Nguyên nhân ung thư buồng trứng và các cách điều trị

Ung thư buồng trứng là gì?

Ung thư buồng trứng xảy ra khi các tế bào bất thường tại một hoặc cả hai bên buồng trứng, hay đoạn xa của ống dẫn trứng, bắt đầu phân chia mất kiểm soát và hình thành nên khối u ác tính. Các tế bào này có khả năng xâm lấn sâu vào các mô xung quanh trong ổ bụng và di căn xa tới các cơ quan khác như gan, phổi hoặc hệ thống hạch bạch huyết.

Bệnh lý này có thể xuất phát từ nhiều loại tế bào khác nhau, trong đó ung thư biểu mô buồng trứng là dạng phổ biến nhất, chiếm đa số các ca bệnh lâm sàng. Ngoài ra còn có ung thư tế bào mầm và ung thư mô đệm dây sinh dục nhưng ít gặp hơn. Do buồng trứng nằm sâu trong khoang chậu nhỏ, khối u thường phát triển âm thầm mà không gây đau đớn dữ dội ở giai đoạn đầu, khiến đa số bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã tiến triển sang giai đoạn muộn.

Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ liên quan đến ung thư buồng trứng

Cơ chế bệnh sinh chính xác của ung thư buồng trứng vẫn đang được y học tiếp tục nghiên cứu, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ đã được xác định rõ ràng. Tuổi tác là một trong những yếu tố quan trọng, bệnh phổ biến hơn ở phụ nữ sau mãn kinh hoặc trên 50 tuổi. Lịch sử sinh sản cũng có mối liên quan, bao gồm phụ nữ có kinh nguyệt sớm, mãn kinh muộn hoặc chưa từng mang thai và sinh con.

Bên cạnh đó, yếu tố di truyền đóng vai trò đáng kể trong các ca mắc bệnh. Những người thừa hưởng đột biến gen di truyền như BRCA1 hoặc BRCA2, hay hội chứng Lynch, có tỷ lệ mắc ung thư buồng trứng và ung thư vú cao hơn đáng kể so với cộng đồng. Tiền sử gia đình có mẹ, chị em gái hoặc con gái từng mắc ung thư buồng trứng cũng làm tăng nguy cơ. Ngoài ra, tình trạng béo phì, hút thuốc lá và việc sử dụng liệu pháp hormone thay thế sau mãn kinh kéo dài cũng là các yếu tố cần được lưu ý thận trọng.

Những dấu hiệu cảnh báo thường gặp của ung thư buồng trứng

Dấu hiệu của ung thư buồng trứng trong giai đoạn đầu thường rất mờ nhạt và dễ bị bỏ qua do tương đồng với các bệnh lý tiêu hóa hoặc phụ khoa lành tính. Chị em phụ nữ thường chỉ cảm thấy chướng bụng nhẹ, nhanh no sau khi ăn một lượng thức ăn nhỏ, hoặc thường xuyên đầy hơi.

Khi kích thước khối u tăng lên, người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng đau tức âm ỉ vùng chậu hoặc vùng bụng dưới, cảm giác buồn tiểu liên tục do bàng quang bị chèn ép. Sự thay đổi trong thói quen đại tiện như táo bón kéo dài hoặc tiêu chảy bất thường cũng có thể xảy ra. Một số trường hợp ghi nhận tình trạng sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi suy nhược kéo dài hoặc rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, chảy máu âm đạo sau mãn kinh. Do các triệu chứng diễn ra dai dẳng, việc chủ động đi khám là điều cần thiết để loại trừ bệnh lý nguy hiểm.

Phẫu thuật trong điều trị ung thư buồng trứng

Phẫu thuật đóng vai trò nền tảng trong chẩn đoán xác định giai đoạn và điều trị ung thư buồng trứng. Mục tiêu hàng đầu của can thiệp ngoại khoa là loại bỏ tối đa khối u ác tính và các mô tổn thương lân cận nhằm giảm gánh nặng tế bào ung thư trong ổ bụng.

Tùy thuộc vào giai đoạn bệnh và tình trạng thể lực, bác sĩ phẫu thuật có thể thực hiện cắt bỏ một hoặc cả hai buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung và mạc nối lớn. Trong những trường hợp bệnh nhân trẻ tuổi ở giai đoạn rất sớm và có mong muốn sinh con, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật bảo tồn buồng trứng và tử cung bên lành. Sau phẫu thuật, các mẫu mô lấy ra sẽ được gửi xét nghiệm giải phẫu bệnh để xác định chính xác loại tế bào và độ mô học, từ đó định hướng cho các bước điều trị tiếp theo.

Hóa trị và các liệu pháp toàn thân hỗ trợ điều trị

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc gây độc tế bào nhằm tiêu diệt hoặc ức chế sự phân chia của các tế bào ung thư buồng trứng còn sót lại sau phẫu thuật, hoặc dùng trước phẫu thuật để thu nhỏ khối u. Liệu trình hóa trị thường được truyền qua đường tĩnh mạch theo từng chu kỳ cụ thể, giúp cơ thể người bệnh có thời gian phục hồi giữa các đợt dùng thuốc.

Bên cạnh hóa trị truyền thống, liệu pháp nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch đang mang lại nhiều triển vọng mới cho người bệnh ung thư buồng trứng. Liệu pháp nhắm trúng đích sử dụng các hoạt chất đặc hiệu như thuốc ức chế PARP hoặc thuốc ức chế tăng sinh mạch máu, tập trung vào các khiếm khuyết phân tử đặc thù của tế bào ác tính mà ít gây tổn hại đến tế bào bình thường. Việc lựa chọn phác đồ phụ thuộc chặt chẽ vào kết quả xét nghiệm đột biến gen, phân loại mô bệnh học và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa ung bướu.

Biện pháp giảm nguy cơ và bảo vệ sức khỏe buồng trứng

Mặc dù chưa có biện pháp ngăn ngừa tuyệt đối ung thư buồng trứng, phụ nữ hoàn toàn có thể chủ động áp dụng các giải pháp giúp giảm thiểu rủi ro. Việc sinh con và cho con bú bằng sữa mẹ đã được ghi nhận có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh, nhờ giảm bớt số chu kỳ rụng trứng trong suốt cuộc đời người phụ nữ. Sử dụng thuốc tránh thai đường uống dạng kết hợp theo chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ cũng có tác dụng bảo vệ buồng trứng.

Đối với những người có tiền sử gia đình mang gen đột biến BRCA1, BRCA2, việc tham vấn chuyên gia di truyền học là hết sức quan trọng để xây dựng kế hoạch giám sát chuyên sâu hoặc cân nhắc phẫu thuật dự phòng giảm nguy cơ. Bên cạnh đó, duy trì cân nặng cân đối, chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ và rau củ tươi, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn cùng thói quen tập luyện thể thao đều đặn sẽ giúp củng cố hệ miễn dịch và duy trì sức khỏe sinh sản tốt nhất.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường kéo dài như đầy trướng bụng, đau vùng chậu hoặc rối loạn kinh nguyệt, phụ nữ cần đến ngay các bệnh viện có chuyên khoa phụ sản hoặc ung bướu để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý dùng các bài thuốc truyền miệng, thuốc không rõ nguồn gốc hoặc trì hoãn can thiệp y tế chính thống.

Tóm tắt

Ung thư buồng trứng là bệnh lý ác tính phức tạp đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa ung bướu. Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ và chủ động thăm khám phụ khoa định kỳ là chìa khóa giúp phát hiện sớm bất thường. Người bệnh cần thảo luận trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp và an toàn nhất.