Nguyên nhân gây viêm âm đạo do vi khuẩn và các cách điều trị

Viêm âm đạo do vi khuẩn là gì?

Viêm âm đạo do vi khuẩn là tình trạng xáo trộn sinh thái vi sinh vật tại âm đạo, đặc trưng bởi sự suy giảm rõ rệt của vi khuẩn có lợi Lactobacillus và sự tăng sinh mất kiểm soát của các chủng vi khuẩn kỵ khí. Đây là dạng viêm âm đạo phổ biến nhất ở nữ giới trưởng thành, khác biệt hoàn toàn với tình trạng viêm nhiễm do nấm men hay lậu cầu, trùng roi.

Mặc dù nhiều trường hợp diễn tiến nhẹ hoặc không có triệu chứng rầm rộ, viêm âm đạo do vi khuẩn nếu bị bỏ mặc kéo dài có thể làm tăng tính nhạy cảm với các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đối với phụ nữ trong giai đoạn thai kỳ, tình trạng này còn tiềm ẩn nguy cơ gây vỡ ối sớm, sinh non hoặc nhiễm trùng tử cung sau sinh, đòi hỏi sự theo dõi chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa phụ sản.

Nguyên nhân gây mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo

Môi trường âm đạo khỏe mạnh bình thường duy trì trạng thái cân bằng nhờ sự chiếm ưu thế của vi khuẩn có lợi Lactobacillus. Các vi khuẩn này sản xuất axit lactic và hydro peroxide để duy trì độ pH axit sinh lý, ngăn chặn sự sinh sôi của các vi sinh vật gây hại. Khi số lượng vi khuẩn có lợi suy giảm nghiêm trọng, các vi khuẩn kỵ khí cơ hội như Gardnerella vaginalis, Atopobium vaginae hay Prevotella sẽ bùng phát và gây ra phản ứng viêm.

Sự mất cân bằng vi sinh này có thể khởi nguồn từ nhiều thói quen sinh hoạt thường ngày. Việc thụt rửa sâu vào trong âm đạo là nguyên nhân hàng đầu làm rửa trôi lượng lớn vi khuẩn có lợi. Ngoài ra, việc sử dụng dung dịch vệ sinh có chất tẩy rửa mạnh, thay đổi nội tiết tố trong chu kỳ kinh nguyệt hoặc thai kỳ, hút thuốc lá và thói quen quan hệ tình dục không dùng biện pháp bảo vệ cũng tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn có hại phát triển mạnh mẽ.

Biểu hiện thường gặp của viêm âm đạo do vi khuẩn

Khoảng một nửa số phụ nữ mắc viêm âm đạo do vi khuẩn không nhận thấy dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi biểu hiện xuất hiện, dấu hiệu điển hình nhất là sự thay đổi về tính chất của khí hư. Dịch tiết âm đạo thường tiết ra nhiều hơn bình thường, có màu trắng xám hoặc hơi đục, thể chất loãng và đồng nhất, bao phủ đều khắp thành âm đạo thay vì vón cục như khi nhiễm nấm men.

Một đặc điểm nhận diện đặc trưng khác là mùi hôi tanh khó chịu giống như mùi cá ươn, thường trở nên nồng nặc và rõ rệt hơn sau khi quan hệ tình dục hoặc trong những ngày hành kinh. Mặc dù tình trạng ngứa rát, sưng đỏ niêm mạc âm hộ hoặc cảm giác nóng rát khi đi tiểu có thể xảy ra ở một số trường hợp, nhưng những biểu hiện kích ứng này thường nhẹ hơn so với viêm âm đạo do nấm Candida hoặc ký sinh trùng Trichomonas.

Quy trình chẩn đoán viêm âm đạo do vi khuẩn tại cơ sở y tế

Do biểu hiện của các dạng viêm nhiễm phụ khoa khá tương đồng, việc thăm khám trực tiếp tại phòng khám chuyên khoa phụ sản là bước bắt buộc để xác định chính xác nguyên nhân. Bác sĩ sẽ tiến hành khám mỏ vịt để quan sát niêm mạc âm đạo và lấy mẫu dịch tiết làm xét nghiệm vi sinh.

Các phương pháp đánh giá thông thường bao gồm đo nồng độ pH dịch âm đạo, trong đó viêm âm đạo do vi khuẩn thường làm độ pH tăng cao trên mức bốn phẩy năm. Bác sĩ cũng có thể thực hiện nghiệm pháp ngửi mùi với dung dịch kali hydroxit để nhận biết mùi tanh đặc trưng giải phóng từ các amin bay hơi. Bên cạnh đó, mẫu dịch được soi tươi dưới kính hiển vi nhằm tìm kiếm tế bào chỉ điểm clue cell, tức là các tế bào biểu mô âm đạo bị bao phủ dày đặc bởi vi khuẩn kỵ khí. Những tiêu chuẩn y khoa này giúp phân biệt rõ ràng viêm âm đạo do vi khuẩn với các bệnh lý phụ khoa khác.

Nguyên tắc điều trị y khoa viêm âm đạo do vi khuẩn

Mục tiêu hàng đầu của điều trị y khoa là ức chế sự phát triển của vi khuẩn kỵ khí gây hại, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để hệ vi khuẩn có lợi Lactobacillus tự phục hồi trở lại. Phác đồ chuẩn thường sử dụng các hoạt chất kháng khuẩn chuyên biệt như metronidazole, clindamycin hoặc tinidazole. Tùy thuộc vào mức độ viêm nhiễm, tiền sử bệnh và thể trạng của từng người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định dạng thuốc uống toàn thân hoặc thuốc đặt, kem bôi trực tiếp tại chỗ.

Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cần có sự điều chỉnh phác đồ phù hợp nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho thai nhi và trẻ nhỏ. Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ thời gian dùng thuốc theo đúng chỉ định, không được tự ý ngừng thuốc ngay cả khi các biểu hiện khó chịu đã thuyên giảm. Việc dừng thuốc giữa chừng khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt triệt để, dễ dẫn đến tình trạng kháng thuốc và làm tăng tỷ lệ tái phát dai dẳng về sau.

Chăm sóc vùng kín và phòng ngừa tái phát

Bên cạnh việc dùng thuốc theo đơn của bác sĩ, chế độ chăm sóc và vệ sinh vùng kín đóng vai trò quyết định trong việc ngăn ngừa bệnh tái diễn. Phụ nữ nên hình thành thói quen vệ sinh nhẹ nhàng bên ngoài vùng kín bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh dịu nhẹ có độ pH phù hợp sinh lý, tuyệt đối không thụt rửa sâu vào lòng âm đạo. Sau khi đi vệ sinh, luôn lau chùi theo chiều từ trước ra sau để tránh đưa vi khuẩn từ hậu môn sang đường sinh dục.

Ngoài ra, nên ưu tiên mặc quần lót làm từ chất liệu cotton thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt và tránh các loại trang phục quá bó sát gây ẩm bí. Trong giai đoạn điều trị, người bệnh nên kiêng quan hệ tình dục hoặc sử dụng bao cao su để giảm thiểu kích ứng niêm mạc và hạn chế làm biến đổi độ pH âm đạo. Xây dựng lối sống lành mạnh, bổ sung men vi sinh và hạn chế căng thẳng cũng góp phần nâng cao sức đề kháng tự nhiên cho cơ thể.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ quát và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, không dùng thuốc theo đơn của người khác và không áp dụng các biện pháp ngâm xông dân gian chưa được kiểm chứng vì có thể làm tổn thương niêm mạc âm đạo nghiêm trọng hơn. Khi có biểu hiện bất thường, hãy đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám chính xác.

Tóm tắt

Viêm âm đạo do vi khuẩn là tình trạng phụ khoa phổ biến và hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả khi được can thiệp y tế đúng cách. Việc thăm khám sớm, tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa và duy trì thói quen vệ sinh khoa học là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài, hạn chế nguy cơ tái phát.