Ngủ dậy bị đau họng phải làm sao để cải thiện nhanh

Ngủ dậy bị đau họng

Hiện tượng ngủ dậy bị đau họng là tình trạng niêm mạc vùng hầu họng bị khô ráp, kích ứng, sưng đỏ hoặc có cảm giác đau rát khi nuốt nước bọt ngay sau một giấc ngủ dài. Vùng hầu họng là ngã tư của đường ăn và đường thở, nơi tập trung nhiều mạch máu và đầu dây thần kinh cảm giác, được bao bọc bởi một lớp niêm mạc mỏng giàu dịch nhầy bảo vệ.

Trong suốt giấc ngủ ban đêm kéo dài từ sáu đến tám tiếng, lượng nước bọt tiết ra giảm đi đáng kể, làm suy yếu cơ chế tự làm sạch tự nhiên của khoang miệng. Nếu kết hợp với các tác động bên ngoài như không khí lạnh khô hoặc luồng dịch trào ngược từ dạ dày, lớp niêm mạc nhạy cảm này sẽ rất dễ bị tổn thương, mất nước và dẫn đến phản ứng đau buốt khi cơ thể vừa thức giấc. Tình trạng này có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc đi kèm ngạt mũi, khàn tiếng nhẹ và đắng miệng.

Những nguyên nhân phổ biến khiến bạn ngủ dậy bị đau họng

Tình trạng đau họng khi vừa thức dậy thường bắt nguồn từ các yếu tố môi trường hoặc thói quen sinh hoạt ban đêm. Nguyên nhân phổ biến nhất là không khí phòng ngủ quá khô và lạnh, đặc biệt khi bật điều hòa nhiệt độ thấp hoặc dùng quạt thổi thẳng vào mặt cả đêm. Thói quen thở bằng miệng do ngạt mũi, nghẹt mũi dị ứng hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ cũng làm niêm mạc vùng hầu họng bị mất độ ẩm tự nhiên.

Bên cạnh yếu tố cơ học, hiện tượng trào ngược dạ dày thực quản là tác nhân tiềm ẩn thường gặp. Khi nằm thẳng suốt nhiều giờ, axit dịch vị từ dạ dày có thể trào ngược lên thanh quản và thực quản, gây kích ứng và bỏng rát niêm mạc họng vào ban đêm. Ngoài ra, các đợt viêm mũi xoang làm dịch nhầy chảy xuống thành sau họng hoặc giai đoạn đầu của bệnh viêm họng, cảm cúm, nhiễm virus đường hô hấp cũng khiến cổ họng có cảm giác đau nhức, vướng víu vào đầu ngày.

Biện pháp làm dịu cảm giác đau rát họng nhanh chóng vào buổi sáng

Ngay khi tỉnh giấc với cảm giác đau rát cổ họng, bạn có thể thực hiện một số bước chăm sóc đơn giản để xoa dịu niêm mạc tức thì. Trước hết, hãy uống chậm rãi một cốc nước lọc ấm để cấp nước cho các tế bào biểu mô và rửa trôi lớp dịch nhầy đóng khô. Uống nước ấm pha một lượng nhỏ mật ong cũng mang lại cảm giác dễ chịu nhờ tính năng làm dịu và kháng khuẩn nhẹ.

Súc miệng và họng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm là biện pháp hỗ trợ hiệu quả giúp làm sạch vi khuẩn và giảm nhẹ cảm giác sưng viêm. Bạn nên súc họng nhẹ nhàng trong khoảng ba mươi giây, nhổ bỏ và thực hiện lại từ hai đến ba lần. Bên cạnh đó, xông hơi nước nóng vùng mũi họng trong vài phút hoặc tắm bằng nước ấm buổi sáng cũng giúp làm thông thoáng đường thở và làm ẩm sâu hệ hô hấp trên.

Thói quen phòng ngừa tình trạng đau họng sau khi thức dậy

Để ngăn ngừa tình trạng đau họng tái diễn mỗi sáng, việc cải thiện môi trường ngủ và điều chỉnh thói quen sinh hoạt đóng vai trò quyết định. Nếu thường xuyên dùng máy điều hòa không khí, bạn nên đặt nhiệt độ phòng ở mức vừa phải từ hai mươi sáu độ C trở lên, đồng thời sử dụng thêm máy tạo độ ẩm hoặc đặt một chậu nước sạch trong phòng để duy trì độ ẩm không khí lý tưởng.

Đối với người hay bị nghẹt mũi dẫn đến thở miệng, cần vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý trước khi đi ngủ và điều trị dứt điểm các bệnh lý viêm mũi dị ứng hay viêm xoang. Nếu nguyên nhân nghi ngờ do trào ngược axit dạ dày, bạn nên kê cao đầu giường khoảng mười lăm xentimet, tránh nằm ngửa hoàn toàn và tuyệt đối không ăn no hoặc dùng thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ uống có gas trong vòng ba tiếng trước khi ngủ. Uống đủ nước trong ngày cũng giúp duy trì lớp màng nhầy bảo vệ cổ họng luôn khỏe mạnh.

Khi nào người bị đau họng buổi sáng cần đi khám bác sĩ

Mặc dù phần lớn trường hợp ngủ dậy bị đau họng là lành tính do niêm mạc bị khô, người bệnh vẫn cần cảnh giác trước các dấu hiệu bệnh lý nhiễm khuẩn hoặc tổn thương hầu họng nghiêm trọng. Nếu cơn đau họng kéo dài liên tục trên ba đến năm ngày mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã bù nước và giữ ấm, bạn nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng.

Những triệu chứng cảnh báo cần can thiệp y tế sớm bao gồm sốt cao, nổi hạch sưng đau ở góc hàm hay cổ, đau nhức dữ dội lan lên tai, khó há miệng hoặc khó nuốt thức ăn và nước uống. Đặc biệt, nếu xuất hiện tình trạng khó thở, thở rít, khàn tiếng kéo dài trên hai tuần hoặc ho khạc ra đờm có lẫn máu, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức để được bác sĩ nội soi tai mũi họng, chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp.

Lưu ý an toàn

Những biện pháp chăm sóc tại nhà như súc nước muối, uống nước ấm hay xông hơi chỉ có tính chất hỗ trợ làm dịu triệu chứng nhẹ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hay thuốc chống viêm giảm đau khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Lạm dụng thuốc kháng sinh cho các trường hợp kích ứng họng thông thường không mang lại hiệu quả mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc và tác dụng phụ cho cơ thể.

Tóm tắt

Cảm giác đau rát họng vào buổi sáng thường thuyên giảm nhanh chóng nếu người bệnh áp dụng các biện pháp chăm sóc tại chỗ và điều chỉnh không gian ngủ hợp lý. Tuy nhiên, việc lắng nghe cơ thể và không chủ quan trước những cơn đau họng kéo dài hay dấu hiệu nhiễm trùng nặng là điều cần thiết để bảo vệ đường hô hấp trên một cách toàn diện. Khi triệu chứng không cải thiện, người bệnh nên chủ động đến gặp bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám chính xác.