Ngủ ngáy có lây không và nguyên nhân thực sự do đâu
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ngủ ngáy là âm thanh phát sinh khi luồng không khí hít thở bị cản trở qua đường hô hấp trên trong lúc ngủ, làm rung các mô mềm vùng hầu họng. Câu trả lời dứt khoát cho thắc mắc phổ biến là ngủ ngáy hoàn toàn không phải bệnh truyền nhiễm nên không thể lây từ người này sang người khác qua tiếp xúc, hít thở chung bầu không khí hay ngủ chung giường.
Nhiều người có cảm giác ngủ chung với người ngáy lâu ngày thì bản thân cũng bắt đầu ngáy, nhưng hiện tượng này xuất phát từ sự trùng hợp về lối sống, tăng cân, lão hóa hoặc các vấn đề giải phẫu tai mũi họng chứ không tồn tại bất kỳ cơ chế lây lan vi sinh vật nào.
Ngủ ngáy có lây không là gì?
Ngủ ngáy xảy ra khi đường thở trên bị thu hẹp một phần trong trạng thái ngủ say, khiến các cơ vùng họng, lưỡi gà và khẩu cái mềm giãn chùng. Khi luồng dưỡng khí đi qua khe hẹp này với áp lực lớn, các mô liên kết xung quanh sẽ rung động và phát ra âm thanh đặc trưng. Mức độ âm thanh có thể dao động từ tiếng thở khò khè ngắt quãng đến tiếng ngáy lớn gây gián đoạn giấc ngủ của bạn cùng phòng.
Hiện tượng ngáy có thể chỉ xuất hiện thoáng qua khi cơ thể mệt mỏi, uống rượu bia hoặc nằm ngửa, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo của hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Vì âm thanh này xuất phát thuần túy từ cơ chế cơ học và cấu trúc giải phẫu hô hấp, không liên quan đến virus hay vi khuẩn gây nhiễm trùng, người dân hoàn toàn có thể yên tâm rằng ngủ ngáy không có khả năng lây nhiễm qua bất kỳ con đường nào.
Bản chất cơ học của hiện tượng ngủ ngáy
Âm thanh ngủ ngáy được hình thành hoàn toàn do chuyển động cơ học của các cấu trúc giải phẫu khi cơ thể bước vào giai đoạn thư giãn sâu. Trong lúc ngủ, trương lực của các nhóm cơ nâng đỡ vùng họng, lưỡi và vòm miệng tự nhiên giảm xuống. Nếu đường dẫn khí qua mũi và họng bị thu hẹp bởi mô mỡ thừa quanh cổ, amiđan phì đại, cuống mũi sưng nề hoặc vách ngăn mũi bị lệch, luồng khí hít vào sẽ bị cản trở và tạo ra luồng xoáy áp lực. Luồng khí này làm rung lắc màng hầu và các mô lân cận, tạo nên tiếng ngáy. Do đó, hiện tượng này gắn liền trực tiếp với cấu trúc cơ thể và sinh lý hô hấp của từng cá nhân trong thời điểm nằm ngủ. Hoàn toàn không có sự tham gia của các tác nhân sinh học có thể nhân lên hoặc lây truyền như vi khuẩn, nấm hay virus trong cơ chế phát sinh tiếng ngáy.
Vì sao nhiều người lầm tưởng ngủ ngáy có thể lây lan
Nhiều cặp vợ chồng hoặc bạn chung phòng nhận thấy sau một thời gian dài sinh hoạt chung, người còn lại cũng bắt đầu xuất hiện tiếng ngáy khi ngủ. Thực tế, điều này bắt nguồn từ việc cả hai cùng chia sẻ các yếu tố nguy cơ trong lối sống sinh hoạt hằng ngày. Khi sống chung, các cá nhân thường có chế độ dinh dưỡng tương đồng dẫn đến tình trạng tăng cân, tích tụ mỡ thừa ở vùng cổ họng làm hẹp đường thở. Thói quen sử dụng rượu bia vào buổi tối, thiếu vận động thể lực, hút thuốc lá hoặc thời gian ngủ không điều độ cũng khiến các cơ đường thở dễ chùng nhão hơn. Ngoài ra, yếu tố tuổi tác tự nhiên làm suy giảm độ đàn hồi của cơ bắp hô hấp theo thời gian. Sự xuất hiện tiếng ngáy cùng thời điểm chỉ là trùng hợp ngẫu nhiên về tiến trình thoái hóa sinh lý và thói quen sống, hoàn toàn không phải do tiếp xúc hay lây lan mầm bệnh.
Các yếu tố làm tăng nguy cơ ngáy khi ngủ
Có nhiều nguyên nhân và yếu tố nguy cơ dẫn đến tình trạng ngủ ngáy thường xuyên. Về mặt giải phẫu, những người có khẩu cái mềm dài, lưỡi gà dày, amidan quá phát hoặc hàm dưới lùi ra sau thường có khoang họng hẹp bẩm sinh. Các bệnh lý mạn tính vùng tai mũi họng như viêm mũi dị ứng, viêm xoang, polyp mũi làm tắc nghẽn thông khí qua mũi buộc người bệnh phải thở bằng miệng khi ngủ, làm tăng rung động mô họng. Thừa cân và béo phì là yếu tố phổ biến vì lượng mỡ dày tích tụ quanh cổ gây áp lực trực tiếp lên đường thở khi nằm. Ngoài ra, việc dùng thuốc an thần, thuốc giãn cơ hoặc uống rượu bia trước giờ ngủ làm các cơ hầu họng mất trương lực nhanh chóng. Tư thế nằm ngửa cũng khiến gốc lưỡi tụt ra phía sau chèn ép thanh quản, kích thích tiếng ngáy phát ra to hơn.
Những biện pháp hỗ trợ cải thiện tình trạng ngủ ngáy
Để giảm thiểu tiếng ngáy và duy trì thông khí tốt hơn trong giấc ngủ, người có biểu hiện ngáy có thể áp dụng các biện pháp điều chỉnh lối sống lành mạnh. Giảm trọng lượng cơ thể nếu đang thừa cân là giải pháp rất hiệu quả giúp làm giảm khối mô mỡ chèn ép họng. Thay đổi tư thế từ nằm ngửa sang nằm nghiêng một bên giúp ngăn lưỡi tụt ra sau và giữ đường thở thông thoáng. Người ngủ ngáy nên tránh uống rượu bia, không hút thuốc lá và hạn chế sử dụng thuốc an thần trong khoảng vài giờ trước khi ngủ. Vệ sinh mũi họng hằng ngày bằng nước muối sinh lý giúp giảm ứ đọng dịch nhầy đối với người có cơ địa dị ứng. Nếu ngáy đi kèm với dấu hiệu nghẹt thở, tỉnh giấc giữa đêm hoặc buồn ngủ quá mức ban ngày, người bệnh nên đi khám chuyên khoa hô hấp hoặc tai mũi họng để được đo đa ký giấc ngủ và can thiệp y khoa phù hợp.
Lưu ý an toàn
Thông tin về hiện tượng ngủ ngáy mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho quy trình chẩn đoán y khoa. Người đọc không nên tự ý sử dụng các thiết bị chống ngáy trôi nổi trên thị trường, thuốc xịt họng không rõ nguồn gốc hoặc tự ý can thiệp thô bạo vào đường thở. Ngủ ngáy to kèm ngừng thở ngắt quãng có thể là biểu hiện của hội chứng ngưng thở khi ngủ nguy hiểm, cần được bác sĩ chuyên khoa hô hấp hoặc tai mũi họng thăm khám, đo đa ký giấc ngủ và đưa ra phác đồ điều trị an toàn.
Tóm tắt
Ngủ ngáy là hiện tượng cơ học liên quan đến cấu trúc đường hô hấp trên và lối sống, hoàn toàn không có khả năng lây lan giữa người với người. Việc nhận biết đúng nguyên nhân và kiểm soát cân nặng, thay đổi thói quen ngủ sẽ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Khi tiếng ngáy kéo dài hoặc gây mệt mỏi nghiêm trọng, người bệnh nên chủ động tham vấn ý kiến từ bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám chính xác.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Ngủ chung phòng với người ngủ ngáy có bị lây không?
Bạn hoàn toàn không bị lây ngủ ngáy khi ngủ chung phòng. Hiện tượng này xuất phát từ cấu trúc giải phẫu đường hô hấp hoặc thói quen sinh hoạt của từng cá nhân, không do vi sinh vật gây ra nên không có cơ chế truyền nhiễm qua tiếp xúc hay hô hấp.
Tại sao sau khi kết hôn nhiều người bỗng nhiên ngáy giống bạn đời?
Tình trạng này thường bắt nguồn từ lối sống chung sau khi kết hôn như chế độ ăn uống tương đồng dẫn đến tăng cân, giảm vận động, căng thẳng hoặc quá trình lão hóa tự nhiên. Đây là sự trùng lặp về yếu tố sinh hoạt chứ không phải do lây bệnh từ đối phương.
Nằm nghiêng có giúp giảm bớt tiếng ngáy hay không?
Tư thế nằm nghiêng giúp hạn chế tình trạng gốc lưỡi và khẩu cái mềm tụt ra sau chèn ép đường thở, nhờ đó luồng khí lưu thông dễ dàng hơn và làm giảm đáng kể cường độ tiếng ngáy so với khi nằm ngửa.
Ngủ ngáy có di truyền trong gia đình không?
Ngủ ngáy có thể mang tính chất gia đình do thừa hưởng đặc điểm giải phẫu như vòm họng hẹp, cuống lưỡi to, xương hàm dưới lùi hoặc xu hướng tích mỡ vùng cổ. Đây là yếu tố di truyền về cấu trúc thể chất, không phải bệnh truyền nhiễm.
Khi nào người ngủ ngáy cần đến bệnh viện thăm khám?
Người bệnh cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng hoặc hô hấp khi ngáy kèm theo ngạt thở, thức giấc thở dốc, đau đầu buổi sáng, buồn ngủ quá mức ban ngày hoặc huyết áp khó kiểm soát để tầm soát hội chứng ngưng thở khi ngủ.
