Nguyên nhân gây ra đau khớp ở trẻ em cha mẹ cần biết rõ
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau khớp ở trẻ em là tình trạng khiến nhiều bậc phụ huynh hoang mang và lo lắng về sức khỏe vận động của con. Khác với người trưởng thành thường đau khớp do thoái hóa, các cơn đau nhức khớp ở lứa tuổi nhỏ có thể xuất phát từ nhiều căn nguyên rất đa dạng. Đó có thể là hiện tượng sinh lý lành tính trong giai đoạn tăng trưởng thể chất, nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của chấn thương hoặc các bệnh lý cơ xương khớp mạn tính nguy hiểm.
Việc hiểu rõ các nguyên nhân gây đau khớp ở trẻ nhỏ giúp phụ huynh chủ động nhận biết mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Thay vì tự ý dùng thuốc hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng, cha mẹ cần nắm vững những điểm khác biệt giữa cơn đau thông thường và dấu hiệu bệnh lý để kịp thời đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa.
Đau khớp ở trẻ em là gì?
Đau khớp ở trẻ em là cảm giác khó chịu, nhức buốt hoặc sưng đau xuất hiện tại một hoặc nhiều vị trí khớp như khớp gối, khớp háng, khớp cổ chân hoặc khớp cổ tay. Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi từ trẻ chập chững biết đi đến lứa tuổi vị thành niên. Không giống như người lớn tuổi vốn chủ yếu chịu ảnh hưởng bởi quá trình lão hóa tự nhiên, các khớp xương của trẻ đang trong giai đoạn hình thành và phát triển liên tục với sự hiện diện của sụn tăng trưởng. Do cấu trúc giải phẫu và hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt, bất kỳ phản ứng viêm nhiễm, chấn thương cơ học hay rối loạn điều hòa miễn dịch nào cũng có thể biểu hiện ra ngoài bằng triệu chứng đau khớp. Xác định đúng nguyên nhân là nền tảng để đưa ra hướng can thiệp y khoa phù hợp, tránh để lại di chứng lâu dài cho hệ cơ xương khớp của trẻ.
Cơn đau tăng trưởng sinh lý trong giai đoạn phát triển
Nhiều trẻ trong độ tuổi từ ba đến mười hai tuổi trải qua những cơn đau mỏi nhức ở chi dưới, thường được gọi là đau phát triển. Tình trạng này hay xảy ra ở bắp chân, vùng quanh khớp gối hoặc mặt trước đùi sau một ngày vận động nhiều. Cơn đau thường xuất hiện vào chiều tối hoặc ban đêm, có thể làm trẻ thức giấc và quấy khóc. Tuy nhiên, đặc điểm quan trọng là vị trí khớp không hề có biểu hiện sưng nề, đỏ da hay nóng rát. Đến sáng hôm sau, trẻ hoàn toàn bình thường, vận động linh hoạt và không có biểu hiện cứng khớp hay khập khiễng. Dù đây là hiện tượng lành tính liên quan đến quá trình phát triển hệ cơ xương, cha mẹ vẫn cần theo dõi sát sao để không nhầm lẫn với các tổn thương thực thể.
Chấn thương cơ học do vui chơi và hoạt động thể lực
Trẻ nhỏ và thanh thiếu niên thường xuyên tham gia các hoạt động vui chơi, thể dục thể thao nên rất dễ gặp phải chấn thương hệ vận động. Những va chạm, ngã trượt hoặc vận động quá mức có thể dẫn đến bong gân, căng cơ, tổn thương dây chằng quanh khớp hoặc chấn thương sụn tiếp hợp. Khi bị chấn thương, trẻ thường than đau nhói tại một vị trí khớp cụ thể, xuất hiện tình trạng bầm tím, sưng cục bộ và hạn chế tầm vận động ngay sau sự cố. Nếu vết thương không được xử trí đúng cách hoặc trẻ tiếp tục vận động gắng sức, tổn thương có thể trở nên mạn tính và ảnh hưởng xấu đến trục phát triển của xương khớp.
Hiện tượng viêm khớp sau nhiễm trùng và viêm khớp nhiễm khuẩn
Một số loại vi khuẩn và virus có thể là tác nhân kích hoạt các đợt đau khớp cấp tính ở trẻ nhỏ. Viêm bao hoạt dịch khớp háng thoáng qua là tình trạng thường gặp sau khi trẻ bị cảm cúm hoặc nhiễm khuẩn đường hô hấp trên, khiến trẻ đột ngột đi khập khiễng. Nguy hiểm hơn là viêm khớp nhiễm khuẩn, khi vi khuẩn trực tiếp xâm nhập vào ổ khớp gây sưng to, nóng đỏ dữ dội kèm theo sốt cao và đau đớn dữ dội khiến trẻ không dám cử động khớp. Ngoài ra, sau khi nhiễm liên cầu khuẩn vùng hầu họng, trẻ có thể mắc thấp tim với biểu hiện viêm nhiều khớp có tính chất di chuyển. Đây là những tình trạng khẩn cấp đòi hỏi bác sĩ phải đánh giá và điều trị kháng sinh thích hợp.
Bệnh viêm khớp tự phát thiếu niên và rối loạn tự miễn
Bệnh viêm khớp tự phát thiếu niên là một trong những bệnh lý tự miễn mạn tính thường gặp ở trẻ dưới mười sáu tuổi. Trong bệnh lý này, hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm vào màng hoạt dịch của khớp, gây ra phản ứng viêm kéo dài. Trẻ thường có biểu hiện sưng đau một hoặc nhiều khớp, nổi bật là triệu chứng cứng khớp vào buổi sáng kéo dài hơn ba mươi phút khiến trẻ khó đi lại hoặc cầm nắm đồ vật. Tình trạng này có thể kèm theo sốt dai dẳng, phát ban ngoài da hoặc mệt mỏi toàn thân. Việc chẩn đoán sớm và điều trị kiểm soát miễn dịch bởi bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp có ý nghĩa quyết định nhằm ngăn ngừa nguy cơ biến dạng khớp và tàn phế.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng viêm, kháng sinh hoặc giảm đau để cho trẻ uống khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Tránh áp dụng các phương pháp đắp lá, nắn bóp khớp sai cách vì có thể gây nhiễm trùng da, hoại tử mô hoặc làm trầm trọng thêm tổn thương khớp của trẻ. Khi trẻ có biểu hiện bất thường, hãy đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám cẩn thận.
Tóm tắt
Tình trạng đau khớp ở trẻ em xuất phát từ nhiều căn nguyên khác nhau, từ sinh lý lành tính đến bệnh lý cần can thiệp y tế sớm. Cha mẹ không nên tự phán đoán hoặc cho con uống thuốc giảm đau khi chưa có chỉ định. Đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi hoặc cơ xương khớp là biện pháp đúng đắn giúp xác định nguyên nhân và bảo vệ sự phát triển vận động của trẻ.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Làm sao phân biệt đau phát triển và viêm khớp ở trẻ em?
Đau phát triển thường xuất hiện về chiều muộn hoặc đêm, tập trung ở bắp chân hay đùi, không gây sưng đỏ nóng và trẻ vẫn chạy nhảy bình thường vào ban ngày. Nếu khớp sưng phù hoặc trẻ đi khập khiễng, đó là dấu hiệu bất thường.
Có nên tự mua thuốc giảm đau cho trẻ khi bị đau khớp không?
Cha mẹ không được tự ý cho trẻ uống thuốc giảm đau hay đắp lá dân gian. Việc dùng thuốc không theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nhi có thể che lấp triệu chứng nguy hiểm hoặc gây tổn thương niêm mạc dạ dày và gan của trẻ.
Tại sao trẻ bị đau khớp sau khi khỏi sốt hoặc cảm cúm?
Nhiễm trùng đường hô hấp hoặc tiêu hóa có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch gây viêm bao hoạt dịch thoáng qua hoặc viêm khớp phản ứng. Tình trạng này khiến các khớp, đặc biệt là khớp háng hoặc khớp gối, bị đau nhức sau khi trẻ khỏi sốt.
Dấu hiệu đau khớp nào ở trẻ bắt buộc phải đi khám ngay?
Trẻ cần được đưa đến bệnh viện ngay nếu đau khớp kèm sốt cao, khớp sưng nóng đỏ, trẻ từ chối đi lại, khập khiễng kéo dài hoặc có hiện tượng cứng khớp buổi sáng kéo dài trên ba mươi phút.
Trẻ bị đau khớp nên khám ở chuyên khoa nào?
Khi đưa con đi khám, phụ huynh nên đưa đến các bệnh viện đa khoa hoặc bệnh viện nhi có chuyên khoa xương khớp nhi hoặc cơ xương khớp để được xét nghiệm máu, chụp chẩn đoán hình ảnh và đánh giá toàn diện.
