Nguyên nhân suy thận ở người trẻ và các cách điều trị

Suy thận ở người trẻ là gì?

Suy thận là tình trạng suy giảm chức năng lọc và đào thải các chất cặn bã chuyển hóa ra khỏi máu của hai quả thận. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể sẽ mất dần khả năng cân bằng nước, điện giải, điều hòa huyết áp và sản xuất các hormone thiết yếu như erythropoietin kích thích tạo máu.

Ở người trẻ tuổi, suy thận có thể xuất hiện dưới dạng tổn thương thận cấp tính với sự suy giảm độ lọc cầu thận đột ngột trong vài ngày, hoặc bệnh thận mạn tính tiến triển từ từ qua nhiều tháng nhiều năm. Do sức đề kháng tổng thể còn tốt, nhiều người trẻ thường bỏ qua các triệu chứng mệt mỏi ban đầu, dẫn đến việc bệnh chỉ được phát hiện khi đã bước vào các giai đoạn muộn, gây khó khăn cho quá trình điều trị và phục hồi.

Các bệnh lý nền và rối loạn tự miễn thường gặp gây suy giảm chức năng thận

Một tỷ lệ đáng kể người trẻ tuổi mắc suy thận bắt nguồn từ các bệnh lý nguyên phát tại cầu thận như viêm cầu thận mạn, viêm cầu thận IgA hoặc hội chứng thận hư không được phát hiện và kiểm soát sớm. Bên cạnh đó, các bệnh tự miễn điển hình như lupus ban đỏ hệ thống cũng thường khởi phát ở lứa tuổi thanh thiếu niên và gây biến chứng viêm thận lupus phức tạp.

Ngoài ra, sự gia tăng của lối sống ít vận động và dinh dưỡng mất cân đối khiến bệnh đái tháo đường típ 2 và tăng huyết áp xuất hiện ngày càng sớm ở người trẻ. Khi huyết áp tăng cao hoặc đường huyết không được kiểm soát tốt, áp lực mao mạch cầu thận gia tăng mạn tính, phá vỡ cấu trúc lọc và dần làm xơ hóa nhu mô thận qua thời gian mà người bệnh không hề hay biết.

Ảnh hưởng từ thói quen sinh hoạt và việc lạm dụng dược phẩm đối với thận

Thói quen tự ý sử dụng thuốc là mối nguy hại lớn đối với sức khỏe thận của người trẻ. Việc lạm dụng các thuốc giảm đau hạ sốt kháng viêm không steroid không có chỉ định y khoa có thể làm co thắt mạch máu thận, giảm độ lọc cầu thận và thúc đẩy viêm thận kẽ. Thói quen sử dụng thực phẩm chức năng tăng cơ trôi nổi, thảo dược không rõ nguồn gốc chứa độc tố kim loại nặng hoặc axit aristolochic cũng gây tổn thương thận nghiêm trọng.

Bên cạnh thuốc, chế độ ăn nhiều muối, dung nạp quá nhiều đạm động vật, uống không đủ nước kết hợp với việc thường xuyên tiêu thụ đồ uống có cồn, nước ngọt công nghiệp và hút thuốc lá làm gia tăng tải trọng đào thải lên hệ tiết niệu. Tình trạng mất nước mạn tính và lắng đọng acid uric lâu dài tạo điều kiện hình thành sỏi tiết niệu, gây bít tắc đường tiểu và tổn thương thận thứ phát.

Dấu hiệu cảnh báo suy giảm chức năng bài tiết cần chú ý theo dõi

Do thận có khả năng bù trừ rất tốt nên ở các giai đoạn đầu, người bệnh thường chỉ cảm thấy mệt mỏi thoáng qua, suy giảm sức bền hoặc chán ăn nhẹ. Khi mức lọc cầu thận giảm sút nhiều hơn, những biểu hiện rõ rệt sẽ bắt đầu xuất hiện như phù mi mắt vào buổi sáng, phù nhẹ hai mắt cá chân hoặc cảm giác nặng chân vào cuối ngày.

Người trẻ cũng cần đặc biệt lưu ý đến những thay đổi bất thường của nước tiểu. Nước tiểu xuất hiện bọt mịn lâu tan gợi ý tình trạng rò rỉ đạm niệu. Nước tiểu có màu đỏ sẫm, màu nước trà đặc cảnh báo hồng cầu niệu từ cầu thận. Thêm vào đó, việc thức dậy đi tiểu nhiều lần vào ban đêm hoặc lượng nước tiểu sụt giảm đột ngột là những dấu hiệu cảnh báo hệ bài tiết đang gặp trục trặc nghiêm trọng.

Các phương pháp điều trị bảo tồn và liệu pháp thay thế thận hiện nay

Chiến lược điều trị suy thận ở người trẻ tập trung trước hết vào việc bảo tồn tối đa chức năng của các nephron còn lại và làm chậm quá trình xơ hóa. Bác sĩ chuyên khoa thận sẽ chỉ định các nhóm thuốc kiểm soát huyết áp tối ưu như thuốc ức chế men chuyển hoặc ức chế thụ thể angiotensin, phối hợp kiểm soát đường huyết và điều chỉnh rối loạn mỡ máu. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt chế độ dinh dưỡng giảm muối, tiết chế protein phù hợp theo từng giai đoạn bệnh.

Khi bệnh thận mạn tiến triển đến giai đoạn cuối với mức lọc cầu thận suy giảm nghiêm trọng, các biện pháp thay thế thận sẽ được cân nhắc. Lọc màng bụng và chạy thận nhân tạo ngắt quãng giúp loại bỏ chất độc cùng dịch thừa tích tụ. Đối với người trẻ tuổi có đủ điều kiện sức khỏe, phẫu thuật ghép thận là phương pháp tối ưu giúp phục hồi chức năng sinh lý gần như bình thường và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.

Lưu ý an toàn

Các nội dung chia sẻ về suy thận mang tính chất cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ từ bác sĩ chuyên khoa thận. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc lợi tiểu, thuốc hạ áp hay các bài thuốc dân gian truyền miệng để tự chữa trị tại nhà vì có thể gây ngộ độc và làm chức năng thận suy sụp nhanh hơn.

Tóm tắt

Suy thận ở người trẻ không còn là hiện tượng hiếm gặp nhưng hoàn toàn có thể phát hiện và làm chậm tiến triển nếu được quan tâm đúng mức. Việc xây dựng lối sống lành mạnh, hạn chế thói quen gây hại và chủ động thăm khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ chức năng thận lâu dài.