Ngừng tim đột ngột và các bước cấp cứu hồi sức tim phổi ban đầu
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ngừng tim đột ngột xảy ra khi hệ thống điện tim gặp sự cố bất thường khiến tim ngừng đập, ngắt dòng máu cung cấp cho não và các cơ quan quan trọng. Tình trạng này khiến nạn nhân mất ý thức và dừng thở chỉ trong vài giây.
Nếu không nhận được sự hỗ trợ cấp cứu kịp thời từ người xung quanh, rủi ro tử vong hoặc tổn thương não vĩnh viễn là rất cao. Việc hiểu rõ các bước cấp cứu hồi sức tim phổi ban đầu giúp tăng cơ hội phục hồi cho nạn nhân trước khi đội ngũ y tế tới.
Ngừng tim đột ngột là gì?
Ngừng tim đột ngột là tình trạng cấp cứu y khoa nguy hiểm xảy ra khi tim đột ngột mất chức năng co bóp, dừng bơm máu tới các cơ quan nuôi dưỡng cơ thể. Khác với bệnh nhồi máu cơ tim xuất phát từ tắc nghẽn động mạch vành, ngừng tim thường do biến cố rối loạn nhịp tim cấp tính gây ra. Khi tim ngừng đập, não bộ bị thiếu oxy nghiêm trọng, nạn nhân ngã gục và mất ý thức nhanh chóng. Mỗi phút chậm trễ cấp cứu làm giảm đáng kể khả năng sống sót. Vì vậy, việc nhận diện tình trạng nguy cấp và thực hiện ép tim ngoài lồng ngực đúng cách là kỹ năng sơ cứu thiết yếu trong cộng đồng.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây ngừng tim đột ngột
Ngừng tim đột ngột chủ yếu xuất phát từ các rối loạn nhịp tim nguy hiểm như rung thất hoặc nhanh thất. Khi các tín hiệu điện trong tim bị hỗn loạn, tâm thất không thể co bóp để đẩy máu vào hệ tuần hoàn. Bệnh lý nền tảng thường gặp nhất là bệnh tim thiếu máu cục bộ, nhồi máu cơ tim và xơ vữa động mạch vành.
Bên cạnh đó, các tổn thương tại cơ tim như viêm cơ tim, cơ tim phì đại hoặc bệnh cơ tim giãn nở cũng làm gia tăng rủi ro. Một số yếu tố khác gồm rối loạn điện giải nặng, ngạt thở, đuối nước, điện giật hoặc chấn thương ngực. Người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá hoặc gia đình có người bị biến cố tim mạch cần đặc biệt chú ý.
Dấu hiệu nhận biết người bị ngừng tuần hoàn
Nhận biết sớm tình trạng ngừng tim đóng vai trò then chốt giúp rút ngắn thời gian tiếp cận cấp cứu. Nạn nhân bị ngừng tim đột ngột thường đột ngột ngã gục, ngất đi và không có phản ứng khi được gọi hỏi hay lay mạnh vào vai.
Quan sát lồng ngực thấy nạn nhân ngừng thở hoàn toàn hoặc chỉ thở ngáp cá ngắt quãng. Đây là kiểu thở bất thường do não thiếu oxy, không phải hít thở tự nhiên. Quan sát da niêm mạc có thể thấy chuyển sang tái nhợt hoặc tím tái. Khi bắt mạch ở cổ hoặc bẹn sẽ không cảm nhận được mạch đập. Nếu xác định nạn nhân không phản ứng và không thở bình thường, cần lập tức gọi cấp cứu và tiến hành sơ cứu.
Quy trình ép tim và hồi sức tim phổi ban đầu
Khi gặp người bị ngừng tim, việc đầu tiên là đảm bảo an toàn hiện trường, gọi ngay số điện thoại cấp cứu 115 và yêu cầu người xung quanh hỗ trợ. Tiếp theo, đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt phẳng cứng để chuẩn bị ép tim ngoài lồng ngực.
Người sơ cứu quỳ bên cạnh, đặt gót một bàn tay vào trung tâm lồng ngực nạn nhân, bàn tay kia đan lên trên. Dùng sức toàn thân nhấn mạnh xuống ngực sâu khoảng 5 đến 6 cm rồi thả lỏng hoàn toàn để lồng ngực nảy lên. Duy trì tốc độ ép tim từ 100 đến 120 lần mỗi phút. Nếu có kỹ năng thổi nạt, thực hiện 30 lần ép tim kết hợp 2 lần thổi nạt. Nếu chưa được đào tạo, tiến hành ép tim liên tục không dừng cho tới khi y tế đến.
Sử dụng máy khử rung tim tự động trong sơ cứu
Máy khử rung tim tự động ngoài cơ thể là thiết bị hỗ trợ quan trọng trong các trường hợp ngừng tim do rung thất. Thiết bị này có khả năng tự động phân tích nhịp tim và phát dòng điện để khôi phục nhịp đập bình thường khi có chỉ định.
Khi có máy tại hiện trường, mở máy và dán hai miếng điện cực lên ngực trần của nạn nhân theo đúng vị trí hình vẽ. Máy sẽ tự động phân tích và đưa ra hướng dẫn bằng âm thanh. Nếu máy phát lệnh phóng điện, người sơ cứu hô to yêu cầu mọi người lùi ra xa trước khi bấm nút sốc điện. Sau đó tiếp tục ép tim theo hướng dẫn của máy đến khi nhân viên y tế tiếp quản.
Lưu ý an toàn
Quá trình thực hiện cấp cứu ngừng tim cần đảm bảo an toàn cho cả người sơ cứu và nạn nhân. Trước khi tiếp cận, hãy kiểm tra hiện trường để tránh các mối nguy hiểm như dòng điện hở, nguy cơ cháy nổ hay giao thông. Khi ép tim ngoài lồng ngực, cần duy trì vị trí đặt tay chính xác tại nửa dưới xương ức để tránh làm tổn thương xương sườn hay các cơ quan nội tạng. Bài viết cung cấp kiến thức tham khảo cộng đồng, việc tham gia các khóa huấn luyện kỹ năng sơ cứu thực hành trực tiếp là rất quan trọng.
Tóm tắt
Ngừng tim đột ngột là tình huống cấp cứu khẩn cấp nhưng tỷ lệ sống sót của nạn nhân có thể gia tăng đáng kể nhờ hành động can thiệp kịp thời. Nhận biết nhanh triệu chứng, gọi hỗ trợ y tế khẩn cấp và kiên trì thực hiện hồi sức tim phổi đúng kỹ thuật là những yếu tố quyết định để bảo vệ sự sống.
Nguồn tham khảo
- Sudden Cardiac Death: New guidelines on first aid in cardiac arrest
- Incredible Survival Post Cardiac Arrest Due to Massive Pulmonary Embolism with Double Bolus Thrombolysis and Prolonged Cardiopulmonary Resuscitation (CPR): Incredible Survival Post Cardiac Arrest Due to Massive Pulmonary Embolism with Double Bolus Thrombolysis and Prolonged Cardiopulmonary Resuscitation (CPR)
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Ngừng tim đột ngột có điểm gì khác với nhồi máu cơ tim?
Nhồi máu cơ tim do tắc nghẽn mạch máu nuôi tim, người bệnh thường vẫn tỉnh táo nhưng đau ngực dữ dội. Ngừng tim đột ngột do sự cố hệ thống điện tim làm tim ngừng đập hoàn toàn, khiến nạn nhân ngã gục và mất ý thức ngay lập tức.
Người không chuyên có thể chỉ ép tim mà không thổi nạt được không?
Người sơ cứu chưa qua đào tạo thổi nạt hoàn toàn có thể chỉ thực hiện ép tim liên tục vào giữa lồng ngực với tốc độ 100 đến 120 lần một phút. Việc duy trì ép tim liên tục vẫn đem lại hiệu quả tuần hoàn máu não cao.
Vì sao bắt buộc phải đặt nạn nhân nằm trên mặt phẳng cứng khi ép tim?
Đặt nạn nhân nằm trên mặt phẳng cứng giúp lực nén từ tay truyền trực tiếp làm biến dạng xương ức và ép tim. Nếu nằm trên nệm mềm, lực ép sẽ bị triệt tiêu do nệm bị lún xuống, làm giảm hiệu quả sơ cứu.
Hiện tượng thở ngáp cá ở người ngã gục có phải là đã tự thở lại?
Thở ngáp cá không phải là hít thở bình thường mà là phản xạ hô hấp bất thường do não bị thiếu oxy nghiêm trọng. Khi phát hiện người bệnh ngã gục có biểu hiện thở ngáp cá, cần tiến hành ép tim cấp cứu ngay.
Người bệnh tim mạch làm thế nào để phòng ngừa rủi ro ngừng tim?
Người bệnh cần tuân thủ tái khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa tim mạch, sử dụng thuốc đúng hướng dẫn, kiểm soát tốt huyết áp và chỉ số đường huyết, từ bỏ thuốc lá và duy trì lối sống vận động lành mạnh.
