Nguy cơ bệnh Marburg xâm nhập TP. HCM và các biện pháp chủ động giám sát phòng ngừa

Nguy cơ bệnh Marburg xâm nhập TP. HCM là gì?

Bệnh Marburg là một dạng sốt xuất huyết truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao nếu không được can thiệp y tế hỗ trợ tích cực kịp thời. Bệnh do virus Marburg gây ra, khởi phát đột ngột với các triệu chứng toàn thân dữ dội như sốt cao, ớn lạnh, đau đầu dữ dội, mệt mỏi suy kiệt kèm đau nhức cơ bắp nghiêm trọng. Sau đó, người bệnh có thể xuất hiện tiêu chảy nhiều lần, đau quặn bụng, buồn nôn và phát ban ngoài da.

Trong các trường hợp diễn tiến nặng, tình trạng xuất huyết niêm mạc, chảy máu cam, nôn ra máu hoặc xuất huyết nội tạng có thể xảy ra từ ngày thứ năm đến ngày thứ bảy của chu kỳ bệnh, dẫn đến suy đa tạng và sốc. Do tính chất nghiêm trọng của bệnh, sự quan tâm của công chúng về khả năng mầm bệnh xâm nhập vào các trung tâm kinh tế năng động như TP. HCM là hoàn toàn dễ hiểu. Hiểu đúng về nguy cơ và phương thức lây lan là nền tảng giúp ngăn ngừa rủi ro lây nhiễm một cách khoa học.

Đặc điểm lây truyền của virus Marburg trong cộng đồng

Bệnh sốt xuất huyết Marburg do virus Marburg thuộc họ Filovirus gây ra, cùng họ với virus Ebola. Ổ chứa tự nhiên chủ yếu của virus là loài dơi ăn quả Rousettus aegyptiacus thường phân bố tại châu Phi. Sự lây truyền sang người bắt đầu khi con người tiếp xúc gần, thăm hang động hoặc làm việc tại nơi cư trú của đàn dơi nhiễm mầm bệnh.

Trong cộng đồng người, virus Marburg lây lan thông qua việc tiếp xúc trực tiếp qua da trầy xước hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng với máu, dịch tiết, chất nôn, phân hoặc nước tiểu của bệnh nhân. Ngoài ra, việc chạm vào các bề mặt, ga trải giường, quần áo bị nhiễm dịch tiết ô nhiễm cũng tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm chéo. Đáng chú ý, bệnh không lây truyền qua các giọt bắn lơ lửng trong không khí ở cự ly xa như virus cúm, do đó nguy cơ lây lan diện rộng chỉ xảy ra khi có sự tiếp xúc thân mật hoặc chăm sóc y tế thiếu phòng hộ an toàn.

Đánh giá các yếu tố nguy cơ xâm nhập đối với TP. HCM

TP. HCM là trung tâm giao thương, văn hóa và kinh tế lớn nhất cả nước với Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và nhiều hệ thống cảng biển tiếp nhận lượng lớn hành khách quốc tế mỗi ngày. Nguy cơ virus Marburg xâm nhập vào thành phố chủ yếu đến từ hành khách nhập cảnh từng lưu trú, quá cảnh hoặc đi qua các khu vực đang ghi nhận ổ dịch Marburg trên thế giới trong vòng 21 ngày trước đó.

Tuy nhiên, nguy cơ này được đánh giá ở mức có thể kiểm soát và không gây hoảng loạn vì Việt Nam không có đường bay thẳng trực tiếp từ các quốc gia đang bùng phát dịch Marburg cục bộ. Phần lớn hành khách phải bay chuyển tiếp qua các sân bay quốc tế trung gian vốn đã áp dụng các bước rà soát y tế gắt gao. Bên cạnh đó, thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 21 ngày đòi hỏi ngành y tế địa phương duy trì trạng thái cảnh giác cao để kịp thời phát hiện ca bệnh nhập cảnh trước khi xuất hiện chuỗi lây truyền thứ phát.

Các biện pháp giám sát và kiểm soát y tế tại cửa khẩu quốc tế

Ngành y tế TP. HCM phối hợp cùng Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP. HCM (HCDC) đã kích hoạt mạng lưới giám sát y tế chủ động tại các cửa khẩu quốc tế. Hệ thống máy đo thân nhiệt từ xa hoạt động liên tục tại ga đến quốc tế nhằm phát hiện sớm những hành khách có dấu hiệu sốt, mệt mỏi hoặc biểu hiện nhiễm trùng cấp tính.

Ngoài việc kiểm tra thân nhiệt, nhân viên kiểm dịch y tế biên giới tiến hành thu thập thông tin dịch tễ, kiểm tra lịch trình di chuyển trong vòng 21 ngày của các hành khách đến từ hoặc đi qua vùng dịch. Toàn bộ các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa Nhiễm trên địa bàn thành phố đều được tập huấn quy trình tiếp nhận, sàng lọc phân luồng, thiết lập khu vực cách ly áp lực âm nghiêm ngặt và chuẩn bị sẵn phương tiện bảo hộ cá nhân để sẵn sàng ứng phó trong tình huống ghi nhận ca nghi ngờ.

Khuyến cáo phòng ngừa cho người có lịch trình di chuyển quốc tế

Đối với người dân chuẩn bị có kế hoạch đi du lịch, công tác hoặc học tập tại các quốc gia thuộc khu vực Trung hoặc Tây Phi, việc nắm rõ thông tin dịch tễ địa phương là ưu tiên hàng đầu. Tuyệt đối tránh đến gần các khu vực hang động tự nhiên có dơi sinh sống, không tiếp xúc với động vật hoang dã và không tiêu thụ thịt thú rừng chưa qua kiểm dịch nghiêm ngặt.

Khi sinh hoạt tại địa phương có cảnh báo dịch, người dân cần giữ khoảng cách an toàn, tránh tiếp xúc gần với những người đang sốt cao hoặc có biểu hiện xuất huyết. Việc thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn, không dùng chung vật dụng cá nhân như khăn mặt, bàn chải, cốc uống nước là những thói quen đơn giản nhưng mang lại hiệu quả bảo vệ rất cao.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất phổ biến kiến thức y tế cộng đồng và nâng cao cảnh giác dịch tễ. Mọi triệu chứng sốt cao không rõ nguyên nhân sau khi trở về từ vùng có dịch bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm tại bệnh viện thăm khám, xét nghiệm và cách ly theo dõi y tế chặt chẽ. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt, kháng sinh hay tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.

Tóm tắt

Nguy cơ bệnh Marburg xâm nhập vào TP. HCM hoàn toàn có thể kiểm soát tốt khi công tác kiểm dịch biên giới và ý thức phòng bệnh cộng đồng được duy trì chặt chẽ. Người dân không nên hoang mang trước các tin đồn thất thiệt mà cần theo dõi nguồn tin chính thống, tuân thủ khai báo y tế đầy đủ sau các chuyến đi xa và chủ động đi khám kịp thời khi có biểu hiện bất thường.