Cảnh báo nguy hiểm tiềm ẩn khi bị sởi uống kháng sinh

Bị sởi uống kháng sinh là gì?

Bệnh sởi là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính gây ra bởi virus sởi, đặc trưng bởi các triệu chứng sốt, ho, chảy nước mũi, viêm kết mạc mắt và phát ban dạng sởi tuần tự từ đầu mặt lan xuống toàn thân. Đây là căn bệnh có tính lây truyền rất cao qua các giọt bắn hô hấp nhưng có thể chủ động phòng ngừa hiệu quả bằng vắc xin.

Nhiều người lầm tưởng rằng cứ sốt cao phát ban là cần dùng kháng sinh để phòng ngừa biến chứng hoặc điều trị dứt điểm. Trên thực tế, kháng sinh hoàn toàn vô tác dụng đối với các tác nhân gây bệnh là virus. Việc dùng kháng sinh sai mục đích không chỉ không đem lại lợi ích điều trị mà còn gây rối loạn vi sinh vật đường ruột, làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể và khiến quá trình hồi phục của người bệnh sởi trở nên phức tạp hơn.

Bản chất bệnh sởi do virus và cơ chế tác dụng của kháng sinh

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, lây lan mạnh qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn. Trong khi đó, các nhóm thuốc kháng sinh chỉ được thiết kế để tiêu diệt hoặc kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn bằng cách tác động lên thành tế bào, màng tế bào hoặc quá trình sinh tổng hợp protein của vi khuẩn.

Cấu trúc sinh học của virus hoàn toàn khác biệt so với vi khuẩn, không có vách tế bào hay các bào quan chuyển hóa riêng mà ký sinh hoàn toàn vào tế bào vật chủ. Do đó, thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng ức chế sự nhân lên của virus sởi. Việc sử dụng kháng sinh ngay từ khi phát hiện sốt hay phát ban sởi không giúp người bệnh nhanh khỏi, không làm giảm nhẹ triệu chứng và không ngăn chặn được sự lây lan của mầm bệnh.

Những rủi ro sức khỏe khi tự ý dùng kháng sinh trong giai đoạn sởi

Thói quen tự ý mua và sử dụng kháng sinh khi người thân hoặc trẻ nhỏ mắc bệnh sởi tiềm ẩn nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe. Nguy cơ thường gặp đầu tiên là các phản ứng bất lợi như dị ứng thuốc, phát ban do dị ứng dễ bị nhầm lẫn với ban sởi, làm sai lệch chẩn đoán và gây khó khăn cho quá trình theo dõi lâm sàng.

Bên cạnh đó, kháng sinh phổ rộng đi vào đường tiêu hóa sẽ tiêu diệt cả hệ vi khuẩn có lợi, gây loạn khuẩn ruột dẫn đến tiêu chảy cấp, đau bụng và suy giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng. Tình trạng này khiến thể trạng người bệnh sởi vốn đang mệt mỏi càng thêm suy kiệt. Đáng lo ngại nhất, việc lạm dụng kháng sinh khi không có bằng chứng nhiễm khuẩn là nguyên nhân hàng đầu thúc đẩy tình trạng vi khuẩn kháng thuốc, làm mất đi hiệu lực của kháng sinh khi người bệnh thực sự cần đến trong tương lai.

Trường hợp cần thiết phải sử dụng kháng sinh theo chỉ định y khoa

Mặc dù sởi do virus gây ra, nhưng trong một số trường hợp, virus sởi làm suy giảm tạm thời hệ thống miễn dịch của cơ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn cơ hội xâm nhập và gây ra tình trạng bội nhiễm. Chỉ khi xuất hiện bằng chứng lâm sàng và cận lâm sàng về biến chứng nhiễm khuẩn, bác sĩ chuyên khoa mới cân nhắc kê đơn thuốc kháng sinh thích hợp.

Các biến chứng bội nhiễm vi khuẩn phổ biến trong bệnh sởi bao gồm viêm tai giữa cấp tính, viêm phế quản phổi, viêm thanh khí phế quản hoặc nhiễm trùng da do tụ cầu, liên cầu. Khi nghi ngờ có biến chứng bội nhiễm, người bệnh cần được thăm khám tỉ mỉ, nghe phổi, soi tai mũi họng hoặc làm xét nghiệm máu. Bác sĩ sẽ lựa chọn hoạt chất kháng sinh, liều lượng và thời gian điều trị cụ thể tùy thuộc vào vị trí nhiễm khuẩn và tình trạng sức khỏe tổng thể của từng người bệnh.

Biện pháp chăm sóc và hỗ trợ phục hồi an toàn khi mắc bệnh sởi

Do hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu tiêu diệt virus sởi, nguyên tắc can thiệp chủ yếu là điều trị hỗ trợ, giảm nhẹ triệu chứng và nâng cao thể trạng. Người bệnh cần được nghỉ ngơi tại phòng riêng thoáng khí, đủ ánh sáng nhưng tránh gió lùa và hạn chế tiếp xúc đông người để phòng lây nhiễm cho cộng đồng.

Việc hạ sốt cần tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế, thường sử dụng paracetamol đúng liều lượng theo cân nặng khi sốt cao, tuyệt đối không dùng aspirin cho trẻ em. Chú ý bù nước và điện giải bằng dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ, nước trái cây hoặc cháo loãng. Giữ vệ sinh mắt, mũi, miệng họng hằng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9%. Bổ sung vitamin A theo phác đồ y tế đóng vai trò rất quan trọng giúp bảo vệ niêm mạc mắt và tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay thay đổi phác đồ điều trị khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Khi người bệnh có các biểu hiện trở nặng như khó thở, co giật, li bì hoặc sốt cao kéo dài, cần đưa ngay đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm do virus cấp tính, việc tự ý dùng kháng sinh không mang lại hiệu quả điều trị mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe. Người chăm sóc cần tập trung theo dõi sát tiến triển triệu chứng, chăm sóc dinh dưỡng, bù nước và đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường để bác sĩ thăm khám và chỉ định phù hợp.