Nguyên nhân khiến đau mắt khi liếc và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm giác đau mắt khi liếc nhìn là tình trạng thường gặp ở những người làm việc nhiều với màn hình điện tử, nhưng đôi khi đây cũng là triệu chứng sớm của các bệnh lý nhãn khoa phức tạp. Tình trạng này có thể biểu hiện dưới dạng nhức mỏi âm ỉ, căng tức quanh hốc mắt hoặc đau nhói sâu phía sau nhãn cầu mỗi khi đảo mắt sang các hướng.
Hiểu rõ các nguyên nhân gây đau mắt khi cử động giúp bạn phân biệt được tình trạng mỏi mắt thông thường với những tổn thương thực thể nghiêm trọng. Từ đó, người bệnh có thể chủ động áp dụng các biện pháp chăm sóc mắt đúng cách hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ y tế chuyên khoa kịp thời.
Đau mắt khi liếc là gì?
Đau mắt khi liếc là hiện tượng đau nhức, căng tức hoặc xót buốt xuất hiện hoặc tăng lên mỗi khi nhãn cầu cử động sang trái, sang phải, nhìn lên hoặc nhìn xuống. Cảm giác khó chịu này có thể khu trú ở bề mặt nhãn cầu, lan tỏa quanh các cơ vận nhãn hoặc nhức sâu ở vùng đáy mắt phía sau hốc mắt. Về mặt giải phẫu, nhãn cầu được bao quanh bởi hệ thống các cơ vận nhãn, màng liên kết, mạch máu và dây thần kinh thị giác. Khi bất kỳ thành phần nào trong số này bị căng thẳng quá mức, viêm nhiễm hoặc chèn ép, mỗi chuyển động đảo mắt đều có thể kéo căng mô tổn thương và kích hoạt phản ứng đau. Triệu chứng này có thể xảy ra ở một mắt hoặc cả hai mắt, xuất hiện thoáng qua do mỏi mắt điều tiết hoặc kéo dài liên tục do bệnh lý mắt nghiêm trọng.
Căng thẳng cơ vận nhãn và hội chứng mỏi mắt kỹ thuật số
Cơ chế vận động nhãn cầu được điều khiển bởi sáu cơ vận nhãn bám quanh mắt. Khi làm việc liên tục với máy tính, điện thoại hoặc đọc sách trong điều kiện thiếu sáng, các cơ này phải co giãn liên tục để điều tiết tiêu cự. Tình trạng căng cơ kéo dài gây mỏi mắt kỹ thuật số, khiến người bệnh cảm thấy nhức nhối, căng tức mỗi lần đảo mắt sang hai bên hoặc nhìn lên xuống. Thêm vào đó, thói quen giảm tần suất chớp mắt khi tập trung nhìn màn hình khiến màng phim nước mắt bay hơi nhanh chóng, dẫn đến hội chứng khô mắt. Khi bề mặt nhãn cầu bị khô ráp, ma sát giữa mi mắt và giác mạc tăng lên, làm gia tăng cảm giác xót và cộm rát mỗi khi liếc nhìn. Để cải thiện tình trạng này, người bệnh cần áp dụng quy tắc nghỉ ngơi ngắt quãng, chớp mắt thường xuyên và có thể dùng thêm nước mắt nhân tạo để duy trì độ ẩm cho bề mặt nhãn cầu.
Bệnh lý viêm dây thần kinh thị giác và viêm nhiễm cấu trúc quanh mắt
Nếu cơn đau mắt xuất hiện đột ngột, tăng lên rõ rệt khi liếc nhìn và đi kèm với hiện tượng giảm thị lực, viêm dây thần kinh thị giác là nguyên nhân hàng đầu cần được nghĩ đến. Dây thần kinh thị giác nằm ở phía sau nhãn cầu, khi bị viêm nhiễm sẽ sưng phù và dễ bị kéo căng mỗi lúc cơ vận nhãn co bóp để chuyển hướng nhìn, gây ra cơn đau nhói sâu trong hốc mắt. Ngoài ra, viêm kết mạc nặng, viêm củng mạc, viêm màng bồ đào hoặc viêm mô tế bào hốc mắt cũng tạo ra các phản ứng viêm lan tỏa quanh cấu trúc nâng đỡ mắt. Các bệnh lý này thường đi kèm những biểu hiện điển hình như mắt đỏ rực, sợ ánh sáng, chảy nước mắt giàn giụa, đau đầu hoặc nhìn mờ một phần thị trường. Bệnh nhân tuyệt đối không được chủ quan với nhóm nguyên nhân này vì nguy cơ suy giảm thị lực vĩnh viễn rất cao nếu không được bác sĩ nhãn khoa can thiệp kịp thời.
Chấn thương bề mặt nhãn cầu và ảnh hưởng từ bệnh lý viêm xoang
Các tổn thương cơ học như dị vật bay vào mắt, xước biểu mô giác mạc hay va chạm vùng mặt cũng có thể gây đau nhức nhãn cầu khi chuyển động. Khi giác mạc bị tổn thương, mỗi cử động liếc mắt sẽ làm mi mắt cọ xát trực tiếp lên vết xước, kích thích các đầu mút thần kinh cảm giác dày đặc tại đây và gây đau buốt dữ dội. Bên cạnh các bệnh tại chỗ của mắt, các bệnh lý lân cận như viêm xoang trán hoặc viêm xoang sàng cũng là thủ phạm phổ biến. Do xoang nằm sát vách hốc mắt, phản ứng ứ đọng dịch mủ và viêm nhiễm trong xoang dễ lan truyền áp lực sang các cơ vận nhãn lân cận, khiến bệnh nhân cảm thấy tức nặng, đau nhói hốc mắt mỗi khi cử động mắt hoặc cúi đầu. Cơn đau do viêm xoang thường đi kèm nghẹt mũi, chảy dịch mũi đặc và nhức đầu vùng trán.
Cách chăm sóc mắt và thói quen sinh hoạt giúp thư giãn cơ vận nhãn
Để giảm bớt cảm giác khó chịu và phòng ngừa tình trạng nhức mắt tiến triển, người bệnh nên xây dựng chế độ làm việc và nghỉ ngơi hợp lý cho đôi mắt. Quy tắc hai mươi hai mươi hai mươi là phương pháp hữu ích, nghĩa là sau mỗi hai mươi phút làm việc trước màn hình, hãy nhìn xa khoảng hai mươi feet tương đương sáu mét trong ít nhất hai mươi giây để các cơ vận nhãn được thả lỏng hoàn toàn. Điều chỉnh ánh sáng nơi làm việc không quá gắt, giữ khoảng cách từ mắt đến màn hình khoảng 50 đến 60 cm. Bạn có thể sử dụng nước mắt nhân tạo dạng đơn liều không chứa chất bảo quản để dưỡng ẩm mắt hàng ngày. Đồng thời, nên bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, omega 3, lutein từ cá hồi, cà rốt, rau xanh đậm để nuôi dưỡng cấu trúc mắt khỏe mạnh từ bên trong.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, kháng viêm hay corticoid khi chưa có đơn thuốc. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như suy giảm thị lực nhanh, nhìn đôi, mất thị trường hoặc đau nhức dữ dội kèm sốt, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa mắt ngay lập tức để được kiểm tra.
Tóm tắt
Đau mắt khi liếc nhìn có thể bắt nguồn từ thói quen sinh hoạt nhưng cũng có khả năng phản ánh bệnh lý tiềm ẩn tại mắt hoặc dây thần kinh. Việc lắng nghe cơ thể, cho mắt nghỉ ngơi khoa học và thăm khám nhãn khoa sớm là biện pháp tốt nhất để bảo vệ thị lực lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Hiện tượng đau mắt khi liếc có tự khỏi được không?
Nhiều trường hợp đau nhẹ khi đảo mắt xuất phát từ căng cơ vận nhãn do nhìn màn hình quá lâu. Tuy nhiên, nếu đau sâu kèm mờ mắt hoặc sốt, đây có thể là dấu hiệu bệnh lý viêm nghiêm trọng cần đi khám.
Đang bị đau mắt khi cử động có nên tiếp tục dùng kính áp tròng?
Khi mắt đang đau nhức, bạn nên tạm ngừng đeo kính áp tròng để tránh kích ứng giác mạc. Hãy chuyển sang kính gọng và vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý cho đến khi mắt hồi phục hoàn toàn.
Có cách nào làm dịu cơn đau mắt nhanh tại nhà không?
Bạn có thể chườm gạc ấm hoặc mát quanh vùng hốc mắt trong mười phút, kết hợp nhỏ nước mắt nhân tạo không chất bảo quản và massage nhẹ nhàng vùng quanh mi mắt để thư giãn cơ vận nhãn.
Đau mắt khi liếc kèm đau nửa đầu có nguy hiểm không?
Nhức đầu kèm đau mắt khi liếc nhìn là dấu hiệu cảnh báo viêm xoang nặng, đau nửa đầu hoặc tăng áp lực nội sọ. Bạn nên đến cơ sở y tế khám chuyên khoa mắt và thần kinh ngay.
Khoảng cách nhìn màn hình bao nhiêu là phù hợp để đỡ mỏi mắt?
Khoảng cách lý tưởng từ mắt đến màn hình vi tính là 50 đến 60 cm. Bạn nên đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút để giảm bớt diện tích mở của mi mắt, hạn chế khô mắt.
