Người bị gút kiêng ăn gì và những lưu ý trong chế độ ăn

Người bị gút kiêng ăn gì?

Bệnh gút là một dạng viêm khớp chuyển hóa bộc phát khi nồng độ axit uric trong máu tăng cao kéo dài, dẫn đến sự lắng đọng các tinh thể urat tại các khớp xương và mô xung quanh. Chế độ ăn uống đóng vai trò hỗ trợ vô cùng quan trọng trong việc kiểm soát nồng độ axit uric và giảm tần suất xuất hiện các cơn gút cấp tính. Khi tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chứa hàm lượng purin cao, cơ thể sẽ tăng cường chuyển hóa purin thành axit uric, làm tăng nguy cơ bùng phát tình trạng sưng đau khớp nghiêm trọng. Do đó, việc xác định người bị gút kiêng ăn gì và điều chỉnh khẩu phần dinh dưỡng hợp lý là một trong những nguyên tắc cốt lõi giúp người bệnh duy trì sức khỏe khớp, hỗ trợ quá trình theo dõi y khoa và nâng cao chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Các loại thịt đỏ và nội tạng động vật cần hạn chế

Nội tạng động vật như gan, thận, tim, óc và lòng là nhóm thực phẩm chứa hàm lượng purin rất cao. Khi người bệnh tiêu thụ nội tạng động vật, lượng purin giải phóng vào máu sẽ làm tăng nhanh chỉ số axit uric, dễ kích hoạt cơn đau gút cấp tính.

Ngoài ra, các loại thịt đỏ như thịt bò, thịt cừu, thịt dê và thịt heo cũng chứa lượng purin đáng kể cùng hàm lượng đạm cao. Tiêu thụ thịt đỏ thường xuyên khiến thận phải làm việc liên tục để đào thải sản phẩm chuyển hóa. Người bị gút không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn thịt đỏ trong mọi trường hợp nhưng cần kiểm soát chặt chẽ kích thước khẩu phần và tần suất tiêu thụ theo khuyến cáo của bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng. Việc thay thế một phần thịt đỏ bằng các nguồn đạm thực vật hoặc thịt gia cầm bỏ da là giải pháp an toàn giúp cân bằng dinh dưỡng.

Hải sản và một số loại cá có hàm lượng purin cao

Hải sản là nhóm thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng lại chứa lượng purin vượt trội, có thể làm gia tăng nguy cơ bùng phát cơn viêm khớp gút. Các loại hải sản như tôm, cua, sò, điệp, mực và các loại cá biển như cá ngừ, cá thu, cá trích, cá sardine đều thuộc nhóm thực phẩm người bị gút nên hạn chế tối đa.

Quá trình chuyển hóa purin từ hải sản sinh ra lượng lớn axit uric, vượt quá khả năng lọc và đào thải của thận. Khi chỉ số axit uric máu vượt ngưỡng hòa tan, tinh thể urat dạng kim sẽ kết tinh tại các khớp bàn chân, ngón chân và cổ chân, gây ra hiện tượng sưng tấy nóng đỏ. Người bệnh có thể tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để lựa chọn các loại cá có lượng purin trung bình hoặc thấp với liều lượng phù hợp nhằm đảm bảo sự đa dạng cho bữa ăn.

Đồ uống có cồn và nước ngọt chứa đường fructose

Rượu, bia và các loại đồ uống có cồn là tác nhân hàng đầu gây tăng axit uric máu và kích phát cơn gút bộc phát. Bia chứa lượng purin cao từ men bia, đồng thời chất cồn cản trở quá trình bài tiết axit uric qua đường tiết niệu của thận. Do đó, việc tiêu thụ đồ uống có cồn làm tăng sự tích tụ axit uric trong cơ thể nhanh chóng.

Bên cạnh cồn, các loại nước giải khát có gas, nước ngọt đóng chai chứa siro ngô hàm lượng fructose cao cũng làm tăng tổng hợp tổng lượng purin nội sinh. Fructose khi chuyển hóa tại gan tiêu tốn lượng lớn ATP, thúc đẩy quá trình phân hủy nucleotide và giải phóng axit uric vào tuần hoàn. Để bảo vệ sức khỏe hệ xương khớp, người bệnh gút nên ngưng sử dụng rượu bia, loại bỏ nước ngọt có đường và duy trì thói quen uống đủ nước lọc mỗi ngày nhằm hỗ trợ thận loại bỏ axit uric thừa.

Thực phẩm lên men và một số loại thực vật tăng tổng hợp axit uric

Một số loại rau củ như măng tây, nấm, dọc mùng, giá đỗ và các loại đậu dù là thực phẩm lành mạnh nhưng có chứa lượng purin ở mức trung bình. Người đang trong đợt viêm khớp gút cấp tính hoặc có chỉ số axit uric chưa ổn định nên cân nhắc tiết giảm các loại rau này trong thực đơn hàng ngày.

Ngoài ra, các món ăn lên men như dưa muối, cà muối hoặc thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều gia vị đậm đà, muối sodium và chất bảo quản cũng không có lợi cho quá trình đào thải chất thải của cơ thể. Việc phối hợp thực đơn đa dạng với các loại rau xanh ít purin như bắp cải, bí xanh, dưa chuột và súp lơ sẽ giúp duy trì nguồn vitamin, khoáng chất cần thiết mà không gây áp lực lên nồng độ axit uric máu.

Lưu ý an toàn

Chế độ kiêng khem dinh dưỡng đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa chuyên sâu do bác sĩ chỉ định. Mức độ dung nạp thực phẩm và chỉ số axit uric ở mỗi người bệnh là khác nhau. Người bệnh không nên tự ý cắt giảm quá mức các nhóm chất dẫn đến suy dinh dưỡng hoặc tự ý dừng thuốc hạ axit uric khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp hoặc Nội tiết – Chuyển hóa.

Tóm tắt

Việc hiểu rõ người bị gút kiêng ăn gì giúp người bệnh xây dựng thói quen ăn uống khoa học, chủ động phòng ngừa các đợt đau khớp tái phát. Kết hợp dinh dưỡng hợp lý, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ định kỳ hướng dẫn thăm khám y khoa sẽ giúp kiểm soát bệnh gút hiệu quả, bảo vệ tối ưu chức năng vận động của hệ xương khớp.