Ngửi mùi xì hơi có thực sự mang lại lợi ích cho sức khỏe không?

Ngửi mùi xì hơi là gì?

Xì hơi hay trung tiện là hiện tượng sinh lý hoàn toàn bình thường của cơ thể người, diễn ra khi lượng khí tích tụ trong đường tiêu hóa được tống xuất ra ngoài qua hậu môn. Lượng khí này hình thành chủ yếu từ hai nguồn: không khí vô tình nuốt vào trong quá trình ăn uống, nói chuyện và khí sinh ra từ quá trình hệ vi khuẩn đại tràng lên men các mẩu thức ăn chưa tiêu hóa hết. Trung bình mỗi người khỏe mạnh có thể xì hơi từ mười đến hai mươi lần mỗi ngày mà không gặp phải bất kỳ trở ngại sức khỏe nào. Dù đây là cơ chế giải tỏa áp lực tự nhiên cho ống tiêu hóa, các tin đồn thổi phồng về việc ngửi mùi khí này để tăng cường sức khỏe lại là sự hiểu nhầm khoa học tai hại cần được làm rõ.

Nguồn gốc sự thật đằng sau tin đồn ngửi mùi xì hơi có lợi cho sức khỏe

Nhiều bài viết giật gân trên mạng xã hội từng lan truyền thông tin rằng việc hít mùi xì hơi có thể ngăn ngừa ung thư, đột quỵ hoặc suy tim. Nguồn gốc của hiểu lầm này bắt đầu từ một nghiên cứu tại Đại học Exeter ở Anh vào năm 2014. Trong nghiên cứu đó, các nhà khoa học đã chế tạo một hợp chất nhân tạo có tên là AP39, có khả năng giải phóng một lượng cực nhỏ khí hydro sunfua trực tiếp vào ty thể của các tế bào tổn thương trong phòng thí nghiệm.

Mục đích của thí nghiệm là khảo sát cơ chế bảo vệ cấu trúc năng lượng của tế bào trước tình trạng căng thẳng oxy hóa và phản ứng viêm. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu đã thử nghiệm trên mô hình nuôi cấy tế bào và động vật trong điều kiện phòng thí nghiệm được kiểm soát nghiêm ngặt, hoàn toàn không tiến hành nghiên cứu trên việc con người hít mùi khí thải tự nhiên. Giới truyền thông đại chúng sau đó đã thổi phồng, bóp méo kết quả và biến một thử nghiệm hóa sinh thành khẳng định sai lệch rằng ngửi mùi trung tiện có lợi cho sức khỏe.

Thành phần sinh học của khí xì hơi và nguyên nhân tạo mùi hôi

Khí trung tiện là sản phẩm tự nhiên sinh ra từ hoạt động tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn tại ống tiêu hóa. Thành phần chính của lượng khí này phần lớn gồm nitơ, oxy từ không khí nuốt vào, cùng với carbon dioxide, hydro và metan do hệ vi sinh vật đường ruột tạo ra khi lên men carbohydrate chưa được hấp thu. Những loại khí nền tảng này chiếm hơn chín mươi chín phần trăm thể tích và thực tế đều không có mùi.

Mùi hôi đặc trưng mà chúng ta ngửi thấy chỉ chiếm dưới một phần trăm thể tích tổng thể, xuất phát từ các hợp chất chứa lưu huỳnh hữu cơ. Trong đó, hydro sunfua là thành phần chủ yếu tạo ra mùi trứng thối quen thuộc, bên cạnh metanethiol và dimethyl sulfide. Những hợp chất này được hình thành khi vi khuẩn phân giải các axit amin chứa lưu huỳnh trong thức ăn. Nồng độ của các khí lưu huỳnh này trong khí xì hơi tự nhiên rất thấp, chỉ đủ để thụ thể khứu giác phát hiện mùi, hoàn toàn không có hoạt tính sinh học hay giá trị phòng bệnh cho người hít phải.

Ngửi mùi trung tiện có tác động thực tế nào đến cơ thể không

Việc hít thở mùi xì hơi xung quanh ở mức độ sinh hoạt bình thường không gây ngộ độc vì lượng khí hydro sunfua phát tán trong không khí vô cùng nhỏ. Khứu giác con người rất nhạy bén với mùi lưu huỳnh nên dù nồng độ chỉ ở mức một phần tỷ, não bộ đã nhận biết rõ rệt cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, việc khẳng định ngửi mùi này đem lại tác dụng bảo vệ tim mạch, ngăn ngừa sa sút trí tuệ hay chữa bệnh là hoàn toàn phi khoa học và hoang đường.

Ở nồng độ cao trong môi trường công nghiệp hoặc cống rãnh, hydro sunfua thực chất là một chất khí độc hại, có khả năng ức chế enzym hô hấp tế bào và gây nguy hiểm cho hệ thần kinh trung ương cũng như đường thở. Do đó, việc gán ghép cho việc hít khí lưu huỳnh tự nhiên những lợi ích y khoa thần kỳ là sự ngộ nhận nguy hiểm. Người dân cần tiếp cận thông tin sức khỏe một cách tỉnh táo, dựa trên những nghiên cứu lâm sàng đã được kiểm chứng thay vì những lời đồn thổi trên mạng xã hội.

Ý nghĩa của mùi khí đường ruột đối với sức khỏe tiêu hóa

Dù mùi xì hơi không có tác dụng chữa bệnh, sự thay đổi về tần suất bài xuất khí và độ đậm đặc của mùi hương lại là thước đo phản ánh chế độ dinh dưỡng cùng tình trạng vi sinh vật đường ruột. Một chế độ ăn giàu thực phẩm chứa lưu huỳnh như thịt đỏ, trứng, hành, tỏi, súp lơ xanh, bắp cải hoặc bia rượu thường khiến khí đường ruột nặng mùi hơn do lượng hợp chất lưu huỳnh sinh ra tăng lên.

Ngoài chế độ ăn uống, mùi xì hơi nồng nặc kèm theo cảm giác đầy hơi khó tiêu kéo dài còn có thể phản ánh một số rối loạn đường tiêu hóa tiềm ẩn. Tình trạng kém dung nạp lactose, hội chứng ruột kích thích, bệnh celiac hoặc chứng loạn khuẩn đường ruột đều có thể làm gia tăng quá trình lên men bất thường trong lòng đại tràng. Quan sát phản ứng của hệ tiêu hóa sau bữa ăn là một thói quen tốt để nhận biết xem cơ thể có đang gặp trục trặc với nhóm dưỡng chất nào hay không.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức y khoa đại chúng và đính chính các quan niệm sai lầm về sinh lý tiêu hóa. Người đọc tuyệt đối không áp dụng các phương pháp truyền miệng thiếu căn cứ để tự chăm sóc hay điều trị bệnh. Nếu gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng kèm đau bụng, táo bón hoặc tiêu chảy bất thường, bạn nên đến cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa để được bác sĩ thăm khám và tư vấn trực tiếp.

Tóm tắt

Thông tin ngửi mùi xì hơi giúp ngừa bệnh chỉ là cách diễn giải sai lệch từ các thí nghiệm tế bào. Người dân không nên tin theo các trào lưu thiếu căn cứ khoa học. Xì hơi là hiện tượng bài xuất khí tự nhiên của đường tiêu hóa, phản ánh hoạt động tiêu hóa thường ngày. Khi nhận thấy những thay đổi bất thường kéo dài kèm dấu hiệu tiêu hóa tiêu cực, việc thăm khám y khoa là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe.