Ngủ trưa có tốt không và ai không nên ngủ trưa?

Ngủ trưa có tốt không là gì?

Ngủ trưa là khoảng thời gian nghỉ ngơi ngắn diễn ra vào giữa ngày, thường sau bữa trưa, nhằm giúp cơ thể tạm lắng các hoạt động thể chất và tinh thần. Nhịp sinh học tự nhiên của con người thường có xu hướng hạ thấp thân nhiệt và giảm mức độ tỉnh táo nhẹ vào đầu giờ chiều. Việc chợp mắt ngắn tận dụng cơ chế này để xua tan cảm giác uể oải, hỗ trợ hệ tuần hoàn và phục hồi chức năng nhận thức. Dẫu vậy, hiệu quả của giấc ngủ trưa phụ thuộc chặt chẽ vào thời lượng và tình trạng sức khỏe cụ thể của từng cá nhân.

Lợi ích sức khỏe của giấc ngủ trưa hợp lý

Giấc ngủ trưa ngắn mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc phục hồi năng lượng sau nửa ngày làm việc. Quá trình chợp mắt giúp não bộ nghỉ ngơi, làm giảm nồng độ các chất dẫn truyền gây căng thẳng thần kinh và cải thiện khả năng tập trung, ghi nhớ công việc.

Nhiều ghi nhận y khoa cho thấy thói quen chợp mắt điều độ còn hỗ trợ điều hòa huyết áp, giảm áp lực hoạt động lên hệ tim mạch. Sự thư giãn này giúp cân bằng hệ thần kinh thực vật, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ thể duy trì trạng thái tinh thần ổn định trong suốt buổi chiều.

Tác hại của việc ngủ trưa quá dài hoặc sai thời điểm

Nhiều người có thói quen ngủ trưa kéo dài hơn một tiếng đồng hồ hoặc ngủ muộn sau 15 giờ. Khi ngủ quá lâu, não bộ bước vào chu kỳ ngủ sâu. Nếu bị đánh thức đột ngột ở giai đoạn này, cơ thể sẽ gặp hiện tượng quán tính giấc ngủ, gây cảm giác nặng đầu, chếnh choáng và phản xạ chậm chạp.

Bên cạnh đó, việc tích lũy giấc ngủ quá nhiều vào ban ngày làm suy giảm áp lực giấc ngủ tự nhiên. Hậu quả là người có thói quen này thường gặp khó khăn khi đi vào giấc ngủ ban đêm, dễ trằn trọc, ngủ chập chờn và dẫn đến chu kỳ sinh học bị xáo trộn kéo dài.

Những trường hợp nên hạn chế hoặc không nên ngủ trưa

Nhóm đối tượng đầu tiên cần thận trọng là người mắc chứng mất ngủ ban đêm hoặc rối loạn nhịp thức ngủ sinh học. Việc chợp mắt vào ban ngày, dù chỉ trong thời gian ngắn, cũng có thể khiến tình trạng mất ngủ đêm trở nên dai dẳng và khó điều trị hơn.

Người có hội chứng ngưng thở khi ngủ hoặc suy giảm thông khí hô hấp mạn tính cũng cần chú ý tư thế và không gian ngủ. Khi thả lỏng cơ hô hấp trong tư thế ngủ không chuẩn, đường thở dễ bị hẹp tạm thời. Ngoài ra, người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản nên tránh nằm ngửa ngay sau bữa ăn trưa để dịch acid không trào ngược lên vòm họng.

Nguyên tắc ngủ trưa khoa học giúp cơ thể tỉnh táo

Để đạt hiệu quả phục hồi tốt nhất, thời lượng giấc ngủ trưa chỉ nên kéo dài từ 15 đến 30 phút. Khoảng thời gian này đủ để cơ thể tái tạo năng lượng mà không bước sâu vào các chu kỳ ngủ sâu gây mệt mỏi sau khi thức.

Khung giờ chợp mắt phù hợp nhất là khoảng 12 giờ đến 13 giờ 30 phút, tránh ngủ sau 14 giờ 30 phút chiều. Bạn nên chọn nơi yên tĩnh, hạn chế ánh sáng gay gắt, điều chỉnh nhiệt độ phòng dễ chịu. Nếu phải ngủ tại văn phòng, hãy dùng gối tựa nâng đỡ cổ để tránh gập đốt sống cổ hoặc đè ép lên lồng ngực.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người gặp các triệu chứng như buồn ngủ quá mức ban ngày dù đã ngủ đủ giấc, đau đầu dữ dội sau khi ngủ dậy, ngáy to kèm ngưng thở khi ngủ hoặc mất ngủ kéo dài nên đến các cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh hoặc phòng khám chuyên về giấc ngủ để được kiểm tra toàn diện.

Tóm tắt

Ngủ trưa là thói quen lành mạnh giúp tái tạo năng lượng thể chất và tinh thần nếu được thực hiện điều độ, đúng thời lượng. Đối với người gặp trở ngại về giấc ngủ đêm hoặc có bệnh lý mạn tính, việc điều chỉnh lịch sinh hoạt và tham vấn nhân viên y tế sẽ giúp xây dựng chế độ nghỉ ngơi an toàn, tối ưu nhất.