Người lớn bị sốt về đêm là bệnh gì và dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

Người lớn bị sốt về đêm là gì?

Thân nhiệt của người trưởng thành bình thường dao động tự nhiên trong khoảng 36,5 đến 37,5 độ C theo nhịp sinh học ngày đêm, thường đạt mức thấp nhất vào sáng sớm và tăng nhẹ vào cuối buổi chiều. Sốt được xác định khi nhiệt độ đo tại miệng hoặc nách từ 37,5 độ C trở lên đối với sốt nhẹ và vượt qua 38,5 độ C đối với sốt cao.

Hiện tượng người lớn bị sốt về đêm phản ánh sự xuất hiện của các chất gây sốt nội sinh hoặc ngoại sinh tác động trực tiếp lên trung tâm điều nhiệt tại vùng dưới đồi. Phản ứng này khiến cơ thể tăng sinh nhiệt và co mạch ngoại vi để giữ nhiệt, tạo cảm giác rét run ban đầu, sau đó thân nhiệt tăng vọt rồi hạ xuống kèm theo toát nhiều mồ hôi. Khi các đợt sốt xuất hiện theo chu kỳ về đêm, điều đó cho thấy cơ thể đang tiềm ẩn các phản ứng viêm kéo dài cần được thăm dò y khoa kỹ lưỡng.

Các bệnh lý nhiễm trùng và nhiễm khuẩn mạn tính

Nhiễm trùng là nguyên nhân phổ biến hàng đầu khiến thân nhiệt tăng cao vào chiều tối hoặc ban đêm. Trong đó, bệnh lao phổi là bệnh lý truyền nhiễm điển hình với biểu hiện sốt âm ỉ về chiều tối, kèm theo đổ mồ hôi trộm ban đêm, ho kéo dài có đờm hoặc lẫn máu, mệt mỏi và sụt cân rõ rệt. Ngoài lao phổi, tình trạng viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn bán cấp do vi khuẩn xâm nhập vào van tim cũng thường tạo ra các cơn sốt dao động thất thường về đêm, kèm ớn lạnh và đau nhức cơ bắp.

Bên cạnh đó, các ổ nhiễm khuẩn tiềm ẩn sâu trong cơ thể như áp xe gan, viêm đường mật, nhiễm trùng đường tiết niệu mạn tính hoặc nhiễm các loại virus mạn tính như cytomegalovirus, virus epstein-barr và virus suy giảm miễn dịch ở người cũng là những tác nhân thường gặp gây ra sốt tái diễn vào ban đêm. Khi hàng rào miễn dịch phải hoạt động liên tục để kìm hãm vi khuẩn, phản ứng viêm toàn thân sẽ bùng phát mạnh mẽ hơn khi cơ thể nghỉ ngơi, dẫn đến hiện tượng sốt về chiều và tối.

Rối loạn hệ thống tự miễn và bệnh mô liên kết

Nhóm bệnh lý tự miễn xảy ra khi hệ thống miễn dịch bị rối loạn, tự sinh kháng thể tấn công các tế bào và mô khỏe mạnh trong cơ thể. Tình trạng viêm vô khuẩn này thường làm rối loạn trung tâm điều nhiệt tại vùng dưới đồi, dẫn đến các đợt sốt kéo dài mà không tìm thấy vi khuẩn gây bệnh. Trong đó, bệnh lupus ban đỏ hệ thống là nguyên nhân nổi bật, thường đi kèm sốt nhẹ về chiều tối, rụng tóc, đau mỏi các khớp và ban đỏ cánh bướm trên mặt.

Viêm khớp dạng thấp và viêm động mạch tế bào khổng lồ cũng là những bệnh lý tự miễn gây sốt về đêm ở người trưởng thành. Đi kèm với sốt, người bệnh thường nhận thấy hiện tượng cứng khớp buổi sáng kéo dài trên ba mươi phút, đau nhức khớp đối xứng, sưng nề hoặc đau đầu vùng thái dương dữ dội. Những bệnh lý này đòi hỏi phải được xét nghiệm miễn dịch chuyên sâu để chẩn đoán phân biệt và can thiệp điều chỉnh miễn dịch kịp thời.

Bệnh lý huyết học ác tính và các khối u tiềm ẩn

Một số bệnh lý ác tính, đặc biệt là ung thư hệ tạo máu, có thể khởi phát bằng triệu chứng sốt về đêm kéo dài không rõ nguyên nhân. Điển hình nhất là bệnh u lympho hodgkin và u lympho không hodgkin, thường gây ra hội chứng b bao gồm sốt tái đi tái lại về chiều tối, sụt hơn mười phần trăm trọng lượng cơ thể trong vòng sáu tháng và toát mồ hôi đêm ướt sũng quần áo, ga giường.

Ngoài ra, bệnh bạch cầu cấp hoặc mạn tính cùng các khối u đặc tiến triển như ung thư biểu mô tế bào thận, ung thư biểu mô tế bào gan cũng giải phóng nhiều cytokine tiền viêm vào tuần hoàn máu. Các chất trung gian hóa học này tác động trực tiếp lên trung tâm điều nhiệt khiến người bệnh thường xuyên bị sốt cách nhật hoặc sốt dao động mạnh về đêm. Do đó, hiện tượng sốt về đêm kéo dài không rõ căn nguyên luôn là dấu hiệu chỉ điểm cần kiểm tra huyết học toàn diện.

Rối loạn nội tiết và tác dụng không mong muốn của thuốc

Tuyến giáp giữ vai trò chỉ huy tốc độ chuyển hóa của cơ thể. Tình trạng cường giáp hoặc viêm tuyến giáp bán cấp làm tăng tiết ồ ạt hormone tuyến giáp vào máu, khiến tốc độ chuyển hóa cơ bản tăng vọt, sinh nhiệt nhiều hơn bình thường. Người bệnh thường có biểu hiện sốt nhẹ hoặc cảm giác nóng bừng về đêm, tim đập nhanh hồi hộp, run bàn tay, khó ngủ và sụt cân dù ăn uống bình thường.

Bên cạnh nguyên nhân nội tiết, sốt do thuốc cũng là yếu tố lâm sàng quan trọng cần xem xét. Một số loại thuốc kháng sinh, thuốc chống co giật, thuốc tim mạch, thuốc chống loạn thần hoặc thuốc hạ áp có thể gây ra phản ứng quá mẫn chậm làm sốt khởi phát sau nhiều ngày sử dụng. Cơn sốt do thuốc thường có xu hướng tăng vào buổi tối nhưng thể trạng người bệnh có thể ít suy sụp hơn so với sốt do nhiễm trùng cấp tính. Người bệnh cần thông báo với bác sĩ toàn bộ danh mục thuốc đang dùng để được đánh giá và điều chỉnh phù hợp.

Chăm sóc ban đầu và dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay

Khi người lớn bị sốt vào ban đêm, việc chăm sóc ban đầu cần tập trung vào việc tạo sự thoải mái và bù nước. Người bệnh nên nằm ở phòng thoáng khí, tránh gió lùa trực tiếp, mặc quần áo rộng rãi thoáng mát và uống nhiều nước lọc, nước trái cây hoặc dung dịch bù điện giải oresol để ngăn ngừa mất nước qua da và hơi thở. Nếu sốt trên 38,5 độ C kèm mệt lỏi, có thể dùng khăn ấm lau các vị trí có mạch máu lớn như trán, nách, bẹn để hỗ trợ tản nhiệt.

Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu cơn sốt đi kèm với các dấu hiệu cờ đỏ nguy hiểm bao gồm: thân nhiệt cao trên 39,5 độ C không hạ sau khi dùng biện pháp hỗ trợ, co giật, cứng gáy, lơ mơ hoặc lú lẫn, khó thở dữ dội, đau ngực, nôn mửa liên tục hoặc xuất hiện ban xuất huyết dưới da. Đối với các trường hợp sốt nhẹ nhưng kéo dài quá ba ngày hoặc tái phát liên tục từng đợt về đêm, người bệnh cần đi khám chuyên khoa nội tổng quát để làm xét nghiệm chẩn đoán kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán chuyên môn hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc ức chế miễn dịch hoặc tăng liều thuốc hạ sốt khi chưa xác định được nguyên nhân. Lạm dụng thuốc hạ sốt có thể che lấp triệu chứng bệnh lý nguy hiểm và gây tổn thương gan, thận nghiêm trọng.

Tóm tắt

Sốt về đêm ở người lớn là tín hiệu cảnh báo cơ thể đang đối mặt với các phản ứng viêm, nhiễm trùng hoặc bệnh lý mạn tính tiềm ẩn. Việc theo dõi sát thân nhiệt, ghi chép biểu hiện đi kèm và đi khám chuyên khoa sớm đóng vai trò then chốt giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân, mang lại hiệu quả điều trị tối ưu và hạn chế tối đa rủi ro biến chứng cho sức khỏe.