Người say rượu có nên nằm quạt không và cách chăm sóc

Người say rượu có nên nằm quạt không?

Tình trạng say rượu xảy ra khi nồng độ cồn trong máu tăng cao, tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương và hệ thống vận mạch. Cồn ethanol kích thích giải phóng các chất làm giãn các mạch máu dưới da, tăng cường tuần hoàn tới bề mặt cơ thể, khiến người uống có cảm giác ấm nóng, đỏ bừng mặt và vã mồ hôi.

Thực chất, cảm giác ấm nóng này chỉ là ảo giác sinh lý do máu dồn ra ngoại vi. Khi các mạch máu giãn rộng, nhiệt lượng từ trung tâm cơ thể bị phát tán ra môi trường bên ngoài với tốc độ rất nhanh. Do đó, người say rượu có nguy cơ bị mất nhiệt cốt lõi nhanh chóng mà bản thân không hề nhận biết được do trung tâm điều nhiệt ở não bộ và cảm giác nhận thức đang bị ức chế bởi rượu.

Cơ chế mất nhiệt và nguy cơ hạ thân nhiệt khi nằm quạt

Khi rượu vào cơ thể, tác dụng giãn mạch ngoại biên làm mất đi cơ chế giữ ấm tự nhiên. Việc bật quạt gió mạnh thổi thẳng vào cơ thể sẽ đẩy nhanh quá trình thoát nhiệt qua da do hiện tượng đối lưu không khí. Người say rượu thường rơi vào giấc ngủ sâu hoặc trạng thái li bì, mất phản xạ bảo vệ như co người lại hoặc tự kéo chăn đắp khi trời lạnh. Hậu quả là nhiệt độ trung tâm cơ thể có thể sụt giảm nghiêm trọng dẫn đến hạ thân nhiệt. Tình trạng này khiến các cơ quan quan trọng hoạt động trì trệ, suy giảm tuần hoàn và trong các trường hợp nặng có thể gây rối loạn nhịp tim hoặc nguy hiểm tới tính mạng mà người xung quanh không kịp thời phát hiện.

Nguy cơ co mạch đột ngột và tai biến tim mạch

Khi luồng gió lạnh từ quạt liên tục thổi vào bề mặt da đang giãn mạch, cơ thể có thể phản ứng bằng hiện tượng co thắt mạch máu đột ngột để ngăn mất nhiệt. Sự thay đổi trương lực mạch máu diễn ra quá nhanh làm biến động huyết áp tức thì, tăng gánh nặng hoạt động cho cơ tim. Đối với những người trung niên, người có tiền sử tăng huyết áp, xơ vữa động mạch hoặc bệnh mạch vành, hiện tượng co mạch và sốc nhiệt cục bộ này có thể kích hoạt các cơn thiếu máu cơ tim cấp tính, rối loạn nhịp hoặc làm vỡ mảng xơ vữa dẫn đến đột quỵ não. Đây là nguyên nhân khiến không ít trường hợp trúng gió nguy kịch sau các cuộc nhậu có nằm ngủ dưới quạt hoặc điều hòa lạnh.

Tác động tiêu cực đến hệ hô hấp và dây thần kinh ngoại biên

Luồng gió quạt thổi trực tiếp vào vùng đầu mặt, cổ và ngực trong suốt nhiều giờ khi ngủ say làm khô niêm mạc đường thở. Hiện tượng này làm tê liệt hệ thống lông chuyển của niêm mạc mũi họng, khiến vi khuẩn và virus dễ dàng xâm nhập, dẫn đến viêm mũi họng cấp tính, viêm thanh quản, viêm phế quản hoặc viêm phổi. Ngoài ra, việc vùng mặt và sau tai bị luồng gió lạnh kích thích liên tục trong trạng thái sức đề kháng suy giảm có thể dẫn đến phù nề và thiếu máu cục bộ dây thần kinh mặt, gây ra tình trạng liệt dây thần kinh số VII ngoại biên biểu hiện bằng méo miệng, mắt nhắm không kín khi thức dậy.

Hướng dẫn chăm sóc và tư thế nằm an toàn cho người say rượu

Thay vì để quạt thổi trực tiếp, người nhà nên bật quạt hướng vào góc tường để không khí trong phòng được lưu thông nhẹ nhàng, hoặc bật quạt quay phe phẩy ở mức gió nhỏ nhất từ xa. Phòng ngủ cần thông thoáng nhưng kín gió lùa, nhiệt độ phòng duy trì ở mức dễ chịu và nên đắp một tấm chăn mỏng ngang bụng hoặc ngực. Về tư thế, tuyệt đối không để người say nằm ngửa vì nguy cơ hít sặc dịch nôn vào đường thở rất cao. Tư thế an toàn nhất là nằm nghiêng sang một bên, có kê gối đỡ lưng và hơi gập chân để đường thở luôn thông thoáng. Luôn có người thân quan sát, kiểm tra nhịp thở và màu sắc da định kỳ cho đến khi người say tỉnh táo.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không để người say rượu nằm ngủ một mình trong phòng kín gió hoặc phòng bật điều hòa ở nhiệt độ quá thấp. Không dùng nước lạnh dội rửa hoặc tắm ngay khi vừa uống rượu bia vì rất dễ gây co mạch đột quỵ. Cần phân biệt giữa cảm giác say ngủ thông thường với tình trạng ngộ độc rượu cấp tính; nếu thấy người say thở ngắt quãng, tím tái, nôn liên tục hoặc gọi hỏi không phản ứng, phải liên hệ cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Tóm lại, người say rượu không nên nằm quạt thổi trực tiếp vào người để phòng tránh hạ thân nhiệt, liệt cơ mặt và các biến cố tim mạch nguy hiểm. Việc tạo môi trường nghỉ ngơi thoáng khí, điều chỉnh gió gián tiếp và theo dõi sát sao tư thế nằm là biện pháp đơn giản nhưng thiết thực giúp người uống rượu hồi phục an toàn.