Người bị bướu cổ không nên ăn gì và những thực phẩm cần hạn chế

Bướu cổ không nên ăn gì là gì?

• Bướu cổ là thuật ngữ mô tả tình trạng tuyến giáp phì đại bất thường về mặt thể tích, có thể biểu hiện dưới dạng bướu lan tỏa, bướu đơn nhân hoặc bướu đa nhân. Tuyến giáp nằm ở vùng trước cổ, đóng vai trò then chốt trong việc sản xuất các hormone điều hòa nhịp tim, nhiệt độ cơ thể và toàn bộ quá trình trao đổi chất.
• Nguyên nhân gây bướu cổ rất đa dạng, từ việc cơ thể thiếu hụt iod trong khẩu phần ăn, viêm tuyến giáp tự miễn, bướu nhân lành tính cho đến các rối loạn chức năng như cường giáp hoặc suy giáp. Chế độ dinh dưỡng hằng ngày có mối liên hệ mật thiết với tuyến giáp, bởi các dưỡng chất và hợp chất sinh học trong thực phẩm có thể trực tiếp thúc đẩy hoặc ức chế khả năng hấp thu khoáng chất và tổng hợp hormone nội tiết. Do đó, việc xây dựng chế độ ăn phù hợp là bước bổ trợ quan trọng trong phác đồ theo dõi và chăm sóc người bệnh bướu cổ.

Hạn chế các loại rau họ cải còn sống chứa nhiều goitrogen

• Các loại rau thuộc họ cải như bắp cải, bông cải xanh, cải xoăn, củ cải và cải chíp chứa hàm lượng cao hợp chất glucosinolate. Khi vào cơ thể qua đường ăn sống, chất này có thể chuyển hóa thành isothiocyanate và thiocyanate, ngăn chặn tuyến giáp hấp thụ iod từ máu để tổng hợp hormone. Tình trạng này khiến tuyến giáp phải phì đại kích thước nhằm cố gắng bắt giữ iod, dẫn đến bướu cổ to hơn.
• Tuy nhiên, người bệnh không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối nhóm rau giàu vitamin này. Nhiệt độ cao trong quá trình luộc, hấp hoặc xào chín kỹ sẽ làm vô hiệu hóa phần lớn enzyme myrosinase, giảm thiểu đáng kể nồng độ goitrogen. Người có vấn đề về tuyến giáp cần tránh ăn sống các loại rau này dưới dạng salad nộm hay uống nước ép rau củ tươi chưa qua xử lý nhiệt.

Cân nhắc giảm tiêu thụ đậu nành và các chế phẩm chưa lên men

• Đậu nành cùng các chế phẩm như đậu phụ, sữa đậu nành và bột mầm đậu nành rất giàu isoflavone, đặc biệt là genistein và daidzein. Những hoạt chất này có khả năng ức chế hoạt tính của enzyme thyroid peroxidase, một loại men giữ vai trò thiết yếu trong quy trình gắn iod để tạo ra hormone tuyến giáp triiodothyronine và thyroxine.
• Bên cạnh đó, protein đậu nành còn làm cản trở quá trình hấp thu thuốc hormone tuyến giáp tổng hợp tại đường tiêu hóa. Bệnh nhân bướu cổ đang điều trị bằng thuốc nên uống thuốc cách xa thời điểm dùng sữa đậu nành ít nhất 4 tiếng. Nên ưu tiên dùng các sản phẩm đậu nành đã qua lên men tự nhiên như tương miso hay tempeh thay vì sử dụng thường xuyên nước đậu nành đậm đặc hoặc thực phẩm chức năng chiết xuất mầm đậu nành liều cao.

Tránh dung nạp quá mức hoặc kiêng khem iod không đúng thể bệnh

• Một sai lầm phổ biến là cho rằng cứ mắc bệnh bướu cổ thì phải bổ sung thật nhiều hải sản, rong biển và muối iod. Trên thực tế, bướu cổ có nhiều thể bệnh khác nhau bao gồm bướu cổ đơn thuần do thiếu iod, bướu nhân giáp, bướu cổ kèm cường giáp như bệnh Basedow hoặc viêm giáp tự miễn Hashimoto.
• Đối với những trường hợp bướu cổ liên quan đến cường giáp hoặc tự miễn, việc dung nạp quá nhiều iod từ thức ăn sẽ kích thích tuyến giáp tổng hợp thêm hormone, làm trầm trọng thêm các cơn nhiễm độc giáp hoặc thúc đẩy phản ứng viêm phá hủy mô giáp. Do đó, người bệnh cần xác định chính xác thể bướu cổ của mình thông qua xét nghiệm máu và siêu âm trước khi quyết định tăng hay giảm lượng hải sản, rong biển và tảo biển trong bữa ăn.

Cắt giảm thực phẩm siêu chế biến, dầu mỡ chuyển hóa và đồ ngọt tinh luyện

• Các món ăn nhanh, đồ chiên rán ngập dầu mỡ, thực phẩm đóng hộp và thịt chế biến sẵn chứa nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa cùng các chất bảo quản tổng hợp. Nhóm thực phẩm này làm gia tăng phản ứng viêm mạn tính trong cơ thể và gây cản trở hoạt động chuyển đổi hormone tuyến giáp dạng bất hoạt sang dạng hoạt động.
• Đồng thời, đồ ngọt nhân tạo, nước ngọt có ga và bánh kẹo chứa đường tinh luyện làm đường huyết tăng vọt, gây áp lực lên hệ thống nội tiết và chuyển hóa năng lượng. Người bệnh bướu cổ khi tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu năng lượng rỗng này dễ bị tăng cân khó kiểm soát, đầy trướng bụng và làm suy giảm khả năng điều hòa tự nhiên của các tuyến nội tiết.

Kiêng đồ uống có cồn, caffeine đậm đặc và chất kích thích thần kinh

• Rượu bia, cà phê, trà quá đặc và các chất kích thích làm tăng gánh nặng lên hệ tim mạch và hệ thần kinh giao cảm. Đối với những bệnh nhân bướu cổ có biểu hiện rối loạn chức năng giáp, chất kích thích có thể kích hoạt các cơn hồi hộp, đánh trống ngực, run tay, mất ngủ và tăng huyết áp đột ngột.
• Ngoài ra, các đồ uống có cồn còn làm suy yếu niêm mạc ruột và ảnh hưởng xấu tới chuyển hóa thuốc tại gan, khiến nồng độ hormone tuyến giáp trong cơ thể kém ổn định. Việc duy trì thói quen uống đủ nước lọc, nước canh thanh đạm và hạn chế tối đa đồ uống có cồn là biện pháp cần thiết giúp cơ thể thanh lọc độc tố và bảo vệ tuyến giáp.

Lưu ý an toàn

Thông tin dinh dưỡng trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Người bệnh bướu cổ tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc điều trị, không tự mua chế phẩm bổ sung iod hay thảo dược khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Mỗi thể bệnh bướu cổ đòi hỏi chế độ ăn uống và theo dõi xét nghiệm định kỳ riêng biệt.

Tóm tắt

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò bổ trợ quan trọng trong quá trình chăm sóc tuyến giáp nhưng không thay thế được phác đồ y khoa. Người bệnh bướu cổ nên duy trì lối sống lành mạnh, ăn chín uống sôi và chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa nội tiết để xây dựng thực đơn cá nhân hóa an toàn, hiệu quả.