Nguyên nhân gây đau khớp cổ tay sau sinh và cách giảm đau

Đau khớp cổ tay sau sinh là gì?

Đau khớp cổ tay sau sinh là biểu hiện khó chịu, đau nhức hoặc sưng tấy xuất hiện tại khớp cổ tay và vùng gân quanh bàn tay trong giai đoạn hậu sản. Khớp cổ tay là một cấu trúc phức tạp bao gồm các xương cổ tay, hệ thống dây chằng, bao hoạt dịch và các dải gân vận động ngón tay trượt qua các ống xơ hẹp. Sau quá trình mang thai và sinh nở, các cấu trúc mô mềm này thường trở nên nhạy cảm hơn trước các tác động lực kéo căng và cọ xát. Khi người mẹ thực hiện liên tục các cử động gập duỗi cổ tay và tì đè lực để nâng đỡ em bé, các tổn thương vi thể dễ dàng tích tụ, kích hoạt phản ứng sưng đau cục bộ, làm hạn chế đáng kể khả năng vận động cầm nắm của bàn tay.

Tác động từ thay đổi nội tiết tố và giữ nước sau sinh

Trong thai kỳ và giai đoạn đầu sau sinh, cơ thể người phụ nữ tiết ra các hormone như relaxin và estrogen nhằm làm mềm các dây chằng, giúp khung chậu mở rộng tạo thuận lợi cho quá trình chuyển dạ. Tuy nhiên, tác động của các hormone này không chỉ giới hạn ở vùng chậu mà còn làm lỏng lẻo các dây chằng và bao khớp trên toàn cơ thể, bao gồm cả vùng cổ tay và bàn tay.

Sự lỏng lẻo của hệ thống dây chằng khiến khớp cổ tay kém vững chắc hơn bình thường khi chịu tải trọng. Đồng thời, tình trạng giữ nước hoặc phù nề mô mềm sau sinh cũng có thể làm gia tăng áp lực bên trong các ống xơ và bao gân quanh cổ tay, dẫn đến hiện tượng chèn ép vi thể, gây cảm giác đau mỏi, căng tức và giảm độ linh hoạt của khớp khi cử động.

Áp lực vận động quá mức từ thói quen bế ẵm và chăm sóc bé

Áp lực cơ học trong quá trình chăm sóc trẻ sơ sinh là yếu tố khởi phát trực tiếp phổ biến nhất. Hoạt động bế bồng, đỡ đầu và cổ bé đòi hỏi bàn tay người mẹ phải dang rộng ngón cái và gập cổ tay liên tục trong thời gian dài. Các thao tác lặp đi lặp lại như bế ru con ngủ, vắt sữa bằng tay, giặt giũ hoặc nâng đẩy xe nôi tạo nên tải trọng vượt mức chịu đựng của hệ cơ xương khớp đang suy yếu.

Khi các gân vận động ngón tay và cổ tay phải trượt liên tục qua các rãnh xơ hẹp trong điều kiện chịu lực kéo căng, phản ứng viêm cọ xát dễ dàng xảy ra. Tình trạng này khiến người mẹ cảm thấy đau nhói ở gốc ngón cái, cơn đau có thể lan dọc theo cẳng tay, đặc biệt tăng nặng khi xoay cổ tay, cầm nắm đồ vật hoặc nhấc con lên khỏi giường.

Viêm bao gân De Quervain và các bệnh lý liên quan

Một nguyên nhân y khoa nổi bật gây đau khớp cổ tay sau sinh là hội chứng viêm bao gân De Quervain. Đây là tình trạng viêm vô khuẩn tại bao gân của hai cơ vận động ngón cái gồm cơ dạng dài và cơ duỗi ngắn ngón cái, nằm ngay ở bờ ngoài cổ tay. Khi bao gân bị dày lên và sưng nề, các sợi gân không thể trượt trơn tru, gây ra cơn đau chói khi người bệnh nắm tay lại và gập cổ tay về phía ngón út.

Bên cạnh viêm bao gân De Quervain, người mẹ sau sinh còn có thể gặp hội chứng ống cổ tay do dây thần kinh giữa bị chèn ép, dẫn đến cảm giác tê bì, châm chích các ngón tay. Việc thiếu hụt vi chất như canxi, magie hoặc tình trạng thiếu máu sau sinh cũng có thể làm tăng mức độ đau nhức cơ xương khớp toàn thân, trong đó có khớp cổ tay.

Biện pháp hỗ trợ cải thiện và giảm áp lực cho cổ tay tại nhà

Để giảm nhẹ cơn đau và bảo vệ khớp cổ tay, người mẹ nên chủ động thay đổi tư thế khi chăm sóc bé. Sử dụng gối hỗ trợ cho con bú hoặc địu trợ lực giúp phân bổ đều trọng lượng của bé lên vai và lưng, giảm tải trọng trực tiếp lên cổ tay. Khi bế con, mẹ nên dùng cẳng tay nâng đỡ thân mình bé thay vì chỉ gồng lực từ bàn tay và ngón cái.

Bên cạnh đó, việc dành thời gian cho cổ tay nghỉ ngơi, sử dụng nẹp cố định ngón cái và cổ tay vào ban đêm hoặc trong lúc nghỉ ngơi sẽ giúp giảm đáng kể áp lực lên bao gân. Mẹ có thể áp dụng các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng các ngón tay và xoay nhẹ khớp cổ tay khi cơn đau thuyên giảm để duy trì độ dẻo dai của gân cơ, đồng thời chườm lạnh từ 10 đến 15 phút tại vị trí đau nhức để làm dịu phản ứng sưng viêm cục bộ.

Lưu ý an toàn

Phụ nữ đang cho con bú tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm dạng uống hoặc thuốc bôi chứa hoạt chất khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Không nên áp dụng các biện pháp xoa bóp quá mạnh, nắn bẻ khớp thô bạo hoặc đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng cổ tay đang sưng đau. Khi cơn đau tăng nặng kèm theo tê bì mất cảm giác bàn tay hoặc sưng nóng đỏ rõ rệt, người mẹ cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám cẩn thận.

Tóm tắt

Tình trạng đau khớp cổ tay sau sinh phần lớn có thể cải thiện tốt nếu người mẹ nhận biết sớm nguyên nhân, điều chỉnh tư thế chăm sóc bé và bảo vệ khớp cổ tay đúng cách. Việc chủ động thăm khám y khoa khi cơn đau kéo dài sẽ giúp phục hồi chức năng vận động an toàn, giúp mẹ an tâm chăm sóc con nhỏ.