Người lớn có bị thủy đậu không và cách xử trí

Người lớn có bị thủy đậu không là gì?

Bệnh thủy đậu, hay còn gọi là bỏng rạ, là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus varicella zoster gây ra. Mặc dù bệnh phổ biến nhất ở lứa tuổi trẻ nhỏ, người trưởng thành khi chưa có miễn dịch vẫn có khả năng mắc bệnh với tỷ lệ biến chứng nặng cao hơn. Bệnh lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn li ti trong không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước vỡ ra. Sau thời gian ủ bệnh trung bình từ mười đến hai mươi mốt ngày, virus nhân lên và gây ra các triệu chứng toàn thân kèm theo tổn thương phát ban dạng mụn nước trên khắp bề mặt da và niêm mạc. Do sức đề kháng và phản ứng miễn dịch ở người lớn có nhiều điểm khác biệt, quá trình diễn tiến của bệnh thường phức tạp, đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ nhân viên y tế để hạn chế tổn thương thứ phát.

Khả năng mắc thủy đậu ở người trưởng thành và con đường lây truyền

Nhiều người lầm tưởng thủy đậu chỉ xuất hiện ở trẻ em, nhưng trên thực tế người trưởng thành hoàn toàn có thể mắc bệnh nếu cơ thể chưa có kháng thể bảo vệ. Kháng thể này có được thông qua việc từng mắc bệnh trong quá khứ hoặc đã được tiêm vắc xin phòng ngừa đầy đủ.

Khi người lớn tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn đường hô hấp của người bệnh qua ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc chạm vào dịch tiết từ nốt mụn nước vỡ ra, virus varicella zoster sẽ dễ dàng xâm nhập vào cơ thể. Những người chưa có miễn dịch sống cùng nhà, chăm sóc người bệnh hoặc làm việc trong môi trường tập trung đông người như trường học, bệnh viện có nguy cơ lây nhiễm rất cao. Bên cạnh đó, người có hệ miễn dịch suy giảm, người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc phụ nữ mang thai là những đối tượng đặc biệt nhạy cảm, dễ mắc bệnh và thường có diễn tiến phức tạp hơn.

Dấu hiệu nhận biết bệnh thủy đậu ở người lớn

So với trẻ nhỏ, bệnh thủy đậu ở người lớn thường khởi phát nặng nề hơn với các triệu chứng toàn thân rõ rệt. Giai đoạn tiền triệu thường kéo dài khoảng hai đến ba ngày trước khi phát ban, người bệnh có thể sốt cao liên tục, ớn lạnh, đau mỏi toàn thân, nhức đầu dữ dội và mệt mỏi kiệt sức.

Sau giai đoạn khởi phát, các ban đỏ dạng nốt sần bắt đầu xuất hiện rải rác trên mặt, ngực, lưng rồi lan nhanh ra toàn thân. Những nốt này nhanh chóng tiến triển thành mụn nước hình tròn hoặc bầu dục chứa dịch trong suốt, gây ngứa ngáy dữ dội. Trong vài ngày, dịch mụn nước chuyển sang màu đục, vỡ ra và đóng vảy. Ở người lớn, số lượng tổn thương da thường dày đặc hơn, tổn thương sâu hơn vào lớp biểu bì nên thời gian hồi phục kéo dài hơn và dễ để lại sẹo rỗ vĩnh viễn nếu chăm sóc da không đúng cách.

Các biến chứng nguy hiểm của thủy đậu ở người lớn

Nguy cơ biến chứng của bệnh thủy đậu ở người trưởng thành cao hơn đáng kể so với trẻ em. Một trong những biến chứng thường gặp nhất là bội nhiễm vi khuẩn tại các nốt mụn nước, dẫn đến viêm mô tế bào, chốc lở hoặc thậm chí nhiễm trùng huyết nếu vi khuẩn xâm nhập vào tuần hoàn máu.

Nguy hiểm hơn, virus có thể tấn công vào các cơ quan nội tạng gây viêm phổi thủy đậu, đặc biệt ở người hút thuốc lá hoặc người có bệnh phổi mạn tính, với biểu hiện khó thở, đau ngực và ho ra máu. Ngoài ra, các biến chứng thần kinh như viêm não, viêm màng não, viêm tiểu não gây rối loạn thăng bằng, co giật và lú lẫn cũng có thể xảy ra, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng người bệnh nếu không được can thiệp y tế kịp thời. Phụ nữ mang thai mắc bệnh trong những tháng đầu hoặc gần ngày sinh cũng đối mặt với nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc truyền bệnh nặng cho trẻ sơ sinh.

Hướng xử trí và chăm sóc đúng cách khi người lớn mắc bệnh

Khi nghi ngờ hoặc phát hiện mắc bệnh thủy đậu, người bệnh cần chủ động cách ly tại phòng riêng thoáng khí để tránh lây nhiễm cho người thân và cộng đồng, đặc biệt là phụ nữ có thai và trẻ nhỏ. Người bệnh nên nghỉ ngơi tuyệt đối, uống nhiều nước ấm, ăn thức ăn mềm, lỏng, giàu dinh dưỡng để hỗ trợ hệ miễn dịch phục hồi.

Về chăm sóc da, người bệnh cần giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ bằng cách tắm nhanh với nước ấm, dùng khăn mềm thấm khô nhẹ nhàng và mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát bằng vải mềm. Tuyệt đối không gãi hoặc cào xước làm vỡ mụn nước để ngăn chặn nguy cơ nhiễm trùng thứ phát. Mọi biện pháp dùng thuốc, bao gồm thuốc kháng virus đường uống, thuốc hạ sốt giảm đau hay dung dịch sát khuẩn bôi ngoài da, đều cần được bác sĩ chuyên khoa chỉ định phù hợp với từng thể trạng bệnh. Người bệnh không nên tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng như đắp lá cây, xông hơi nóng vì có thể gây kích ứng da và nhiễm trùng nặng thêm.

Biện pháp phòng ngừa thủy đậu hiệu quả cho người trưởng thành

Tiêm vắc xin thủy đậu là biện pháp phòng bệnh chủ động, an toàn và mang lại hiệu quả bảo vệ cao nhất cho người trưởng thành chưa từng mắc bệnh. Phác đồ tiêm chủng thường bao gồm hai mũi tiêm cách nhau theo đúng khoảng thời gian khuyến cáo của nhà sản xuất và hướng dẫn y tế để tạo nồng độ kháng thể tối ưu.

Đối với phụ nữ có kế hoạch mang thai, việc hoàn thành lịch tiêm phòng thủy đậu ít nhất ba tháng trước khi thụ thai là vô cùng quan trọng nhằm bảo vệ an toàn cho cả mẹ và thai nhi. Bên cạnh việc tiêm phòng, người dân cần duy trì lối sống lành mạnh, vệ sinh tay thường xuyên bằng xà phòng sát khuẩn, khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc chung và hạn chế tiếp xúc gần với người đang trong giai đoạn phát ban hoặc nghi ngờ nhiễm bệnh truyền nhiễm. Khi có tiếp xúc gần với người mắc thủy đậu, người chưa có miễn dịch nên tham khảo ý kiến bác sĩ sớm để được tư vấn các biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm phù hợp.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và tham khảo y khoa tổng quát, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị trực tiếp của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc thuốc bôi chứa corticoid khi chưa có chỉ định chuyên môn. Cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, tức ngực, ho ra máu, lú lẫn, co giật hoặc nốt mụn nước sưng đỏ chảy mủ.

Tóm tắt

Bệnh thủy đậu ở người lớn tuy ít gặp hơn so với trẻ nhỏ nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ diễn tiến nặng. Việc nhận biết sớm triệu chứng, cách ly kịp thời và thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa giúp kiểm soát tốt bệnh, hạn chế biến chứng và bảo vệ sức khỏe cho những người xung quanh.