Ngủ há miệng bị đau họng có đúng không và cách khắc phục

Ngủ há miệng bị đau họng là gì?

Thở bằng mũi là cơ chế sinh lý tự nhiên và tối ưu nhất của hệ hô hấp con người. Khoang mũi được cấu tạo với hệ thống lông mao, chất nhầy và mạng lưới mao mạch dày đặc, đảm nhiệm vai trò lọc sạch bụi bẩn, giữ ẩm và sưởi ấm luồng không khí trước khi đi vào phổi.

Ngược lại, khoang miệng không có các cơ chế bảo vệ chuyên biệt này. Khi bạn ngủ há miệng, luồng không khí từ môi trường bên ngoài sẽ đi thẳng vào vòm họng mà không được làm ẩm hay lọc khuẩn. Không khí lạnh và khô liên tục tiếp xúc với bề mặt hầu họng suốt nhiều giờ trong đêm làm bay hơi nhanh chóng lớp dịch nhầy tự nhiên, khiến niêm mạc bị khô căng, kích ứng, thậm chí nứt nẻ và viêm sưng nhẹ. Đây chính là lý do vì sao ngủ há miệng khiến bạn thức dậy với cổ họng đau rát, giọng khàn đặc và cảm giác khát nước dữ dội. Ngoài việc gây khó chịu tức thì, thói quen này kéo dài còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp và ảnh hưởng xấu đến cấu trúc răng hàm mặt.

Các nguyên nhân phổ biến dẫn đến thói quen ngủ há miệng

Tình trạng ngủ há miệng không đơn thuần là thói quen xấu vô thức mà thường xuất phát từ sự cản trở đường thở qua mũi. Nguyên nhân thường gặp nhất là các bệnh lý tai mũi họng như viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính, polyp mũi hoặc phì đại cuốn mũi gây nghẹt mũi kéo dài. Bên cạnh đó, các bất thường về giải phẫu đường hô hấp trên như vẹo vách ngăn mũi, viêm amidan quá phát hoặc phì đại sùi vòm họng VA cũng cản trở nghiêm trọng luồng khí lưu thông.

Ở một số đối tượng, tình trạng này còn liên quan mật thiết đến chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, tư thế ngủ nằm ngửa làm tụt lưỡi ra sau hoặc thói quen thở miệng hình thành từ thuở nhỏ chưa được điều chỉnh. Tình trạng béo phì hoặc sử dụng rượu bia, thuốc an thần trước giờ ngủ cũng khiến các cơ vùng họng giãn quá mức và làm tăng xu hướng há miệng khi ngủ.

Ảnh hưởng của việc ngủ há miệng kéo dài đối với sức khỏe

Không chỉ dừng lại ở cảm giác đau rát cổ họng mỗi sáng, ngủ há miệng mạn tính còn mang lại nhiều hệ lụy lâu dài cho cơ thể. Khi khoang miệng bị khô do thiếu hụt nước bọt, cơ chế tự làm sạch tự nhiên của răng miệng bị suy giảm đáng kể. Nước bọt đóng vai trò trung hòa axit và ức chế vi khuẩn; do đó, người thường xuyên ngủ há miệng dễ bị hôi miệng dai dẳng, sâu răng và viêm nha chu tiến triển.

Về mặt hô hấp, lớp niêm mạc họng mất đi hàng rào bảo vệ ẩm sẽ trở nên nhạy cảm hơn trước các tác nhân gây bệnh, dẫn đến tình trạng viêm họng hạt tái phát, viêm amidan và viêm thanh quản. Giấc ngủ của người thở miệng cũng thường chập chờn, ngắt quãng, khiến cơ thể mệt mỏi, thiếu tập trung vào ban ngày. Ở trẻ em, thói quen thở miệng trong giai đoạn phát triển còn có thể làm thay đổi cấu trúc xương hàm, gây răng mọc lệch lạc và khuôn mặt hẹp dài.

Các biện pháp cải thiện tình trạng ngủ há miệng và đau họng tại nhà

Để làm dịu cảm giác khô rát họng và hạn chế thói quen ngủ há miệng, người bệnh có thể áp dụng một số điều chỉnh lối sống và vệ sinh giấc ngủ đơn giản. Vệ sinh mũi họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý đẳng trương giúp làm thông thoáng đường thở, loại bỏ dịch nhầy và giảm nghẹt mũi hiệu quả trước khi đi ngủ. Sử dụng máy tạo độ ẩm không khí trong phòng ngủ, đặc biệt là khi dùng điều hòa nhiệt độ hoặc trong mùa hanh khô, sẽ giúp giảm bớt hiện tượng bay hơi nước qua niêm mạc.

Về tư thế ngủ, bạn nên tập thói quen nằm nghiêng thay vì nằm ngửa, đồng thời kê cao đầu vừa phải bằng gối chuyên dụng để giữ cho đường thở trên mở rộng tự nhiên. Uống đủ nước trong ngày và hạn chế tối đa việc sử dụng đồ uống có cồn, chất kích thích hoặc ăn quá no sát giờ đi ngủ cũng là những giải pháp hỗ trợ tích cực giúp giảm nguy cơ há miệng trong giấc ngủ.

Khi nào người bị đau họng do ngủ há miệng cần đi khám chuyên khoa

Mặc dù triệu chứng đau họng do khô rát thường giảm dần sau khi uống nước và bắt đầu ngày mới, người bệnh không nên chủ quan nếu tình trạng này diễn ra liên tục. Bạn cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng hoặc trung tâm y học giấc ngủ để thăm khám khi triệu chứng đau họng kéo dài trên một tuần, nuốt vướng khó chịu hoặc đi kèm sốt, khàn tiếng không khỏi.

Đặc biệt, nếu hiện tượng ngủ há miệng kèm theo ngáy to, thở ngắt quãng trong đêm, thức dậy với cơn đau đầu hoặc cảm giác kiệt sức ban ngày, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo hội chứng ngưng thở khi ngủ. Bác sĩ chuyên khoa sẽ nội soi tai mũi họng hoặc chỉ định đo đa ký giấc ngủ để chẩn đoán chính xác nguyên nhân thực thể và đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc xịt co mạch mũi kéo dài quá năm ngày hoặc sử dụng các dụng cụ dán miệng chống thở khi chưa có đánh giá y khoa, vì điều này có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng nếu đường thở mũi đang bị tắc nghẽn hoàn toàn. Khi có dấu hiệu nghẹt mũi kéo dài, sốt cao, khó thở hoặc khàn tiếng nặng, bạn cần trực tiếp đến cơ sở y tế để được thăm khám chi tiết.

Tóm tắt

Ngủ há miệng bị đau họng là phản xạ cảnh báo đường thở qua mũi đang gặp trở ngại và niêm mạc họng bị mất nước nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm nguyên nhân, điều chỉnh tư thế nằm và duy trì độ ẩm không khí phòng ngủ sẽ giúp bảo vệ vòm họng hiệu quả. Nếu triệu chứng khô rát vẫn tiếp diễn, bạn nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng để được can thiệp kịp thời.