Người bị huyết áp thấp có uống được bột sắn dây không và những lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Người bị huyết áp thấp hoàn toàn có thể uống bột sắn dây, tuy nhiên cần sử dụng đúng cách, đúng liều lượng và luôn nấu chín kỹ để tránh nguy cơ làm chỉ số huyết áp giảm sâu hơn. Do bột sắn dây có tính hàn và chứa các hoạt chất có khả năng làm giãn mạch máu ngoại biên, việc dùng sai cách rất dễ gây ra tình trạng chóng mặt, lạnh tay chân hoặc mệt lả.
Trong chế độ ăn uống thường ngày, bột sắn dây được nhiều người ưa chuộng nhờ khả năng giải khát và thanh nhiệt cơ thể. Thế nhưng đối với những người có cơ địa huyết áp thấp hoặc tuần hoàn máu kém, việc hiểu rõ đặc tính dược lý của loại tinh bột này là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe tim mạch một cách an toàn nhất.
Người bị huyết áp thấp có uống được bột sắn dây không là gì?
Huyết áp thấp là tình trạng trị số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg, khiến áp lực dòng máu không đủ cung cấp oxy và dưỡng chất đến não cùng các cơ quan quan trọng trong cơ thể. Người mắc chứng huyết áp thấp thường xuyên phải đối mặt với cảm giác mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt khi thay đổi tư thế, dễ ngất xỉu và giảm khả năng tập trung. Trong khi đó, bột sắn dây là dạng tinh bột lắng tự nhiên được chế biến từ củ sắn dây tươi, chứa nguồn tinh bột kháng, khoáng chất canxi, sắt, photpho cùng các hợp chất isoflavone thực vật. Trong đời sống ẩm thực và y học dân gian, bột sắn dây được dùng phổ biến để nấu chè, pha nước uống giải nhiệt trong mùa nóng. Sự kết hợp giữa một thể trạng có huyết áp dưới mức bình thường và một loại thực phẩm có đặc tính làm mát, giãn mạch đặt ra nhiều câu hỏi về mức độ an toàn khi sử dụng.
Tác động của bột sắn dây đối với huyết áp và hệ mạch máu
Bột sắn dây được chiết xuất từ củ sắn dây, trong y học cổ truyền được biết đến với tên gọi cát căn có vị ngọt, tính mát và công dụng thanh nhiệt, giải độc, sinh tân dịch. Theo các nghiên cứu dược lý hiện đại, trong củ sắn dây chứa hàm lượng đáng kể các hoạt chất isoflavone tự nhiên, tiêu biểu là puerarin, daidzein và daidzin. Những hoạt chất này có khả năng làm giãn mạch máu ngoại vi, giảm sức cản của lòng mạch và cải thiện lưu lượng tuần hoàn động mạch vành. Nhờ tác dụng giãn mạch này, sắn dây thường được đánh giá cao trong việc hỗ trợ hạ huyết áp ở những bệnh nhân có chỉ số huyết áp cao hoặc xơ vữa động mạch. Tuy nhiên, cũng chính cơ chế làm giãn nở mạch máu và tính hàn vốn có của sắn dây lại trở thành yếu tố cần lưu tâm đặc biệt đối với những người vốn đã có mức huyết áp thấp sẵn có.
Người bị huyết áp thấp có nên uống bột sắn dây hay không
Với thắc mắc người bị huyết áp thấp có uống được bột sắn dây không, câu trả lời là người huyết áp thấp vẫn có thể sử dụng bột sắn dây, nhưng cần hết sức thận trọng và không được dùng tùy tiện như người có thể trạng bình thường. Do đặc tính giải nhiệt mạnh và tác dụng làm giãn mạch của hoạt chất puerarin, bột sắn dây có xu hướng làm giảm nhẹ huyết áp sau khi dung nạp. Nếu người huyết áp thấp uống bột sắn dây với lượng lớn, uống liên tục nhiều ngày hoặc uống vào lúc cơ thể đang mệt mỏi, áp lực dòng máu có thể giảm sâu hơn, dẫn đến các triệu chứng tụt huyết áp cấp như chóng mặt, hoa mắt, choáng váng, tay chân lạnh ngắt và vã mồ hôi. Do đó, người bị huyết áp thấp chỉ nên coi bột sắn dây là món giải khát phụ thỉnh thoảng mới dùng chứ không nên xem là thực phẩm bồi bổ hàng ngày.
Cách chế biến và sử dụng bột sắn dây an toàn cho người huyết áp thấp
Để hạn chế tối đa nguy cơ hạ huyết áp khi thưởng thức bột sắn dây, người có huyết áp thấp cần tuân thủ một số nguyên tắc chế biến và sử dụng khoa học. Trước hết, tuyệt đối không pha bột sắn dây với nước lạnh để uống sống, vì bột sống giữ nguyên tính hàn mạnh rất dễ gây lạnh bụng và hạ huyết áp đột ngột. Thay vào đó, cần nấu chín bột sắn dây trên bếp lửa cho đến khi bột chuyển sang màu trong suốt sánh mịn. Khi nấu, nên kết hợp thêm vài lát gừng tươi thái mỏng; tính ấm nóng và khả năng trợ dương của gừng sẽ giúp trung hòa tính mát của sắn dây, đồng thời kích thích tuần hoàn máu ổn định hơn. Ngoài ra, chỉ nên pha một lượng vừa phải, khoảng một đến hai thìa canh bột mỗi lần, và chỉ uống sau bữa ăn chính khoảng một đến hai giờ khi cơ thể đã có đủ năng lượng.
Những thời điểm người huyết áp thấp cần tránh dùng bột sắn dây
Người có tiền sử huyết áp thấp cần tránh sử dụng bột sắn dây trong một số hoàn cảnh đặc thù để đảm bảo an toàn cho sức khỏe tim mạch. Không bao giờ uống bột sắn dây vào lúc sáng sớm khi vừa ngủ dậy, lúc bụng đang đói hoặc ngay trước khi đi ngủ vào ban đêm, bởi đây là những thời điểm thân nhiệt tự nhiên hạ thấp và huyết áp có xu hướng xuống mức đáy trong ngày. Người đang trong trạng thái mệt lả, tụt đường huyết, cảm lạnh, sốt gai rét hoặc tiêu chảy phân lỏng cũng cần kiêng hoàn toàn bột sắn dây. Phụ nữ mang thai bị huyết áp thấp kèm theo cảm giác mệt mỏi hoặc dọa sảy thai tuyệt đối không tự ý uống bột sắn dây nếu chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức dinh dưỡng phổ thông và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh huyết áp thấp mạn tính, người đang sử dụng thuốc điều hòa tim mạch hoặc có bệnh lý nền đi kèm không nên tự ý thay đổi chế độ ăn uống điều trị nếu chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa tim mạch hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Khi xuất hiện các dấu hiệu tụt huyết áp nặng như lơ mơ, ngất xỉu, vã mồ hôi lạnh toàn thân hoặc khó thở, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất.
Tóm tắt
Bột sắn dây là thực phẩm quen thuộc mang lại nhiều lợi ích thanh nhiệt, nhưng người có cơ địa huyết áp thấp cần thận trọng khi sử dụng. Việc uống một lượng vừa phải, luôn nấu chín và thêm một chút gia vị tính ấm như gừng sẽ giúp hạn chế tác động hạ áp không mong muốn. Nếu tình trạng tụt huyết áp diễn biến thường xuyên hoặc kèm theo triệu chứng mệt mỏi kéo dài, người bệnh nên chủ động thăm khám y khoa để được tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp nhất.
Nguồn tham khảo
- Food Science and Biotechnology: The neuromodulatory effects of Pueraria lobata roots and Puerarin on the dopamine system
- Advances in Obesity, Weight Management & Control: Kudzu (Pueraria lobata) Vine Isoflavone, Puerarin, Improves Weight gain, Glucose Metabolism and Osteoporosis and Their Biokinetics in Ovariectomized Mouse
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người huyết áp thấp có nên uống bột sắn dây pha nước nguội trực tiếp không?
Người có huyết áp thấp không nên uống bột sắn dây pha sống vì tính hàn cao dễ gây lạnh bụng, giảm trương lực mạch và làm tụt huyết áp nhanh hơn. Nấu chín bột sắn dây giúp trung hòa tính hàn và an toàn hơn cho hệ tiêu hóa.
Người bị huyết áp thấp nên uống bột sắn dây với tần suất như thế nào?
Người huyết áp thấp chỉ nên uống bột sắn dây từ một đến hai lần mỗi tuần, mỗi lần một ly nhỏ vừa phải, không nên dùng liên tục hàng ngày để tránh làm hạ huyết áp thêm hoặc gây rối loạn tiêu hóa.
Có nên cho thêm gừng khi nấu bột sắn dây cho người huyết áp thấp không?
Thêm vài lát gừng tươi vào bát bột sắn dây nấu chín là biện pháp rất tốt cho người huyết áp thấp. Tính ấm cay của gừng giúp kích thích tuần hoàn máu, làm ấm cơ thể và hạn chế nguy cơ hạ huyết áp.
Thời điểm nào trong ngày người huyết áp thấp tuyệt đối không nên dùng bột sắn dây?
Người huyết áp thấp không nên uống bột sắn dây vào buổi tối trước khi đi ngủ, lúc sáng sớm chưa ăn gì hoặc lúc đang đói bụng, vì đây là những thời điểm cơ thể dễ bị lạnh và hạ chỉ số huyết áp nhất.
Cần làm gì nếu người huyết áp thấp cảm thấy chóng mặt sau khi uống bột sắn dây?
Nếu xuất hiện hoa mắt, váng đầu sau khi uống bột sắn dây, người bệnh cần ngồi hoặc nằm nghỉ ngơi nơi thoáng khí, kê cao chân nhẹ và uống ngay một ly trà gừng ấm hoặc nước ấm pha đường để nâng dần chỉ số huyết áp.
