Nguyên nhân gây tê yếu tay chân ở người trẻ và những dấu hiệu cần chú ý

Nguyên nhân gây tê yếu tay chân ở người trẻ là gì?

Tê yếu tay chân là cảm giác rối loạn cảm giác và suy giảm lực vận động xảy ra ở một hoặc nhiều chi. Biểu hiện tê bì thường được mô tả như cảm giác kiến bò, kim châm, nóng rát hoặc mất cảm giác xúc giác tại đầu ngón tay, ngón chân, bàn tay hoặc cẳng chân. Kèm theo đó, người bệnh có thể nhận thấy tình trạng yếu cơ, khó khăn khi cầm nắm đồ vật, cài cúc áo hoặc bước đi không vững.

Ở người trẻ tuổi, hệ cơ xương khớp và mạch máu thường ở trạng thái sung sức, do đó sự xuất hiện của triệu chứng tê yếu chi phản ánh những bất thường trong hệ thống dẫn truyền thần kinh hoặc tuần hoàn máu. Tình trạng này có thể chỉ mang tính chất cơ học tạm thời do mạch máu và dây thần kinh bị tì đè, nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý mạn tính hoặc tổn thương thần kinh trung ương cần được đánh giá chuyên môn kỹ lưỡng.

Thói quen sinh hoạt và tư thế sai lệch trong công việc

Một trong những lý do thường gặp nhất gây tê bì tay chân ở người trẻ là thói quen sinh hoạt ít vận động và duy trì tư thế sai lệch trong thời gian dài. Những người làm việc văn phòng, sử dụng máy tính liên tục hoặc cúi đầu xem điện thoại thường tạo áp lực lớn lên các nhóm cơ vùng cổ, vai gáy và thắt lưng.

Tình trạng căng cơ kéo dài sẽ chèn ép các rễ thần kinh và mạch máu đi xuống cánh tay hoặc chi dưới, gây cảm giác tê buốt, châm chích như kiến bò. Bên cạnh đó, thói quen ngồi vắt chéo chân, gập gối lâu hoặc ngủ tì đè lên cánh tay cũng làm cản trở lưu thông tuần hoàn tạm thời. Dù phần lớn các trường hợp này cải thiện khi thay đổi tư thế, việc lặp lại liên tục có thể dẫn đến viêm bao gân hoặc sai lệch cấu trúc cột sống mạn tính.

Bệnh lý cột sống và chèn ép rễ thần kinh ngoại biên

Thoái hóa cột sống cổ, thoái hóa cột sống thắt lưng và thoát vị đĩa đệm ngày càng có xu hướng trẻ hóa do lối sống tĩnh tại hoặc thói quen mang vác vật nặng sai kỹ thuật. Khi nhân đĩa đệm thoát ra khỏi vị trí bình thường, khối thoát vị sẽ chèn ép trực tiếp vào rễ thần kinh tủy sống.

Đối với cột sống cổ, chèn ép rễ thần kinh gây ra hội chứng rễ cổ, biểu hiện bằng đau lan xuống vai, cẳng tay, kèm theo tê rần và suy giảm lực cầm nắm ở bàn tay. Ở vùng thắt lưng, tổn thương rễ thần kinh tọa dẫn đến tê bì dọc mông xuống đùi, bắp chân, bàn chân và làm yếu động tác gấp duỗi bàn chân. Nếu không được chẩn đoán và điều trị phục hồi chức năng kịp thời, tình trạng chèn ép kéo dài có thể gây teo cơ và suy giảm khả năng vận động vĩnh viễn.

Hội chứng ống cổ tay và các điểm chèn ép thần kinh cục bộ

Các bệnh lý chèn ép thần kinh khu trú tại các khớp cũng là thủ phạm phổ biến gây tê yếu chi ở thanh niên. Điển hình nhất là hội chứng ống cổ tay, xảy ra khi dây thần kinh giữa bị đè nén trong ống cổ tay do các động tác gập duỗi bàn tay lặp đi lặp lại khi gõ bàn phím, sử dụng chuột máy tính hoặc điều khiển xe máy đường dài.

Bệnh nhân thường cảm thấy tê buốt, bỏng rát các ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa ngón đeo nhẫn, đôi khi làm rơi đồ vật do yếu cơ mô cái. Ngoài ra, hội chứng chèn ép dây thần kinh trụ tại vùng khuỷu tay cũng gây tê hai ngón tay út và áp út kèm giảm sức mạnh bàn tay. Những hội chứng này cần được đo điện cơ để đánh giá mức độ tổn thương dẫn truyền sợi trục hoặc bao myelin trước khi can thiệp điều trị.

Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng và rối loạn chuyển hóa toàn thân

Chế độ dinh dưỡng không cân đối, xu hướng ăn kiêng quá mức hoặc lạm dụng rượu bia ở người trẻ có thể dẫn đến tổn thương thần kinh ngoại biên do thiếu hụt vi chất. Đặc biệt, sự thiếu hụt các vitamin nhóm B như vitamin B1, B6 và B12 đóng vai trò then chốt trong việc duy trì tính toàn vẹn của bao bọc sợi thần kinh.

Khi thiếu vi chất, quá trình dẫn truyền xung thần kinh bị gián đoạn, gây tê bì đối xứng ở cả hai bàn chân hoặc hai bàn tay theo kiểu đi tất hoặc đeo găng. Đồng thời, những người trẻ mắc đái tháo đường khởi phát sớm nhưng không kiểm soát tốt đường huyết cũng dễ gặp biến chứng viêm đa dây thần kinh ngoại biên. Rối loạn chức năng tuyến giáp hay tình trạng rối loạn điện giải như hạ kali, hạ canxi máu cũng có thể gây co rút cơ và yếu cơ tạm thời.

Bệnh lý thần kinh trung ương và bệnh tự miễn tiềm ẩn

Tê yếu tay chân đôi khi là tín hiệu cảnh báo của các bệnh lý thần kinh trung ương nguy hiểm. Dù ít gặp hơn ở nhóm người cao tuổi, đột quỵ não dạng thiếu máu cục bộ thoáng qua hoặc nhồi máu não vẫn có thể xảy ra ở người trẻ có tiền sử dị dạng mạch máu não, rối loạn đông máu hoặc xơ vữa mạch sớm. Triệu chứng thường xuất hiện đột ngột với yếu liệt nửa người, méo miệng và nói khó.

Một nguyên nhân khác cần lưu ý là bệnh đa xơ cứng, một bệnh lý tự miễn của hệ thần kinh trung ương thường khởi phát ở độ tuổi từ hai mươi đến bốn mươi. Hệ miễn dịch tấn công bao myelin của não và tủy sống, gây ra các đợt tê bì, yếu cơ, mất phối hợp động tác và rối loạn thị giác tái diễn. Đây là những bệnh lý phức tạp đòi hỏi phải chụp cộng hưởng từ sọ não để xác định vị trí tổn thương.

Biện pháp phòng ngừa và duy trì sức khỏe hệ cơ thần kinh

Để giảm thiểu nguy cơ tê yếu tay chân do nguyên nhân cơ học, người trẻ cần chủ động xây dựng lối sống lành mạnh và điều chỉnh thói quen làm việc hàng ngày. Khi ngồi làm việc văn phòng, nên giữ lưng thẳng, màn hình máy tính ngang tầm mắt và nghỉ giải lao năm phút sau mỗi giờ làm việc để vận động, thả lỏng cổ vai gáy.

Bên cạnh đó, việc duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ các nhóm chất, bổ sung thực phẩm giàu vitamin nhóm B, rau xanh và khoáng chất giúp nuôi dưỡng hệ thần kinh khỏe mạnh. Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao với các bộ môn như bơi lội, đi bộ, yoga giúp tăng cường độ dẻo dai của cột sống và cải thiện tuần hoàn máu toàn thân. Hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá và tránh các tư thế tì đè kéo dài lên các chi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh không được tự ý mua thuốc giảm đau, vitamin liều cao hoặc thực hiện các biện pháp nắn chỉnh xương khớp khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa thần kinh. Nếu xuất hiện triệu chứng yếu liệt đột ngột một bên người, méo miệng hoặc mất khả năng tự chủ tiểu tiện, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Tê yếu tay chân ở người trẻ không nên bị xem nhẹ như cảm giác mỏi cơ thông thường. Việc sớm nhận diện bản chất triệu chứng, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và chủ động thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa thần kinh sẽ giúp tìm ra nguyên nhân chính xác, bảo vệ hệ vận động và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.