Người bị tiểu đường uống rượu được không và những nguy cơ cần lưu ý

Người bị tiểu đường uống rượu được không?

Bệnh đái tháo đường là một rối loạn chuyển hóa mạn tính đặc trưng bởi tình trạng nồng độ glucose trong máu luôn ở mức cao do cơ thể thiếu hụt insulin hoặc giảm khả năng sử dụng insulin. Chế độ dinh dưỡng và lối sống đóng vai trò cốt lõi trong việc duy trì ổn định đường huyết cũng như ngăn ngừa các biến chứng mạn tính trên tim mạch, thận, mắt và thần kinh.

Đồ uống có cồn như rượu, bia khi đi vào cơ thể sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chuyển hóa các chất dinh dưỡng tại gan và các mô cơ quan. Đối với người khỏe mạnh, cơ thể có khả năng tự điều chỉnh để thích nghi với sự hiện diện của cồn, nhưng ở người mắc bệnh đái tháo đường, cồn có thể làm đảo lộn hoàn toàn sự cân bằng đường huyết, gây ra những biến động đột ngột từ tăng đường huyết cấp tính cho đến hạ đường huyết sâu đe dọa trực tiếp tính mạng.

Nguy cơ hạ đường huyết muộn và kéo dài do rượu

Rượu có tác động rất lớn đến chức năng gan, cơ quan chịu trách nhiệm dự trữ và giải phóng glucose vào máu khi cơ thể thiếu năng lượng. Khi nạp cồn vào cơ thể, gan phải ưu tiên toàn bộ nguồn lực để chuyển hóa và đào thải chất độc này, dẫn đến việc tạm dừng quá trình phân giải glycogen thành glucose.

Hậu quả là lượng đường trong máu bị sụt giảm nhanh chóng mà không có nguồn bổ sung kịp thời. Nguy hiểm hơn, tình trạng hạ đường huyết này có thể xuất hiện muộn từ vài giờ đến tận 24 giờ sau khi uống rượu, đặc biệt nguy hiểm vào ban đêm khi người bệnh đang ngủ say mà không nhận biết được các dấu hiệu cảnh báo.

Tương tác bất lợi giữa rượu và các loại thuốc điều trị tiểu đường

Đa số người bệnh đái tháo đường đều phải sử dụng thuốc uống hạ đường huyết hoặc tiêm insulin hằng ngày. Khi kết hợp đồ uống có cồn với các nhóm thuốc này, đặc biệt là nhóm kích thích tiết insulin như sulfonylurea hoặc bản thân insulin ngoại sinh, nguy cơ hạ đường huyết sẽ tăng lên gấp nhiều lần.

Ngoài ra, cồn còn có thể làm thay đổi tốc độ chuyển hóa thuốc tại gan, khiến nồng độ thuốc trong máu dao động thất thường. Một số thuốc khi dùng chung với rượu còn gây ra các phản ứng phụ khó chịu như đỏ bừng mặt, đau đầu, tim đập nhanh, buồn nôn hoặc làm nặng thêm biến chứng thần kinh ngoại biên và tổn thương dạ dày. Người bệnh cần thảo luận cụ thể với bác sĩ về tương tác thuốc trước khi có ý định sử dụng đồ uống có cồn.

Khả năng làm tăng đường huyết và gây tăng cân mất kiểm soát

Mặc dù rượu nguyên chất ức chế sinh đường tại gan, nhưng nhiều loại đồ uống có cồn phổ biến hiện nay như bia, rượu vang ngọt, rượu mùi và các loại cocktail lại chứa lượng carbohydrate rất lớn cùng đường tạo ngọt nhân tạo. Khi uống các loại nước này, người bệnh đối mặt với nguy cơ đường huyết tăng vọt ngay sau khi uống.

Bên cạnh đó, đồ uống có cồn cung cấp một lượng calo rỗng đáng kể mà không đem lại giá trị dinh dưỡng thiết yếu. Lượng calo dư thừa này tích tụ lâu ngày sẽ dẫn đến tăng cân, tăng mỡ nội tạng, làm trầm trọng thêm tình trạng kháng insulin và gia tăng các yếu tố nguy cơ về tim mạch, huyết áp cũng như mỡ máu ở người bệnh đái tháo đường.

Các nguyên tắc an toàn cần nhớ nếu được phép sử dụng rượu

Nếu bác sĩ điều trị đồng ý cho phép sử dụng rượu trong những dịp đặc biệt, người bệnh đái tháo đường cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn. Trước hết, chỉ nên uống khi chỉ số đường huyết đang ở mức ổn định và được kiểm soát tốt. Tuyệt đối không được uống rượu thay cho bữa ăn chính và không uống khi đang đói.

Người bệnh nên chuẩn bị sẵn đồ ăn nhẹ có chứa carbohydrate phức hợp trước và trong khi uống. Cần chủ động kiểm tra đường huyết trước khi uống, trước khi đi ngủ và vào sáng hôm sau để kịp thời phát hiện biến động. Người bệnh cũng nên thông báo cho người thân, bạn bè đi cùng về tình trạng bệnh của mình để được hỗ trợ kiểm tra và xử trí nếu không may xảy ra tình trạng hạ đường huyết.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định y khoa từ bác sĩ điều trị. Mỗi người bệnh đái tháo đường có thể trạng, mức độ bệnh và phác đồ thuốc khác nhau, do đó tuyệt đối không tự ý áp dụng lượng uống của người khác cho bản thân. Không bao giờ được bỏ thuốc hoặc tự ý thay đổi liều lượng thuốc điều trị để uống rượu. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như vã mồ hôi, run tay chân, lú lẫn hoặc hôn mê sau khi uống rượu, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Người mắc bệnh đái tháo đường cần hết sức thận trọng và luôn ưu tiên việc bảo vệ sức khỏe lâu dài thay vì thói quen sử dụng rượu bia. Việc chủ động trao đổi với bác sĩ điều trị, theo dõi sát sao chỉ số đường huyết và tuân thủ lối sống khoa học sẽ giúp người bệnh kiểm soát tốt đường huyết, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.