Nguyên nhân bé bị nhiễm trùng máu và các yếu tố nguy cơ thường gặp

Nguyên nhân bé bị nhiễm trùng máu là gì?

Nhiễm trùng máu hay còn gọi là nhiễm khuẩn huyết là hội chứng đáp ứng viêm toàn thân do sự hiện diện của vi sinh vật hoặc độc tố của chúng trong dòng máu tuần hoàn. Ở trẻ em, diễn tiến bệnh thường rất nhanh do hệ miễn dịch còn non nớt, dễ dẫn đến sốc nhiễm trùng và suy đa tạng.

Bệnh lý này không xuất hiện độc lập mà thường là biến chứng phát sinh từ một ổ nhiễm trùng tại cơ quan ban đầu như phổi, đường tiêu hóa, đường tiết niệu, tai mũi họng hoặc vết thương trên da. Việc xác định đúng căn nguyên gây bệnh đóng vai trò nền tảng trong định hướng chăm sóc và điều trị chuyên sâu tại bệnh viện.

Các tác nhân vi sinh vật gây nhiễm trùng máu ở trẻ

Nhiễm trùng máu ở trẻ em phần lớn bắt nguồn từ các loại vi khuẩn xâm nhập vào tuần hoàn. Những tác nhân thường gặp bao gồm vi khuẩn phế cầu, tụ cầu vàng, não mô cầu và trực khuẩn mủ xanh. Ở trẻ lớn, vi khuẩn đường ruột như Escherichia coli cũng có thể là thủ phạm. Ngoài vi khuẩn, một số trường hợp nhiễm virus nặng hoặc nấm cơ hội ở những trẻ có cơ địa đặc biệt cũng có thể dẫn đến phản ứng viêm toàn thân tương tự.

Khi các tác nhân này vượt qua hàng rào phòng thủ tự nhiên của cơ thể, chúng giải phóng độc tố vào máu. Độc tố kích thích hệ miễn dịch của trẻ sản sinh ồ ạt các chất trung gian gây viêm, làm tổn thương nội mạc mạch máu, gây rối loạn tưới máu vi tuần hoàn và suy chức năng đa cơ quan.

Những đường xâm nhập thường gặp của vi khuẩn vào máu trẻ

Tác nhân gây bệnh thường không xuất hiện tự phát trong máu mà xâm nhập qua các ổ nhiễm trùng nguyên phát ở cơ quan khác. Đường hô hấp là ngõ vào rất phổ biến thông qua các bệnh lý viêm phổi nặng, viêm phế quản phổi hoặc viêm tai giữa biến chứng. Đường tiêu hóa qua các đợt tiêu chảy nhiễm khuẩn nặng hoặc viêm ruột hoại tử cũng là con đường xâm nhập thường thấy.

Bên cạnh đó, các tổn thương ngoài da như mụn nhọt, viêm mô tế bào, vết bỏng hoặc vết thương hở nhiễm trùng tạo điều kiện cho vi khuẩn tụ cầu và liên cầu đi thẳng vào mạch máu. Hệ thống tiết niệu qua viêm bàng quang hoặc viêm đài bể thận không được xử trí dứt điểm cũng có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết thứ phát.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng máu ở trẻ sơ sinh

Ở trẻ sơ sinh, nguyên nhân nhiễm trùng máu thường gắn liền với quá trình mang thai và sinh nở. Nhiễm trùng máu sơ sinh sớm xảy ra trong những ngày đầu sau sinh, chủ yếu do vi khuẩn lây truyền từ mẹ sang con qua đường sinh dục hoặc nước ối, điển hình như liên cầu khuẩn nhóm B hoặc vi khuẩn gram âm đường ruột. Nhiễm trùng ối, vỡ ối sớm trước khi sinh là các yếu tố làm gia tăng nguy cơ này.

Nhiễm trùng máu sơ sinh muộn xuất hiện sau tuần đầu tiên, thường liên quan đến môi trường chăm sóc tại gia đình hoặc bệnh viện. Trẻ sơ sinh sinh non, nhẹ cân, phải nằm lồng ấp, đặt nội khí quản hoặc đặt ống thông tĩnh mạch dài ngày có nguy cơ rất cao bị vi khuẩn bệnh viện xâm nhập vào máu.

Các yếu tố nguy cơ khiến trẻ dễ diễn tiến nhiễm trùng máu

Hệ miễn dịch của trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới năm tuổi và trẻ sơ sinh, chưa phát triển hoàn chỉnh nên khả năng khu trú ổ nhiễm khuẩn kém hơn người lớn. Những trẻ bị suy dinh dưỡng nặng, trẻ thiếu máu hoặc mắc các bệnh lý bẩm sinh như tim bẩm sinh, hội chứng suy giảm miễn dịch rất dễ bị vi khuẩn xâm lấn ồ ạt.

Ngoài ra, việc trẻ phải thực hiện các thủ thuật y tế xâm lấn, phẫu thuật, hoặc việc lạm dụng thuốc hạ sốt, tự ý dùng kháng sinh tại nhà khiến bệnh nhiễm khuẩn ban đầu bị chẩn đoán muộn, tạo cơ hội cho vi khuẩn phát triển mạnh mẽ và đi vào hệ tuần hoàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và tham khảo y khoa, không thay thế cho việc chẩn đoán, đánh giá lâm sàng hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa nhi. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh hoặc các loại thuốc điều trị nhiễm trùng cho trẻ tại nhà. Khi trẻ có các dấu hiệu nguy hiểm như sốt cao liên tục không hạ, li bì, khó đánh thức, thở nhanh nông, bỏ bú hoặc tím tái, cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu.

Tóm tắt

Nhiễm trùng máu ở trẻ em là tình trạng cấp cứu nội nhi nguy hiểm với diễn tiến nhanh chóng. Việc nhận biết sớm các nguyên nhân khởi phát và yếu tố nguy cơ giúp cha mẹ chủ động chăm sóc, đưa trẻ đi khám kịp thời tại các cơ sở y tế chuyên khoa nhi để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của trẻ.