Nguyen nhan gay xuong don vai va cac phuong phap dieu tri hieu qua
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Gay xuong don vai la mot trong nhung chan thuong co xuong khop thuong gap nhat o moi lua tuoi, thuong xuat hien sau tai nan giao thong, va cham the thao hoac cu nga dap truc tiep len vai. Chiec xuong don dong vai tro nhu mot thanh chong ket noi long nguc voi chi tren, giup canh tay cu dong linh hoat va bao ve he thong mach mau than kinh ben duoi.
Khi xay ra ton thuong, nguoi benh thuong phai doi mat voi con dau buot du doi, bien dang vung vai va han che hoan toan tam van dong canh tay. Viec nam ro nguyen nhan va tiep can dung cac phuong phap dieu tri y khoa se giup xuong lien dung vi tri giai phau, ngan ngua bien chung teo co va som dua canh tay tro lai sinh hoat binh thuong.
Gay xuong don vai là gì?
Xuong don, thuong duoc goi la xuong quai xanh, la mot xuong dai nam ngang o phia truoc tren cua long nguc, noi giua xuong uc va mom cung vai cua xuong ba vai. Do co cau truc thanh manh, nam ngay sat duoi da va dong vai tro thanh do duy nhat giua than minh va chi tren, xuong don rat de bi ton thuong khi chiu luc va dap manh. Gay xuong don vai chiem ti le dang ke trong cac chan thuong vung vai, co the xay ra o doan than xuong, dau ngoai hoac dau trong, trong do vi tri 1/3 giua la noi de gay nhat do day la diem yeu nhat ve mat co hoc. Tinh trang nay khong chi gay anh huong nghiem trong den chuc nang van dong cua canh tay ma con tiem an nguy co ton thuong mang phoi, dong mach duoi don hoac dam roi than kinh canh tay neu co doan gay di lech sac nhon.
Cac nguyen nhan va co che chan thuong dan den gay xuong don vai
Gay xuong don vai la tinh trang ton thuong gian doan cau truc xuong noi giua xuong uc va xuong ba vai. Nguyen nhan pho bien nhat la do luc tac dong truc tiep len vung vai, chang han nhu te nga dap vai xuong mat duong khi tham gia giao thong hoac va cham manh trong cac mon the thao doi khang nhu bong da, bong ro. Ben canh do, co che chan thuong gian tiep cung rat thuong gap khi nguoi benh truot chan va co phan xa chong ban tay hoac khuyu tay xuong dat trong tu the canh tay dang rong. Luc truyen doc theo truc canh tay len khop cung don co the lam gay than xuong don tai vi tri yeu nhat. O nhung nguoi lon tuoi bi loang xuong hoac suy giam mat do khoang xuong, chi mot cu va dap nhe trong sinh hoat hang ngay cung co the dan den gay xuong. Ngoai ra, tre so sinh cung co the gap ton thuong nay trong qua trinh chuyen da kho khi vai mac lai o khung chau nguoi me.
Dau hieu nhan biet tinh trang gay xuong don vai
Khi xuong don bi gay, nguoi benh thuong nghe thay tieng rac kem theo con dau nhuc du doi ngay tai vung truoc nguc va khop vai. Vung da quanh xuong don nhanh chong bi sung ne, bam tim va co the bien dang ro ret voi mot diem go bat thuong do cac dau xuong gay di lech day len. Nguoi benh thuong mat kha nang hoac rat kho khan khi muon giang canh tay hoac gio tay qua dau. Tu the dac trung thuong thay la nguoi benh dung ban tay ben lanh de do lay khuyu tay va can tay ben chan thuong nham giam bot suc nang keo xuong khop vai. Khi cham nhe vao vung xuong don, nguoi benh cam thay dau choi va doi khi cam nhan duoc tieng lạo xạo cua cac manh xuong co sat vao nhau. Mot so truong hop con co the cam thay te bi hoac yeu co canh tay neu cac nhanh than kinh lan can bi chen ep do phu ne.
Phuong phap dieu tri bao ton bang dai co dinh khong phau thuat
Phan lon cac truong hop gay xuong don khong di lech hoac di lech it deu duoc uu tien dieu tri bao ton ma khong can can thiep phau thuat. Bac si chuyen khoa chan thuong chinh hinh thuong su dung nep treo tay hoac dai so 8 de keo giu hai vai ve phia sau, tao dieu kien cho cac dau xuong gay tiep xuc va lien lai tu nhien. Thoi gian mang dai co dinh thuong keo dai tu bon den tam tuan tuy thuoc vao do tuoi va muc do ton thuong. Song song voi do, nguoi benh co the duoc chi dinh su dung cac thuoc giam dau, chong viem phu hop de kiem soat trieu chung trong nhung ngay dau. Nguoi benh can tuan thu viec bat dong khop vai theo huong dan, khong tu y thao bo dung cu co dinh truoc thoi gian cho phep de phong tranh nguy co can lech hoac xuong khong the lien vung chac.
Chi dinh phau thuat ket hop xuong don trong cac truong hop phuc tap
Can thiep phau thuat duoc chi dinh doi voi cac truong hop gay xuong don phuc tap nhu gay ho, doan gay di lech nhieu chong cheo len nhau lam ngan chieu dai xuong don, hoac xuong bi vo thanh nhieu manh nho. Phau thuat cung tro nen cap thiet neu manh xuong gay co nguy co dam thung mang phoi hoac de doa chen ep dam roi than kinh canh tay va mach mau duoi don. Phuong phap pho bien hien nay la mo nan chinh va ket hop xuong ben trong bang nẹp vít kim loai hoac dinh noi tuy. Uu diem cua phau thuat la giup dat lai cac dau xuong ve dung vi tri giai phau mot cach chinh xac va tao su co dinh vung chac ngay lap tuc. Nho do, nguoi benh co the giam dau som va bat dau tap van dong khop vai som hon so voi phuong phap bo nep truyen thong, giam nguy co cung khop dai ngay.
Che do tap phuc hoi chuc nang va cham soc khop vai sau ton thuong
Tap luyen phuc hoi chuc nang dong vai tro then chot giup nguoi benh lay lai suc manh co va bien do van dong toan dien cua khop vai. Trong nhung tuan dau khi dang co dinh, nguoi benh can tap van dong cac khop xa nhu co tay, ban tay va ngon tay de tang cuong tuan hoan mau, tranh phu ne va teo co. Khi con dau giam va qua trinh lien xuong tien trien tot, bac si se huong dan cac bai tap con lac va van dong khop vai thu dong nhe nhang. Giai doan sau, nguoi benh chuyen sang cac bai tap chu dong co tro luc de tang cuong do ben cho nhom co chóp xoay va co quanh dai vai. Toan bo lo trinh tap luyen can duoc thuc hien tu tu, dung ky thuat va duoi su giam sat chuyen mon, tranh cac dong tac dot ngot mang vac nang gay ton hai den o can xuong moi hinh thanh.
Lưu ý an toàn
Thong tin trong bai viet chi mang tinh chat giao duc suc khoe, khong the thay the cho qua trinh chan doan va dieu tri truc tiep boi bac si chuyen khoa chan thuong chinh hinh. Nguoi benh nghi ngo gay xuong don vai tuyet doi khong tu nan bop, keo nan khop vai hoac dap cac loai thuoc la dan gian vi co the lam di lech them cac dau xuong gay va gay ton thuong mach mau, than kinh nguy hiem. Khi xay ra tai nan, can co dinh tam thoi canh tay va den ngay co so y te de duoc chup phim X-quang kiem tra.
Tóm tắt
Gay xuong don la chan thuong pho bien nhung phan lon truong hop co the phuc hoi tot neu duoc tham kham som va tuan thu dung chi dinh chuyen khoa. Nguoi benh can tranh tam ly chu quan hoac nong voi van dong som, dong thoi chu dong tai kham dinh ky de duoc danh gia qua trinh lien xuong. Viec cham soc dung cach va tap phuc hoi chuc nang dung thoi diem se giup khop vai som lay lai bien do van dong linh hoat.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Gay xuong don vai mat bao lau de lien hoan toan?
Thoi gian lien xuong don o nguoi truong thanh thuong dao dong tu sau den tam tuan, trong khi tre nho co the lien nhanh hon. Kha nang phuc hoi hoan toan con phu thuoc vao vi tri gay, do lech va che do cham soc, tap luyen.
Co duoc tu y thao dai so 8 hoac nep treo tay khong?
Nguoi benh tuyet doi khong nen tu y thao dai hoac bang co dinh truoc thoi han chi dinh. Thao nep som co the lam di lech doan gay, gay can lech, cham lien xuong hoac khien con dau vai tai phat du doi.
Tu the ngu nao tot nhat cho nguoi bi gay xuong don?
Trong giai doan dau khi con mang dai co dinh, nguoi benh nen nam ngua co ke goi nhe sau lung hoac nam nghieng ve ben vai lanh de tranh chen ep truc tiep len vung xuong don dang ton thuong.
Truong hop nao bat buoc phai phau thuat xuong don?
Phau thuat chi duoc can nhac khi xuong don gay phuc tap, manh vo di lech lon, nguy co gay ho, ton thuong mach mau than kinh hoac that bai sau thoi gian dieu tri bao ton khong lien.
Khi nao nguoi benh co the choi the thao tro lai?
Nguoi benh chi nen van dong manh hoac tap the thao tro lai khi co ket qua chup X-quang xac nhan xuong da lien vung va duoc bac si chuyen khoa chan thuong chinh hinh danh gia cho phep.
