Nguyên nhân khiến mắt thường xuyên nhức mỏi và sợ ánh sáng

Mắt nhức mỏi sợ ánh sáng là gì?

Nhức mỏi mắt là cảm giác nặng mi, cay xót và căng tức quanh hốc mắt xuất hiện khi cơ thể mi và các cơ vận động nhãn cầu phải co thắt liên tục để điều tiết tiêu cự. Trong khi đó, chứng sợ ánh sáng là phản ứng nhạy cảm quá mức của mắt đối với các nguồn sáng bình thường, gây ra cảm giác chói buốt, khó chịu và phản xạ tự nhiên muốn nhắm nghiền mắt lại.

Khi hai biểu hiện này xuất hiện song hành và lặp lại thường xuyên, điều đó chứng tỏ hệ thống thần kinh cảm giác chi phối vùng mắt, đặc biệt là dây thần kinh sinh ba, đang bị kích thích mạnh bởi các tác nhân vật lý hoặc bệnh lý viêm nhiễm. Tình trạng này không chỉ làm giảm chất lượng làm việc, sinh hoạt hàng ngày mà còn là hồi chuông cảnh báo về sức khỏe của giác mạc, màng bồ đào và hệ thống thị giác.

Hội chứng thị giác màn hình do sử dụng thiết bị điện tử kéo dài

Làm việc liên tục nhiều giờ trước màn hình máy tính, điện thoại hoặc máy tính bảng là nguyên nhân phổ biến hàng đầu khiến mắt rơi vào trạng thái mệt mỏi và nhạy cảm với ánh sáng. Cường độ ánh sáng nhân tạo kết hợp với việc mắt phải liên tục điều tiết ở cự ly gần tạo áp lực lớn lên cơ thể mi. Bên cạnh đó, thói quen giảm tần số chớp mắt khi quá tập trung vào màn hình làm màng phim nước mắt bay hơi nhanh chóng, dẫn đến kích ứng bề mặt nhãn cầu. Người mắc hội chứng này thường cảm thấy căng tức hốc mắt, nhìn mờ thoáng qua và rất khó chịu khi tiếp xúc với nguồn sáng mạnh.

Tình trạng khô mắt mạn tính làm tổn thương màng bảo vệ nhãn cầu

Màng phim nước mắt đóng vai trò như một lớp thấu kính trong suốt bôi trơn và bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Khi lượng nước mắt tiết ra không đủ hoặc chất lượng nước mắt suy giảm làm tăng tốc độ bốc hơi, lớp biểu mô giác mạc sẽ mất đi hàng rào bảo vệ tự nhiên. Sự ma sát giữa mi mắt và giác mạc khi chớp gây ra các vi tổn thương, kích thích trực tiếp các đầu mút thần kinh cảm giác. Hậu quả là người bệnh luôn cảm thấy mắt cay rát, xốn cộm như có cát bụi, nhức mỏi âm ỉ và rất dễ bị lóa mắt, chói mắt trước ánh sáng thông thường.

Tật khúc xạ chưa được chỉnh kính hoặc đeo kính sai độ khúc xạ

Những người mắc tật khúc xạ như cận thị, viễn thị hoặc loạn thị nhưng chưa đeo kính, hoặc đang sử dụng kính không đúng độ thực tế, buộc mắt phải gắng sức điều tiết tối đa để thu nhận hình ảnh rõ nét. Sự co thắt liên tục của các cơ vận nhãn và cơ thể mi gây ra tình trạng nhức mỏi mắt, nhức đầu vùng trán và quanh hốc mắt. Trạng thái mất cân bằng thị giác kéo dài cũng làm suy giảm khả năng chịu đựng của mắt trước độ tương phản ánh sáng, khiến mắt nhanh chóng bị chói lóa và khó chịu ngay cả dưới ánh đèn sinh hoạt bình thường.

Viêm loét giác mạc và tổn thương trợt xước bề mặt mắt

Giác mạc là cấu trúc trong suốt ở phía trước mắt, nơi tập trung mật độ dây thần kinh cảm giác rất dày đặc. Mọi tổn thương tại giác mạc, từ vết trầy xước nhỏ do dị vật, chấn thương đến tình trạng viêm loét do vi khuẩn, nấm hoặc virus herpes, đều kích thích phản xạ thần kinh cực kỳ dữ dội. Bệnh nhân thường xuất hiện triệu chứng đau nhức buốt sâu trong mắt, chảy nước mắt ròng rã, cương tụ kết mạc đỏ mắt và sợ ánh sáng đến mức không thể tự mở mắt ra. Đây là tình trạng nhãn khoa cấp tính cần được bác sĩ chuyên khoa can thiệp sớm để tránh để lại sẹo giác mạc làm suy giảm thị lực vĩnh viễn.

Viêm màng bồ đào và các bệnh lý viêm nội nhãn phức tạp

Màng bồ đào gồm mống mắt, thể mi và hắc mạc, là tổ chức giàu mạch máu nuôi dưỡng phần lớn nhãn cầu. Khi xảy ra viêm màng bồ đào, đặc biệt là viêm màng bồ đào trước, sự co thắt của cơ thể mi và cơ co đồng tử mỗi khi phản xạ với ánh sáng sẽ gây đau nhức nhối sâu trong mắt, lan lên nửa đầu cùng bên. Đi kèm với cơn đau là tình trạng sợ ánh sáng dữ dội, mắt đỏ quanh rìa giác mạc và thị lực suy giảm giống như có màn sương che phủ. Bệnh lý này đòi hỏi phác đồ điều trị chuyên khoa nghiêm ngặt từ bác sĩ nhãn khoa để phòng ngừa biến chứng dính đồng tử hay tăng nhãn áp thứ phát.

Đau nửa đầu Migraine và các rối loạn kích thích thần kinh liên quan

Trong nhiều trường hợp, cảm giác nhức mỏi mắt và sợ ánh sáng không bắt nguồn từ mắt mà do kích thích từ hệ thần kinh trung ương, tiêu biểu là bệnh đau nửa đầu Migraine. Khi cơn Migraine khởi phát, sự thay đổi dẫn truyền thần kinh và phản ứng co giãn mạch máu kích hoạt các sợi cảm giác của dây thần kinh sinh ba, gây đau nhói sau hốc mắt kèm theo mức độ nhạy cảm rất cao với ánh sáng và tiếng ồn. Người bệnh thường mô tả mắt bị nhức mỏi, nhìn thấy ánh sáng chớp nháy hoặc các vệt sáng gợn sóng trước và trong cơn đau đầu.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh mạnh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ, bởi việc dùng sai thuốc có thể dẫn đến biến chứng loét giác mạc hoặc tăng nhãn áp nguy hiểm. Nếu tình trạng nhức mỏi mắt và sợ ánh sáng đi kèm đau nhức dữ dội, giảm thị lực đột ngột hoặc chảy mủ dịch, cần đến ngay bệnh viện có chuyên khoa mắt để được thăm khám. Nội dung bài viết mang tính giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị y khoa.

Tóm tắt

Hiện tượng mắt thường xuyên nhức mỏi và sợ ánh sáng là dấu hiệu cảnh báo không nên chủ quan, phản ánh tình trạng quá tải hoặc tổn thương tại mắt và hệ thần kinh. Việc duy trì thói quen nghỉ ngơi thị giác khoa học kết hợp với thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt định kỳ sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân, bảo vệ đôi mắt sáng khỏe và ngăn ngừa các biến chứng thị lực lâu dài.