Những nhóm thực phẩm người bệnh gout nên hạn chế trong dịp Tết

Thực phẩm người bệnh gout nên tránh ngày Tết là gì?

Bệnh gout là một dạng viêm khớp chuyển hóa xảy ra do tình trạng tăng axit uric máu kéo dài, tạo điều kiện cho các tinh thể urate hình thành và lắng đọng tại bao khớp, sụn khớp cũng như các mô quanh khớp. Trong những ngày Tết, việc nạp vào cơ thể lượng lớn thực phẩm giàu nhân purin khiến gan tăng cường sản xuất axit uric, đồng thời vượt quá khả năng lọc và đào thải của thận. Bên cạnh đó, việc tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn như rượu bia làm cản trở quá trình bài tiết axit uric qua đường tiểu, khiến nồng độ chất này tích tụ nhanh chóng trong máu. Nếu không có biện pháp kiểm soát chế độ ăn uống phù hợp, người bệnh rất dễ gặp phải các đợt đau khớp dữ dội tại ngón chân cái, cổ chân hoặc khớp gối ngay trong hoặc sau đợt nghỉ Tết. Do đó, việc xây dựng danh sách thực phẩm cần hạn chế là bước quan trọng trong quản lý bệnh gout.

Thực phẩm giàu nhân purin từ thịt đỏ và nội tạng động vật

Trong mâm cỗ Tết, các món ăn chế biến từ thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn, thịt dê, thịt cừu cùng với các món giò thủ, nhân bánh chưng hoặc nội tạng động vật như gan, thận, tim, lòng đều chứa hàm lượng purin rất cao. Khi cơ thể tiêu hóa các loại thực phẩm này, purin sẽ chuyển hóa trực tiếp thành axit uric trong máu. Việc tiêu thụ liên tục thịt đỏ và nội tạng trong các bữa cỗ liên hoan gia đình khiến nồng độ axit uric gia tăng nhanh chóng, vượt qua ngưỡng hòa tan và dễ dàng kết tinh thành các hạt tinh thể gây viêm khớp cấp tính.

Để hạn chế nguy cơ đau khớp, người bệnh gout nên tiết chế lượng thịt đỏ trong mỗi bữa ăn. Thay vì tiêu thụ các món đạm đậm vị hoặc đồ luộc quá nhiều mỡ, người bệnh có thể thay thế một phần bằng các nguồn đạm thực vật hoặc thịt trắng như thịt lườn gà bỏ da với lượng vừa phải. Đồng thời, nên ưu tiên các phương pháp chế biến đơn giản như hấp hoặc luộc để giảm bớt lượng chất béo bão hòa nạp vào cơ thể.

Hải sản tươi sống và các loại nước hầm xương đậm đặc

Các loại hải sản phổ biến trong tiệc Tết như tôm, cua, sò, điệp, mực, cá thu, cá ngừ và cá sardine chứa nguồn purin dồi dào. Tiêu thụ hải sản với lượng lớn có thể làm bùng phát cơn đau gout dữ dội chỉ sau một thời gian ngắn. Bên cạnh đó, các món canh hầm, súp hoặc lẩu sử dụng nước hầm xương ống, thịt ninh lâu cũng chứa hàm lượng lớn purin hòa tan và chất béo. Khi ninh xương trong thời gian dài, purin từ mô động vật sẽ tiết ra và hòa tan hoàn toàn vào phần nước dùng.

Người bệnh gout cần chú ý kiểm soát tần suất và khối lượng hải sản sử dụng trong các bữa ăn ngày Tết. Đối với các món lẩu hoặc canh hầm xương truyền thống, nên hạn chế húp phần nước dùng đậm đặc. Việc lựa chọn các loại rau củ luộc hoặc canh thanh nhẹ từ rau xanh không chỉ giúp giảm bớt lượng purin nạp vào mà còn hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng hơn trong những ngày tiệc tùng liên tục.

Thức uống có cồn và đồ uống chứa hàm lượng đường fructose cao

Bia và rượu là nhóm thức uống có nguy cơ cao nhất đối với người bệnh gout trong dịp nghỉ Tết. Bia không chỉ chứa nhân purin từ nguồn men bia mà chất cồn (ethanol) trong bia rượu khi chuyển hóa tại gan còn tạo ra axit lactic. Axit lactic sẽ cạnh tranh đào thải với axit uric tại ống thận, làm giảm khả năng bài tiết axit uric ra ngoài qua đường nước tiểu. Sự kết hợp giữa việc tăng tổng hợp và giảm đào thải khiến nồng độ axit uric máu bùng phát mạnh mẽ.

Ngoài ra, các loại nước ngọt đóng chai, nước trái cây công nghiệp và bánh kẹo Tết chứa hàm lượng đường fructose cao cũng thúc đẩy quá trình phân hủy ATP trong tế bào, từ đó làm tăng sản xuất axit uric nội sinh. Để bảo vệ các khớp xương, người bệnh cần chủ động từ chối hoặc hạn chế tối đa bia rượu, thay thế bằng nước lọc, nước khoáng kiềm hoặc các loại trà thảo mộc không đường trong suốt kỳ nghỉ Tết.

Các món ăn muối chua và thực phẩm chứa nhiều gia vị cay nóng

Dưa hành muối, củ cải muối, kim chi và dưa góp là những món ăn kèm quen thuộc giúp chống ngấy trong mâm cỗ Tết. Tuy nhiên, các thực phẩm lên men chua thường chứa lượng axit lactic và muối khá cao. Nồng độ muối tích tụ trong cơ thể có thể gây ảnh hưởng đến chức năng lọc của thận, gián tiếp cản trở quá trình bài tiết axit uric. Thêm vào đó, việc ăn quá nhiều đồ chua lên men kết hợp với các gia vị cay nóng như ớt, tiêu trong mâm tiệc có thể kích thích phản ứng viêm toàn thân, làm tăng độ nhạy cảm của các mô khớp đối với các cơn đau.

Người bệnh gout chỉ nên sử dụng các món dưa muối như một gia vị thưởng thức với lượng rất nhỏ, không nên ăn thường xuyên hoặc ăn quá nhiều trong một bữa. Việc duy trì chế độ ăn nhạt, giảm lượng muối và hạn chế các món ăn gia vị mạnh sẽ giúp cơ quan tiết niệu hoạt động hiệu quả hơn, đảm bảo quá trình thải trừ axit uric diễn ra thuận lợi.

Các loại bánh kẹo truyền thống và đồ ăn chiên rán nhiều mỡ

Bánh chưng, bánh tét, mứt Tết và các món chiên rán như nem rán, chả giò chứa hàm lượng năng lượng, chất béo chuyển hóa và đường rất cao. Chất béo bão hòa từ đồ chiên rán làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và gây cản trở khả năng đào thải axit uric của thận. Việc tiêu thụ quá nhiều đường từ mứt Tết và bánh kẹo cũng làm rối loạn chuyển hóa lipid và carbohydrate, tác động tiêu cực đến tình trạng viêm khớp mãn tính.

Thay vì tiêu thụ nhiều đồ chiên xào và bánh mứt kẹo, người bệnh nên tăng cường các loại rau xanh tươi, củ quả luộc và trái cây ít đường như ổi, táo, bưởi. Các loại rau xanh giàu vitamin C và chất xơ không chỉ hỗ trợ cân bằng chuyển hóa mà còn góp phần thúc đẩy quá trình đào thải axit uric qua đường tiết niệu, giúp cơ thể nhẹ nhàng hơn trong dịp Tết.

Lưu ý an toàn

Những thông tin dinh dưỡng trên mang tính chất tham khảo phổ quát nhằm hỗ trợ người bệnh gout xây dựng chế độ ăn uống hợp lý trong dịp Tết. Chế độ dinh dưỡng không thể thay thế hoàn toàn các liệu trình điều trị y khoa chuyên sâu. Mỗi người bệnh có mức độ tăng axit uric và tình trạng chức năng thận khác nhau. Người bệnh không được tự ý ngừng sử dụng, điều chỉnh liều lượng hoặc thay đổi các thuốc hạ axit uric hay thuốc giảm đau do bác sĩ chỉ định. Khi gặp phải các dấu hiệu sưng nóng, đỏ đau dữ dội tại các khớp kéo dài, người bệnh cần liên hệ hoặc đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa khám và tư vấn giải pháp xử trí phù hợp.

Tóm tắt

Việc chủ động kiêng khem và lựa chọn thực phẩm khoa học là chìa khóa quan trọng giúp người bệnh gout kiểm soát hiệu quả nồng độ axit uric máu trong dịp Tết Nguyên đán. Bằng cách hạn chế thịt đỏ, hải sản, bia rượu và đồ ngọt, đồng thời duy trì thói quen uống đủ nước và tăng cường rau xanh, người bệnh hoàn toàn có thể an tâm vui đón Xuân mà không lo ngại nguy cơ bùng phát các cơn đau khớp cấp tính.