Nguyên nhân khô mắt khi đeo kính áp tròng và cách khắc phục

Khô mắt khi đeo kính áp tròng là gì?

Khô mắt khi đeo kính áp tròng là hiện tượng màng phim nước mắt bao phủ bề mặt nhãn cầu bị mất cân bằng, bay hơi quá nhanh hoặc không tiết đủ lượng dịch cần thiết khi có vật lạ tiếp xúc trực tiếp với giác mạc. Màng phim nước mắt vốn có vai trò cung cấp oxy, bôi trơn và bảo vệ bề mặt nhãn cầu khỏi vi khuẩn cùng các tác nhân ma sát cơ học.

Khi đặt kính áp tròng lên mắt, thấu kính sẽ chia màng nước mắt thành hai lớp: lớp trước kính và lớp sau kính. Nếu kính không đảm bảo độ ẩm hoặc cản trở sự trao đổi khí, sự liên kết của màng nước mắt bị phá vỡ, dẫn đến các triệu chứng điển hình như cộm rát, đỏ mắt, mờ mắt thoáng qua và cảm giác căng tức khó chịu. Tình trạng này không chỉ gây bất tiện mà còn làm tăng nguy cơ tổn thương biểu mô giác mạc nếu kéo dài.

Đeo kính áp tròng quá thời gian quy định hoặc ngủ quên khi đeo kính

Kính áp tròng đặt trực tiếp lên lớp phim nước mắt bao phủ giác mạc. Khi đeo kính trong thời gian liên tục quá 8 đến 10 tiếng mỗi ngày, lượng oxy cung cấp cho biểu mô giác mạc bị sụt giảm đáng kể. Giác mạc thiếu oxy sẽ làm chậm quá trình trao đổi chất, đồng thời kích thích các phản ứng viêm vi thể khiến tuyến nước mắt hoạt động kém hiệu quả.

Nhiều người có thói quen đeo kính đi ngủ trưa hoặc ngủ qua đêm. Hành động này làm giảm mạnh độ ẩm bề mặt nhãn cầu do mi mắt nhắm lại, khiến kính bám chặt vào bề mặt mắt và gây ra cảm giác khô ráp, cộm xốn nặng nề sau khi thức dậy.

Chất liệu tròng kính và độ vừa vặn chưa phù hợp với giác mạc

Mỗi dòng kính áp tròng có chất liệu và tỷ lệ ngậm nước khác nhau. Các loại kính áp tròng mềm có độ ngậm nước cao thường cần hút ẩm liên tục từ chính màng phim nước mắt của mắt để duy trì hình dạng dẻo dai. Nếu lượng nước mắt tự nhiên tiết ra không đủ, kính sẽ rút ẩm ngược từ bề mặt nhãn cầu, làm gia tăng cảm giác khô mắt.

Bên cạnh đó, việc chọn đường cong đáy hoặc đường kính kính không phù hợp với độ cong sinh lý của giác mạc có thể làm kính quá chặt. Kính áp tròng quá chặt sẽ cản trở sự lưu thông tự nhiên của nước mắt mỗi khi chớp mắt, gây ứ đọng chất thải và làm khô bề mặt biểu mô.

Vệ sinh kính không đúng cách và tồn dư chất bảo quản từ dung dịch ngâm

Bề mặt kính áp tròng rất dễ tích tụ protein, lipid từ màng nước mắt cùng bụi bẩn sau nhiều giờ tiếp xúc với không khí. Nếu quy trình ngâm rửa và khử trùng kính hàng ngày không được thực hiện cẩn thận, các mảng bám sinh học này sẽ làm giảm độ trơn nhẵn của tròng kính, gây tăng ma sát với kết mạc mi mắt và giác mạc.

Ngoài ra, một số dung dịch ngâm rửa chứa chất bảo quản có thể gây kích ứng hoặc làm tổn thương các tế bào biểu mô sản xuất chất nhầy, dẫn đến phá vỡ cấu trúc ba lớp ổn định của màng phim nước mắt.

Tác động từ môi trường máy lạnh và thói quen nhìn màn hình kéo dài

Môi trường làm việc trong phòng máy lạnh có độ ẩm thấp, ngồi trước quạt gió trực tiếp hoặc di chuyển ngoài trời nhiều khói bụi khiến tốc độ bay hơi của nước mắt tăng nhanh. Người thường xuyên làm việc với máy vi tính, điện thoại có xu hướng giảm tần số chớp mắt, làm lớp màng nước mắt không được trải đều trên bề mặt kính áp tròng.

Những yếu tố này khi kết hợp với sự hiện diện của tròng kính sẽ đẩy nhanh quá trình mất nước bề mặt, khiến mắt nhanh chóng bị mỏi, mờ nhòe thoáng qua và cay rát.

Biện pháp cải thiện và hạn chế khô mắt cho người dùng kính áp tròng

Người sử dụng nên tuân thủ thời gian đeo kính theo khuyến cáo của chuyên gia mắt, thường không quá 8 giờ mỗi ngày và dành thời gian cho mắt nghỉ ngơi với kính gọng. Thường xuyên chớp mắt chủ động khi làm việc tập trung để tái lập màng phim nước mắt tự nhiên.

Sử dụng dung dịch nhỏ mắt cấp ẩm chuyên dụng, ưu tiên loại không chứa chất bảo quản tương thích với kính áp tròng để làm dịu nhãn cầu. Luôn rửa sạch tay bằng xà phòng trước khi tháo lắp kính, thay khay đựng định kỳ và tuyệt đối không dùng nước máy hay nước muối tự pha để rửa kính áp tròng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc mắt phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như đau nhức dữ dội, nhìn mờ không hồi phục, sợ ánh sáng hoặc tiết dịch mủ, cần tháo kính áp tròng ngay lập tức và đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Khô mắt khi đeo kính áp tròng phần lớn xuất phát từ thói quen vệ sinh, thời gian sử dụng chưa hợp lý hoặc đặc tính của tròng kính. Việc điều chỉnh thói quen sử dụng, cấp ẩm đúng cách và thăm khám chuyên khoa mắt định kỳ sẽ giúp bảo vệ bề mặt nhãn cầu toàn diện.