khớp vùng mặt. Người bệnh nên duy trì chế độ nghỉ ngơi cho khớp, hạn chế thức ăn cứng và đi khám chuyên khoa Răng Hàm Mặt để được xác định nguyên nhân cụ thể, giúp bảo vệ chức năng nhai lâu dài.
Nguồn tham khảo
- PeerJ: Peer Review #1 of “Do patients with chronic unilateral orofacial pain due to a temporomandibular disorder show increased attending to somatosensory input at the painful side of the jaw? (v0.1)”
- Universidade Estadual de Campinas: Findings of jaw function and pain in temporomandibular disorder associated to localized and widespread pain
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bị đau khớp hàm bên trái nên kiêng ăn những gì trong sinh hoạt hàng ngày?
Người bị đau khớp thái dương hàm nên ưu tiên thực phẩm mềm, lỏng, dễ nuốt như súp, cháo, sinh tố và thịt băm nhỏ; tránh ăn đồ dai, cứng, kẹo cao su hoặc há miệng quá rộng khi cắn để khớp hàm có thời gian nghỉ ngơi.
Tình trạng đau khớp hàm bên trái có tự khỏi mà không cần điều trị không?
Nếu nguyên nhân do căng cơ tạm thời hoặc mỏi cơ sau chấn thương nhẹ, khớp có thể tự cải thiện sau vài ngày nghỉ ngơi; tuy nhiên tổn thương cấu trúc đĩa đệm hay lệch khớp cắn thường đòi hỏi can thiệp y khoa để tránh chuyển thành mạn tính.
Thói quen nghiến răng khi ngủ có làm tăng nguy cơ đau khớp hàm một bên không?
Nghiến răng tạo áp lực nén rất lớn lên diện khớp và đĩa khớp thái dương hàm. Tình trạng này kéo dài làm căng cơ cắn, bào mòn men răng và dễ gây viêm đau khớp hàm lệch về một bên sau khi ngủ dậy.
Nên chườm nóng hay chườm lạnh khi bị đau cơ và khớp hàm bên trái?
Người bệnh nên chườm lạnh trong 24 đến 48 giờ đầu nếu nghi ngờ có sưng viêm cấp tính hoặc chấn thương. Trường hợp cơ hàm co cứng, mỏi cơ kéo dài thì chườm ấm giúp tăng lưu thông máu và thư giãn cơ hiệu quả hơn.
Những dấu hiệu nào cảnh báo đau khớp hàm bên trái cần đến bệnh viện khám ngay?
Bạn cần đi khám ngay nếu đau dữ dội kéo dài quá một tuần, không thể há miệng, lệch hẳn hàm sang một bên, sưng đỏ vùng mang tai, sốt hoặc đau lan lên đầu kèm theo cảm giác chóng mặt.
