Nguyên nhân gây ù tai trái khi nằm và cách xử trí

Ù tai trái khi nằm là gì?

Ù tai không phải là một bệnh lý độc lập mà là triệu chứng phản ánh sự cảm nhận âm thanh bên trong tai hoặc trong đầu khi không có bất kỳ nguồn âm thanh tương ứng nào từ môi trường bên ngoài phát ra. Cảm giác âm thanh này có thể đa dạng từ tiếng gió rít, tiếng ve kêu, tiếng sóng vỗ đến tiếng lách cách ngắt quãng.

Khi hiện tượng ù tai chỉ khu trú ở tai trái và xuất hiện hoặc tăng lên lúc nằm, sự chú ý cần được hướng vào các yếu tố liên quan đến tư thế và cấu trúc một bên. Tư thế nằm làm tăng nhẹ áp lực nội sọ và thay đổi áp lực máu qua các động mạch, tĩnh mạch cảnh nằm gần xương thái dương. Đồng thời, các cấu trúc một bên như ống tai ngoài, màng nhĩ, vòi Eustache hoặc khớp thái dương hàm bên trái có thể đang trong tình trạng chịu áp lực cục bộ. Hiểu rõ cơ chế này giúp người bệnh chủ động theo dõi tính chất âm thanh và phối hợp tốt với bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng khi cần chẩn đoán.

Thay đổi huyết áp tư thế và áp lực tuần hoàn vùng đầu cổ

Khi nằm xuống, trọng lực phân bố lại lượng máu trong cơ thể, khiến lưu lượng tuần hoàn trở về tim và vùng đầu cổ tăng nhẹ so với tư thế đứng. Ở những người có huyết áp dao động, xơ vữa mạch máu nhẹ hoặc bất thường cấu trúc tĩnh mạch cảnh gần xương chũm tai trái, dòng chảy của máu có thể tạo ra âm thanh xáo trộn. Người bệnh thường nghe thấy tiếng ù trầm đục, đôi khi khớp với nhịp tim, gọi là ù tai dạng mạch đập. Ngoài ra, việc nằm nghiêng ép trực tiếp một bên tai vào gối mềm cũng có thể làm tăng cảm giác truyền âm từ các mạch máu nông xung quanh vùng thái dương vào tai trong, khiến tiếng đập trở nên rõ ràng và dễ gây thức giấc hơn.

Tắc nghẽn cơ học do nút ráy tai hoặc dị vật ống tai ngoài

Ống tai ngoài của mỗi người có độ cong và mức độ tiết chất nhờn khác nhau, do đó sự tích tụ ráy tai cũng có thể diễn ra không đồng đều giữa hai bên. Khi ráy tai tích tụ quá nhiều tạo thành nút bít tắc ở tai trái, chúng có thể cản trở sự lưu thông không khí và tiếp xúc trực tiếp với màng nhĩ. Khi người bệnh nằm nghiêng sang bên trái hoặc nằm ngửa, trọng lực khiến khối ráy dịch chuyển hoặc ép sát hơn vào màng nhĩ, làm thay đổi sức căng bề mặt màng tai và tạo ra âm thanh lạo xạo hoặc tiếng ù đặc trưng. Nút ráy tai cũng làm giảm khả năng nghe tiếng động bên ngoài, khiến các âm thanh sinh học bên trong cơ thể dội lại mạnh hơn.

Viêm nhiễm và rối loạn chức năng vòi tai

Vòi Eustache là ống nhỏ nối liền tai giữa với vòm họng, đóng vai trò cân bằng áp suất không khí giữa hai bên màng nhĩ và dẫn lưu dịch tiết. Khi bị cảm lạnh, viêm xoang, viêm mũi dị ứng hoặc trào ngược dịch dạ dày lên vùng họng, niêm mạc vòi tai có thể bị sưng nề và bít tắc. Tình trạng phù nề này có thể lệch về một bên nếu có lệch vách ngăn mũi hoặc viêm xoang khu trú bên trái. Khi nằm xuống, áp lực tĩnh mạch vùng hầu họng tăng khiến vòi tai càng khó mở ra. Sự mất cân bằng áp suất tạo ra chân không cục bộ trong hòm nhĩ, kéo căng màng nhĩ và gây ra cảm giác đầy tức tai, nghe tiếng lùng bùng hoặc ù kéo dài.

Áp lực từ tư thế nằm và rối loạn khớp thái dương hàm

Khớp thái dương hàm nằm ngay phía trước ống tai ngoài và chia sẻ chung một mạng lưới thần kinh và cơ phức tạp với cơ quan thính giác. Những người có thói quen nghiến răng ban đêm, căng cơ nhai hoặc thoái hóa khớp thái dương hàm bên trái thường dễ bị kích thích vùng tai khi nằm ngủ. Thêm vào đó, việc gối đầu quá cao, sử dụng gối cứng hoặc nằm nghiêng đè ép lâu một bên làm xoắn vặn cơ cổ vai gáy và tạo áp lực cơ học lên vùng thái dương. Sự chèn ép này không chỉ gây đau mỏi vùng hàm mà còn kích thích các nhánh thần kinh liên quan, dẫn đến hiện tượng ù tai hoặc tiếng lạo xạo xuất hiện mỗi khi cơ thể thả lỏng trên giường.

Cách chăm sóc thính giác và kiểm soát ù tai tại nhà

Để giảm bớt cảm giác khó chịu do tiếng ù khi nằm, người bệnh nên điều chỉnh tư thế ngủ bằng cách nâng cao nhẹ đầu giường hoặc sử dụng gối có độ cao vừa phải, tránh kê gối quá cứng ép chặt vào tai trái. Trong phòng ngủ, có thể sử dụng các âm thanh nền dịu nhẹ như tiếng mưa rơi, tiếng quạt gió thoang thoảng hoặc tiếng ồn trắng để làm mờ đi tiếng ù trong không gian tĩnh. Tuyệt đối không tự ý dùng tăm bông, que nhọn hay vật cứng ngoáy sâu vào tai vì dễ đẩy ráy tai vào sâu hoặc làm tổn thương màng nhĩ. Bên cạnh đó, việc duy trì lối sống điều độ, hạn chế sử dụng cà phê, rượu bia trước giờ ngủ và kiểm soát căng thẳng sẽ giúp hệ thần kinh thính giác ổn định hơn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Tuyệt đối không tự ý nhỏ các loại thuốc kháng sinh, cồn thuốc, dầu gió hoặc dùng các biện pháp dân gian thổi bột, xông khói vào lỗ tai khi chưa có chỉ định y tế. Nếu hiện tượng ù tai trái xuất hiện đột ngột kèm theo giảm thính lực nhanh, đau đầu dữ dội, hoa mắt chóng mặt hoặc ù tai theo nhịp tim kéo dài, người bệnh cần đến bệnh viện kiểm tra chuyên sâu ngay lập tức.

Tóm tắt

Ù tai trái khi nằm có thể bắt nguồn từ những yếu tố cơ học nhẹ như nút ráy tai, tư thế gối hoặc rối loạn tuần hoàn thoáng qua, nhưng cũng không loại trừ bệnh lý tai giữa và mạch máu. Việc theo dõi sát các đặc điểm của tiếng ù và chủ động thăm khám y tế kịp thời là cách an toàn nhất để bảo vệ chức năng thính giác cũng như tìm lại giấc ngủ trọn vẹn mỗi đêm.