Nguyên nhân gây ngất do thiếu máu não và biện pháp phòng ngừa

Ngất do thiếu máu não là gì?

Ngất do thiếu máu não bản chất là sự suy giảm lưu lượng máu tưới não toàn thể hoặc cục bộ trong một khoảng thời gian ngắn. Não bộ là cơ quan nhạy cảm nhất với sự thiếu hụt oxy và dưỡng chất. Khi lượng máu nuôi não tụt xuống dưới mức cần thiết để duy trì hoạt động điện sinh lý của tế bào thần kinh, cơ thể sẽ lập tức phản ứng bằng cách mất tư thế đứng và rơi vào trạng thái ngất xỉu.

Tình trạng này có thể xuất phát từ sự thay đổi đột ngột của huyết áp, các bất thường trong hệ tuần hoàn hoặc sự co thắt của hệ thống động mạch cảnh và động mạch đốt sống thân nền. Trong đa số trường hợp, tư thế nằm ngang sau khi ngất sẽ giúp máu lưu thông trở lại não dễ dàng hơn, giúp người bệnh hồi phục ý thức hoàn toàn mà không để lại di chứng thần kinh kéo dài.

Các cơ chế và nguyên nhân trực tiếp dẫn đến ngất do thiếu máu脑

Cơ chế chính của cơn ngất là sự tụt giảm đột ngột oxy và glucose cung cấp cho các trung khu thần kinh tại brain. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là hạ huyết áp tư thế, xảy ra khi người bệnh đứng dậy quá nhanh từ tư thế nằm hoặc ngồi. Lúc này, máu bị dồn xuống hai chân khiến lượng máu trở về tim giảm, dẫn đến tim không bơm đủ máu lên não.

Bên cạnh đó, xơ vữa động mạch là yếu tố nguy cơ hàng đầu ở người lớn tuổi. Sự hình thành các mảng xơ vữa làm hẹp lòng động mạch cảnh hoặc động mạch đốt sống, cản trở dòng máu nuôi dưỡng não. Tình trạng co thắt mạch máu brain đột ngột hoặc các rối loạn nhịp tim cũng làm gián đoạn dòng máu tuần hoàn, trực tiếp kích thích cơn ngất xỉu bộc phát.

Yếu tố nguy cơ gia tăng khả năng xuất hiện cơn ngất

Tình trạng thiếu máu não dẫn đến ngất xỉu thường xuất hiện nhiều hơn ở những người có bệnh lý nền như cao huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu. Các bệnh lý này làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa và làm giảm khả năng tự điều chỉnh của tuần hoàn não.

Ngoài ra, các yếu tố môi trường và thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng. Đứng lâu ở không gian chật hẹp, thời tiết quá nóng bức, mất nước do tiêu chảy hoặc đổ mồ hôi nhiều làm giảm thể tích tuần hoàn. Căng thẳng thần kinh kéo dài, xúc động mạnh hoặc nỗi sợ hãi quá độ cũng có thể kích thích phản ứng thần kinh phế vị, làm chậm nhịp tim và tụt huyết áp bất ngờ.

Các biện pháp chủ động phòng ngừa ngất do thiếu máu não

Để phòng ngừa hiệu quả các cơn ngất xỉu do giảm lưu lượng máu não, việc thay đổi thói quen vận động hằng ngày giữ vai trò rất quan trọng. Khi chuyển trạng thái từ nằm sang ngồi hoặc từ ngồi sang đứng, người bệnh nên thực hiện chậm rãi, dành từ vài giây đến một phút để hệ tuần hoàn kịp thích nghi.

Chế độ dinh dưỡng cân bằng và uống đủ nước mỗi ngày giúp duy trì thể tích máu ổn định trong lòng mạch. Người bệnh nên duy trì việc tập luyện thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, dưỡng sinh hoặc yoga để tăng cường sức khỏe tim mạch và độ co giãn của mạch máu. Tránh làm việc quá sức trong môi trường nắng nóng hoặc đứng một chỗ quá lâu mà không cử động hai chân.

Cách xử trí an toàn khi xuất hiện cảm giác choáng váng

Người bệnh cần lắng nghe cơ thể để nhận biết sớm các biểu hiện báo trước như hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, ù tai hoặc cảm thấy thiu thiu muốn xỉu. Ngay khi nhận thấy các tín hiệu này, cần nhanh chóng ngồi xuống hoặc nằm ngửa trên bề mặt bằng phẳng để ngăn ngừa nguy cơ ngã gây chấn thương.

Nếu nằm ngửa, người hỗ trợ có thể kê cao hai chân của người bệnh lên khoảng hai mươi đến ba mươi centimet nhằm thúc đẩy máu dồn về tim và não nhanh hơn. Nới lỏng quần áo bó sát ở vùng cổ và thắt lưng để tạo sự thoáng khí. Tránh vội vã đứng dậy ngay khi vừa tỉnh lại mà nên tiếp tục nằm nghỉ ngơi cho đến khi cơ thể phục hồi hoàn toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin về tình trạng ngất do thiếu máu brain chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Cơn ngất có thể là biểu hiện của những bệnh lý nguy hiểm tiềm ẩn như đột quỵ, tai biến mạch máu não hoặc rối loạn nhịp tim nghiêm trọng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị, không tự thay đổi liều lượng thuốc đang sử dụng và không được áp dụng các phương pháp truyền miệng thiếu căn cứ khoa học. Khi xuất hiện các bất thường về tuần hoàn, việc thăm khám trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc bác sĩ chuyên khoa tim mạch là cần thiết để xác định chính xác nguyên nhân.

Tóm tắt

Ngất do thiếu máu não là hiện tượng tuần hoàn cần được quan tâm đúng mức. Nhận biết các nguyên nhân gây tụt dòng máu não và áp dụng lối sống khoa học giúp giảm thiểu nguy cơ xuất hiện cơn ngất trong đời sống. Khi cơn ngất tái phát nhiều lần, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế uy tín để được đánh giá toàn diện.