Người bị viêm gan B có béo được không và những lưu ý về cân nặng

Người bị viêm gan B có béo được không?

Viêm gan B là bệnh lý truyền nhiễm do virus viêm gan B (HBV) gây tổn thương tế bào gan, có thể diễn tiến cấp tính hoặc mạn tính kéo dài nhiều năm. Ở giai đoạn mạn tính tiềm ẩn hoặc khi virus chưa gây bùng phát viêm gan rầm rộ, các chức năng chuyển hóa cơ bản của gan vẫn được duy trì tương đối ổn định. Do đó, cơ chế tích lũy năng lượng từ thức ăn và chuyển hóa mỡ thừa dưới da vẫn diễn ra bình thường, tạo điều kiện cho người bệnh tăng cân hoặc thậm chí béo phì nếu nạp calo vượt quá nhu cầu tiêu hao hàng ngày.

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa thể trọng và sức khỏe lá gan rất chặt chẽ. Thừa cân không đồng nghĩa với việc gan đang hồi phục tốt. Ngược lại, việc tích tụ quá nhiều mỡ nội tạng và mỡ trong tế bào gan sẽ tạo áp lực chuyển hóa lớn, khiến mô gan dễ bị viêm mạn tính và thúc đẩy quá trình xơ hóa diễn ra nhanh hơn ở những người đã mang sẵn virus HBV.

Khả năng tăng cân và béo phì ở người nhiễm virus viêm gan B

Rất nhiều người mang virus viêm gan B mạn tính ở thể người lành mang mầm bệnh hoặc thể không hoạt động vẫn có cảm giác ngon miệng và hấp thu dinh dưỡng bình thường. Khi chế độ sinh hoạt tiêu thụ nhiều tinh bột tinh chế, chất béo bão hòa, đồ ngọt cùng với lối sống ít vận động, lượng năng lượng dư thừa sẽ được tích lũy dưới dạng mô mỡ, dẫn đến tăng cân và béo phì giống hệt người khỏe mạnh.

Đặc biệt, sau các đợt ốm hoặc khi mới phát hiện bệnh, nhiều người có tâm lý bồi bổ quá mức bằng các loại thực phẩm giàu đạm, đồ ăn nhiều dầu mỡ hoặc các loại bồi bổ đậm đặc calo. Việc nạp năng lượng quá mức kết hợp với việc hạn chế vận động vì sợ mệt vô tình khiến trọng lượng cơ thể tăng nhanh ngoài tầm kiểm soát. Do đó, người nhiễm virus viêm gan B hoàn toàn có thể béo lên, và sự béo này chủ yếu bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa lượng calo nạp vào và calo tiêu thụ hàng ngày.

Tác động bất lợi của thừa cân và gan nhiễm mỡ đối với bệnh viêm gan B

Tăng cân quá mức dẫn đến béo phì là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra tình trạng thoái hóa mỡ trong gan. Khi một người vừa nhiễm virus viêm gan B mạn tính vừa bị gan nhiễm mỡ, hai tác nhân này sẽ cùng lúc tấn công tế bào gan, gây ra phản ứng viêm kép và làm gia tăng nồng độ men gan trong máu.

Sự kết hợp giữa viêm gan B và béo phì thúc đẩy quá trình xơ hóa gan tiến triển nhanh hơn so với người có thể trọng bình thường. Tình trạng này không chỉ làm giảm hiệu quả đáp ứng của các phác đồ điều trị kháng virus mà còn làm tăng đáng kể nguy cơ tiến triển thành xơ gan mất bù và ung thư biểu mô tế bào gan. Vì vậy, người bệnh gan không nên chủ quan khi thấy cân nặng tăng lên, bởi béo phì không phải là biểu hiện của sức khỏe tốt mà là gánh nặng chuyển hóa nghiêm trọng cho lá gan.

Phân biệt tăng cân thực sự với hiện tượng tích nước phù nề

Người bệnh cần thận trọng phân biệt giữa việc tăng cân do tích lũy cơ mỡ với hiện tượng tăng thể trọng bất thường do ứ dịch trong cơ thể. Ở những bệnh nhân viêm gan B đã tiến triển sang giai đoạn xơ gan nặng hoặc xơ gan mất bù, chức năng tổng hợp albumin của gan bị suy giảm nghiêm trọng, dẫn đến giảm áp lực keo trong lòng mạch máu.

Hậu quả là dịch bị thoát ra ngoài khoang gian bào, gây nên tình trạng phù nề ở hai chi dưới và tràn dịch màng bụng, hay còn gọi là cổ trướng. Hiện tượng này có thể khiến chỉ số cân nặng tăng lên nhanh chóng trong thời gian ngắn kèm theo cảm giác căng tức bụng, khó thở, chân ấn lõm. Đây là dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan nặng nề, hoàn toàn khác biệt với quá trình tích mỡ sinh lý thông thường và đòi hỏi người bệnh phải được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật thăm khám khẩn cấp.

Hướng dẫn duy trì thể trọng hợp lý và bảo vệ chức năng gan

Để giữ cân nặng ở mức lý tưởng, người mắc viêm gan B cần xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, ưu tiên các thực phẩm tươi giàu vitamin, chất xơ từ rau củ, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm nạc dễ tiêu như cá, đậu phụ, ức gà. Cần hạn chế tối đa thực phẩm chiên xào nhiều dầu mỡ động vật, bánh kẹo ngọt, thực phẩm chế biến sẵn giàu muối và tuyệt đối kiêng rượu bia để tránh gây độc trực tiếp cho gan.

Song song với dinh dưỡng, việc duy trì vận động thể lực đều đặn từ ba mươi phút mỗi ngày với các bài tập vừa sức như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội giúp đốt cháy mỡ thừa và cải thiện độ nhạy insulin. Ngoài ra, người bệnh cần tuân thủ lịch tái khám định kỳ mỗi ba đến sáu tháng để kiểm tra men gan, định lượng tải lượng virus HBV-DNA và siêu âm gan, giúp theo dõi sát sao tình trạng gan và điều chỉnh lối sống kịp thời.

Lưu ý an toàn

Người bệnh viêm gan B tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp giảm cân cấp tốc, nhịn ăn tiêu cực hoặc sử dụng các loại trà giảm cân, thuốc thảo mộc không rõ nguồn gốc trôi nổi trên thị trường. Việc giảm cân đột ngột có thể làm rối loạn chuyển hóa mỡ và gia tăng gánh nặng giải độc cho gan. Bất kỳ sự thay đổi bất thường nào về thể trọng, dù là sút cân nhanh chóng hay tăng cân kèm chướng bụng, phù chân, đều cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn trực tiếp.

Tóm tắt

Tóm lại, người bị viêm gan B hoàn toàn có thể béo được nếu chế độ ăn uống dư thừa calo, nhưng béo phì lại là yếu tố bất lợi khiến bệnh gan dễ chuyển biến xấu. Việc kiểm soát cân nặng ổn định thông qua ăn uống lành mạnh, rèn luyện thể thao và theo dõi y khoa định kỳ chính là phương pháp bền vững giúp bảo vệ tế bào gan và nâng cao chất lượng cuộc sống.