Người lúc nóng lúc lạnh nhưng không sốt là do đâu?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm giác người lúc nóng lúc lạnh nhưng không sốt là hiện tượng khá phổ biến khiến nhiều người lo lắng và khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày. Người bệnh thường trải qua những đợt bốc hỏa, toát mồ hôi rồi ngay sau đó lại thấy ớn lạnh, gai ốc dọc sống lưng dù nhiệt kế luôn chỉ mức thân nhiệt bình thường.
Tình trạng này không bắt nguồn từ phản ứng viêm hay sốt nhiễm trùng điển hình, mà thường là biểu hiện của sự mất cân bằng trong cơ chế điều hòa thân nhiệt của hệ thần kinh, rối loạn chuyển hóa hoặc thay đổi nội tiết tố. Hiểu rõ các nguyên nhân gây ra hiện tượng này giúp người bệnh có hướng điều chỉnh lối sống và thăm khám y khoa đúng lúc.
Người lúc nóng lúc lạnh nhưng không sốt là gì?
Thân nhiệt của con người được kiểm soát chặt chẽ bởi trung tâm điều nhiệt nằm ở vùng dưới đồi thuộc não bộ, phối hợp cùng mạng lưới dây thần kinh thực vật và hệ thống mạch máu ngoại vi. Khi cơ thể khỏe mạnh, các cơ chế giãn mạch, toát mồ hôi hoặc co mạch, run cơ sẽ hoạt động nhịp nhàng để giữ nhiệt độ cơ thể dao động ổn định trong khoảng 36,5 đến 37,2 độ C. Hiện tượng cảm thấy người lúc nóng lúc lạnh nhưng nhiệt độ đo được vẫn dưới 37,5 độ C phản ánh sự sai lệch trong việc cảm nhận hoặc phân phối nhiệt lượng. Người bệnh có thể cảm thấy nhiệt độ bên trong cơ thể biến động dữ dội, lúc nóng rát bứt rứt, lúc lại run rẩy vì lạnh, nhưng đây thực chất là rối loạn vận mạch và cảm giác thần kinh chứ không phải sốt do tác nhân vi khuẩn hay virus.
Rối loạn chức năng hệ thần kinh thực vật và căng thẳng kéo dài
Trung tâm điều nhiệt của cơ thể nằm tại vùng dưới đồi, phối hợp nhịp nhàng với hệ thần kinh thực vật để duy trì thân nhiệt ổn định quanh mức 36,5 đến 37,2 độ C. Khi hệ thần kinh thực vật bị rối loạn chức năng, sự điều phối trương lực mạch máu ngoại vi bị xáo trộn. Mạch máu dưới da có thể giãn nở đột ngột gây cảm giác nóng bừng, vã mồ hôi, sau đó lại co thắt nhanh chóng khiến người bệnh cảm thấy ớn lạnh, run rẩy. Tình trạng này thường gặp ở những người chịu áp lực công việc lớn, căng thẳng kéo dài, rối loạn lo âu hoặc thường xuyên thức khuya khiến hệ thần kinh giao cảm bị quá tải. Khi kiểm tra bằng nhiệt kế, thân nhiệt của người bệnh hoàn toàn bình thường, không ghi nhận tình trạng sốt nhiễm trùng.
Mất cân bằng nội tiết tố và bất thường chức năng tuyến giáp
Sự biến động của các hormone trong cơ thể có tác động trực tiếp đến ngưỡng chịu nhiệt của não bộ. Ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh hoặc mãn kinh, sự suy giảm nồng độ estrogen làm cho trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi trở nên nhạy cảm bất thường, kích hoạt các cơn bốc hỏa kèm theo đổ mồ hôi và ngay sau đó là cảm giác ớn lạnh buốt người. Bên cạnh đó, các bệnh lý tuyến giáp như suy giáp hoặc cường giáp cũng làm rối loạn tốc độ chuyển hóa cơ bản. Người bị suy giáp thường sợ lạnh, giảm thân nhiệt ngoại vi nhưng đôi lúc có những đợt rối loạn vận mạch, trong khi người bị cường giáp lại dễ bốc hỏa, tăng tiết mồ hôi xen kẽ các cơn gai rét nhẹ khi môi trường thay đổi.
Thiếu máu và suy giảm lưu thông tuần hoàn ngoại vi
Huyết sắc tố trong hồng cầu đóng vai trò vận chuyển oxy đến các mô và cơ quan để duy trì quá trình sinh nhiệt và nuôi dưỡng tế bào. Khi cơ thể bị thiếu máu thiếu sắt hoặc tuần hoàn máu ngoại biên kém, lượng máu nuôi đến các chi và bề mặt da bị suy giảm rõ rệt. Người bệnh thường có biểu hiện lạnh buốt đầu ngón tay, ngón chân, cơ thể dễ ớn lạnh khi gặp gió nhẹ, nhưng khi vận động hoặc khi cơ thể cố gắng dồn máu bù trừ lại có thể cảm thấy nóng ran vùng mặt hoặc ngực. Ngoài ra, hội chứng Raynaud hay tình trạng xơ vữa mạch máu chi dưới cũng có thể gây rối loạn cảm giác nhiệt cục bộ tương tự.
Hạ đường huyết nhẹ và lối sống kiệt sức do thiếu ngủ
Khi cơ thể bị thiếu hụt năng lượng do bỏ bữa, ăn kiêng quá mức hoặc hoạt động thể lực quá sức, lượng glucose trong máu sụt giảm đột ngột. Để ứng phó, tuyến thượng thận sẽ tăng cường tiết adrenaline và cortisol nhằm giải phóng năng lượng dự trữ. Phản ứng này gây ra hàng loạt triệu chứng như tim đập nhanh, run rẩy tay chân, vã mồ hôi lạnh, tiếp theo là cảm giác bồn chồn nóng bừng khắp người. Tình trạng thiếu ngủ mạn tính và kiệt sức kéo dài cũng làm suy giảm khả năng tự điều chỉnh nhiệt độ của cơ thể, khiến người bệnh nhạy cảm quá mức với nhiệt độ môi trường xung quanh dù không hề có phản ứng viêm hay nhiễm khuẩn.
Ảnh hưởng từ thuốc điều trị và thời điểm cần kiểm tra y tế
Một số loại thuốc điều trị bệnh mạn tính như thuốc hạ huyết áp, thuốc chống trầm cảm, thuốc tim mạch hoặc thuốc điều trị nội tiết có thể gây tác dụng phụ lên trương lực mạch máu và trung tâm điều nhiệt. Bên cạnh đó, trong giai đoạn ủ bệnh của một số bệnh nhiễm trùng nhẹ, cơ thể bắt đầu kích hoạt phản ứng miễn dịch ban đầu gây ớn lạnh râm ran trước khi xuất hiện cơn sốt thực sự. Đối với những trường hợp triệu chứng nóng lạnh thất thường diễn ra liên tục trên hai tuần, người bệnh cần sắp xếp thời gian đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám lâm sàng, đo huyết áp, thực hiện xét nghiệm công thức máu và kiểm tra chức năng tuyến giáp nhằm xác định nguyên nhân chính xác.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc hạ sốt, thuốc an thần hay sản phẩm nội tiết khi chưa có chỉ định y tế. Nếu triệu chứng kèm theo sụt cân nhanh, hồi hộp trống ngực dữ dội, khó thở hoặc ngất xỉu, cần đến bệnh viện kiểm tra ngay.
Tóm tắt
Cảm giác người lúc nóng lúc lạnh nhưng không sốt phần lớn xuất phát từ sự mất cân bằng tạm thời của hệ thần kinh thực vật, thay đổi nội tiết tố hoặc chế độ sinh hoạt kiệt sức. Dù nhiều trường hợp lành tính, việc duy trì lối sống điều độ, lắng nghe cơ thể và chủ động thăm khám y khoa toàn diện vẫn là giải pháp an toàn nhất để loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Căng thẳng tâm lý có làm cơ thể lúc nóng lúc lạnh không?
Khi căng thẳng quá mức, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích làm co giãn mạch máu ngoại vi thất thường, gây cảm giác ớn lạnh xen lẫn bốc hỏa dù thân nhiệt vẫn ở mức bình thường.
Ớn lạnh gai người nhưng đo nhiệt kế bình thường có phải sắp sốt?
Cảm giác ớn lạnh có thể là phản ứng co mạch sinh lý bình thường trước khi thân nhiệt tăng thực sự, hoặc do rối loạn thần kinh vận mạch chứ chưa hẳn là cơn sốt thực thể.
Có nên tự uống thuốc hạ sốt khi thấy nóng bừng khó chịu?
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt vì nhiệt kế không ghi nhận sốt; việc dùng thuốc không đúng mục đích chỉ làm tăng áp lực chuyển hóa lên gan và dạ dày.
Phụ nữ tiền mãn kinh có hay gặp tình trạng này không?
Sụt giảm estrogen trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh làm rối loạn trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi, dẫn đến các cơn bốc hỏa vã mồ hôi rồi lạnh run.
Nên đi khám chuyên khoa nào khi bị nóng lạnh thất thường kéo dài?
Người bệnh nên khám chuyên khoa nội tổng quát trước để làm xét nghiệm máu, kiểm tra chức năng tuyến giáp và đánh giá toàn diện, sau đó bác sĩ sẽ chuyển chuyên khoa phù hợp.
