Nguyên nhân đau mắt đỏ và cách chăm sóc, điều trị
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt đỏ, hay viêm kết mạc, là hiện tượng màng trong suốt bao phủ lòng trắng và mặt trong mi mắt bị sưng viêm, khiến các mạch máu nhỏ giãn nở và làm mắt có màu đỏ ngầu. Bệnh xuất hiện ở một hoặc cả hai bên mắt kèm cảm giác cộm xốn, rát buốt, chảy nước mắt và nhiều ghèn rỉ.
Nguyên nhân đau mắt đỏ chủ yếu bắt nguồn từ nhiễm virus, nhiễm vi khuẩn hoặc phản ứng dị ứng thời tiết và dị nguyên môi trường. Mỗi nguyên nhân đòi hỏi phương pháp chăm sóc và điều trị hoàn toàn khác nhau. Việc nhận diện đúng bản chất bệnh là yếu tố quyết định giúp mắt phục hồi nhanh và hạn chế biến chứng nguy hiểm.
Khi có triệu chứng khó chịu, người bệnh cần ưu tiên vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý vô trùng, nghỉ ngơi hợp lý và tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ chứa kháng sinh hay corticoid. Thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt là biện pháp an toàn nhất để bảo vệ thị lực.
Nguyên nhân đau mắt đỏ và cách chữa trị là gì?
Đau mắt đỏ là tên gọi thông thường của bệnh viêm kết mạc. Kết mạc là một lớp màng nhầy mỏng, giàu mạch máu, bao phủ mặt trước củng mạc và mặt trong mí mắt. Chức năng chính của kết mạc là bôi trơn và bảo vệ nhãn cầu khỏi sự xâm nhập của bụi bẩn cùng các tác nhân gây hại. Khi màng này bị viêm nhiễm hoặc kích ứng, các mao mạch nông sẽ sung huyết và giãn nở, tạo nên màu đỏ đặc trưng. Tình trạng này có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi. Bệnh thường bùng phát thành các đợt dịch lớn vào mùa mưa hoặc giai đoạn chuyển mùa khi độ ẩm không khí tăng cao. Dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ đều lành tính và tự khỏi nếu được chăm sóc đúng mực, việc lơ là hoặc điều trị sai cách vẫn có nguy cơ dẫn đến viêm loét giác mạc, suy giảm thị lực kéo dài.
Các nguyên nhân gây đau mắt đỏ phổ biến
Đau mắt đỏ bắt nguồn từ ba nhóm căn nguyên chính, trong đó thường gặp nhất là nhiễm virus. Phần lớn các đợt bùng phát nhanh trong cộng đồng do Adenovirus hoặc Enterovirus gây ra, thường đi kèm các triệu chứng như sốt nhẹ, đau họng, chảy nước mắt nhiều và sưng hạch trước tai. Mầm bệnh lây truyền rất nhanh qua tiếp xúc gián tiếp.
Nhóm nguyên nhân thứ hai là nhiễm vi khuẩn, phổ biến là tụ cầu, liên cầu hoặc phế cầu. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng mắt tiết nhiều ghèn đặc màu vàng hoặc xanh lá, khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau sau khi thức dậy. Viêm kết mạc do vi khuẩn nếu không kiểm soát tốt có thể gây loét giác mạc.
Bên cạnh đó, phản ứng dị ứng với phấn hoa, lông thú nuôi, mạt bụi hoặc hóa chất mỹ phẩm cũng khiến kết mạc bị kích ứng. Viêm kết mạc dị ứng không có tính lây truyền, thường gây ngứa ngáy dữ dội ở cả hai mắt, chảy nước mắt và phù nề mi mắt.
Hướng chăm sóc và điều trị đau mắt đỏ đúng cách
Hướng xử trí đau mắt đỏ phụ thuộc hoàn toàn vào tác nhân gây bệnh cụ thể. Đối với trường hợp do virus, bệnh chưa có thuốc tiêu diệt virus đặc hiệu nên mục tiêu hàng đầu là nâng đỡ thể trạng và làm dịu triệu chứng. Người bệnh cần rửa mắt bằng nước muối sinh lý 0,9% đều đặn mỗi ngày để loại bỏ mủ dính và vi sinh vật. Có thể dùng khăn sạch bọc đá để chườm mát quanh mắt giúp giảm sưng nề.
Đối với đau mắt đỏ do vi khuẩn, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ chỉ định các loại thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ tra mắt chứa hoạt chất kháng sinh thích hợp. Người bệnh cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian được kê đơn, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi mắt vừa bớt đỏ.
Với trường hợp do dị ứng, nguyên tắc quan trọng nhất là loại bỏ tác nhân kích ứng khỏi môi trường sống, sử dụng nước mắt nhân tạo để rửa trôi dị nguyên và dùng thuốc nhỏ ổn định dưỡng bào hoặc kháng histamin theo tư vấn y khoa.
Những sai lầm nguy hại cần tránh khi bị đau mắt đỏ
Một sai lầm rất nguy hại mà nhiều người mắc phải là tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Lạm dụng corticoid có thể ức chế miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển mạnh mẽ hơn, làm tăng nhãn áp và thậm chí dẫn đến giảm thị lực vĩnh viễn.
Một thói quen dân gian khác cần loại bỏ là xông mắt bằng lá trầu không, lá dâu tằm hoặc các loại thảo mộc nóng. Hơi nước nhiệt độ cao cùng tinh dầu đậm đặc có thể làm bỏng biểu mô kết mạc, trợt loét giác mạc và đưa thêm vi sinh vật lạ vào mắt.
Ngoài ra, hành vi dụi mắt liên tục khi ngứa ngáy, tiếp tục đeo kính áp tròng trong thời gian phát bệnh, hoặc dùng chung một lọ thuốc nhỏ mắt cho cả hai bên mắt bệnh và mắt lành cũng khiến tổn thương trở nên nghiêm trọng và kéo dài dai dẳng.
Biện pháp phòng ngừa đau mắt đỏ lây lan trong cộng đồng
Đau mắt đỏ do virus có tốc độ lây lan nhanh chóng qua dịch tiết mắt và đường giọt bắn. Do đó, thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi nước chảy là biện pháp kiểm soát lây nhiễm hàng đầu cho cả người bệnh và người sống chung.
Trong sinh hoạt gia đình, người bệnh cần dùng riêng hoàn toàn các vật dụng cá nhân như khăn mặt, khăn tắm, gối nằm, chậu rửa mặt và kính mắt. Vỏ gối và khăn lau mặt cần được giặt riêng bằng xà phòng, phơi trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời để tiêu diệt mầm bệnh.
Người đang bị đau mắt đỏ nên hạn chế đến những nơi tập trung đông người, không đi bơi và nên nghỉ học hoặc nghỉ làm vài ngày trong giai đoạn mắt tiết nhiều dịch để tránh lây nhiễm chéo. Khi phải đi ra ngoài, nên đeo kính râm để bảo vệ mắt khỏi bụi bẩn và hạn chế thói quen đưa tay lên dụi mắt.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Mỗi thể viêm kết mạc có hướng xử trí chuyên biệt, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ chứa kháng sinh hoặc corticoid để điều trị tại nhà. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như đau nhức mắt dữ dội, nhìn mờ, sợ ánh sáng hoặc tiết dịch mủ kéo dài không giảm sau ba ngày, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ là bệnh lý thường gặp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và hồi phục tốt nếu được chăm sóc khoa học. Giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa mắt bằng nước muối sinh lý vô trùng và chủ động thăm khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường là giải pháp tốt nhất để bảo vệ đôi mắt sáng khỏe và ngăn ngừa lây lan cho cộng đồng.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau mắt đỏ thường kéo dài bao lâu thì khỏi?
Với các trường hợp đau mắt đỏ do virus hoặc dị ứng được chăm sóc đúng cách, bệnh thường thuyên giảm sau khoảng 7 đến 10 ngày. Nếu nguyên nhân do vi khuẩn và dùng thuốc phù hợp theo chỉ định y tế, mắt sẽ cải thiện rõ sau 5 đến 7 ngày.
Có nên dùng nước muối sinh lý để rửa mắt khi bị đau mắt đỏ không?
Nước muối sinh lý 0,9% chuyên dụng cho mắt là dung dịch vô trùng thích hợp để làm sạch gỉ mắt và dịch tiết hàng ngày. Khi nhỏ rửa, người bệnh nên dùng gạc sạch lau nhẹ từ khóe mắt ra ngoài rồi bỏ đi, tránh để đầu lọ thuốc chạm trực tiếp vào lông mi hay bề mặt kết mạc để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn ngược dòng.
Nhìn vào mắt người bị đau mắt đỏ có bị lây không?
Nhìn vào mắt người bệnh hoàn toàn không làm lây bệnh. Đau mắt đỏ lây lan qua giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc qua việc tay chạm vào dịch tiết từ mắt, bề mặt nhiễm mầm bệnh rồi vô tình đưa lên chạm vào mắt mình.
Người bị đau mắt đỏ có được đeo kính áp tròng không?
Bạn cần ngưng đeo kính áp tròng ngay khi mắt bắt đầu có dấu hiệu cộm xốn hoặc đỏ rực. Kính áp tròng làm tăng ma sát bề mặt, giữ vi khuẩn lại kết mạc và tăng nguy cơ loét giác mạc. Chỉ nên đeo lại kính khi mắt đã lành hẳn.
Chế độ dinh dưỡng khi bị đau mắt đỏ cần lưu ý những gì?
Người bệnh nên uống đủ nước và tăng cường thực phẩm giàu vitamin A, C, E như rau củ xanh, cà rốt, trái cây họ cam chanh để hỗ trợ miễn dịch. Ngoài ra, nên tránh các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá và thức ăn quá cay nóng.
