Ngón tay không duỗi thẳng được là dấu hiệu của bệnh lý gì và xử trí thế nào

Ngón tay không duỗi thẳng được?

Khả năng co và duỗi linh hoạt của mỗi ngón tay là kết quả của sự phối hợp nhịp nhàng giữa hệ thống gân gấp ở mặt lòng bàn tay, gân duỗi ở mặt mu tay cùng hệ thống ròng rọc dây chằng và các khớp liên đốt. Bất kỳ sự cản trở nào trên đường di chuyển của gân hoặc tổn thương tại bao khớp đều có thể dẫn đến tình trạng ngón tay bị kẹt cứng, khó hoặc không thể duỗi thẳng hoàn toàn.

Hiện tượng này có thể xảy ra đột ngột sau một va đập, chấn thương thể thao hoặc tiến triển từ từ qua nhiều tuần, nhiều tháng. Mức độ hạn chế duỗi có thể chỉ là cảm giác vướng víu nhẹ khi mở bàn tay, kèm theo tiếng kêu cục bộ, nhưng cũng có thể tiến triển đến mức ngón tay bị khóa gập cố định vào lòng bàn tay. Việc xác định sớm cơ chế tổn thương là yếu tố then chốt giúp bảo toàn chức năng vận động tinh tế của bàn tay.

Ngón tay lò xo do viêm bao gân gấp ngón tay

Ngón tay lò xo, hay còn gọi là viêm bao gân gấp ngón tay, là nguyên nhân phổ biến nhất khiến người bệnh gặp khó khăn khi muốn duỗi thẳng ngón. Ở trạng thái bình thường, gân gấp trượt nhẹ nhàng qua các ròng rọc bao gân khi ngón tay co duỗi. Khi bao gân bị viêm dày lên hoặc xuất hiện nốt xơ hóa trên gân, gân sẽ bị kẹt lại tại ròng rọc A1 ở gốc ngón tay.

Người bệnh thường cảm thấy ngón tay bị cứng, khi cố gắng duỗi ra thì có tiếng bật cục hoặc phải dùng bàn tay bên kia để kéo ngón tay thẳng ra. Bệnh thường tiến triển âm thầm, xuất hiện nhiều ở ngón cái, ngón giữa hoặc ngón áp út, đặc biệt rõ rệt sau khi thức dậy vào buổi sáng hoặc sau các công việc đòi hỏi cầm nắm dụng cụ trong thời gian dài.

Chấn thương đứt gân duỗi và ngón tay vồ

Tổn thương đứt hoặc rách gân duỗi, thường gặp trong chấn thương ngón tay vồ (mallet finger), là nguyên nhân cơ học trực tiếp khiến đốt cuối của ngón tay bị rủ xuống và mất hoàn toàn khả năng chủ động duỗi thẳng. Chấn thương này thường xảy ra khi đầu ngón tay đang duỗi thẳng bị một lực mạnh tác động trực diện, chẳng hạn như bóng đập trúng đầu ngón tay trong khi chơi thể thao hoặc va đập mạnh trong sinh hoạt.

Nếu không được cố định bằng nẹp duỗi chuyên dụng kịp thời, đầu gân duỗi bị tổn thương có thể thoái hóa, liền sai vị trí và dẫn tới biến dạng ngón tay vĩnh viễn. Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định xem gân chỉ bị giãn rách đơn thuần hay có kèm theo mảnh xương gãy bong tại nền đốt xa ngón tay.

Bệnh co rút cân mạc lòng bàn tay Dupuytren

Co rút Dupuytren là một bệnh lý mạn tính tiến triển chậm của lớp cân mạc dưới da lòng bàn tay. Các sợi collagen dày lên bất thường, dần hình thành các nốt cục chắc và các dải xơ kéo dài từ lòng bàn tay đến các ngón tay, phổ biến nhất là ngón áp út và ngón út.

Khi các dải xơ này co rút dần theo thời gian, chúng sẽ kéo gập ngón tay về phía lòng bàn tay, khiến người bệnh không thể duỗi thẳng ngón tay ra mặt phẳng phẳng được nữa. Bệnh lý này thường không gây đau dữ dội nhưng gây cản trở nghiêm trọng đến chức năng sinh hoạt hằng ngày như rửa mặt, đeo găng tay hoặc cầm nắm đồ vật phẳng. Nguyên nhân liên quan đến yếu tố cơ địa, di truyền hoặc chuyển hóa.

Biến dạng khớp do thoái hóa khớp và viêm khớp dạng thấp

Các bệnh lý khớp mạn tính như thoái hóa khớp ngón tay hoặc viêm khớp dạng thấp cũng có thể gây cản trở vận động duỗi thẳng. Quá trình viêm màng hoạt dịch kéo dài làm phá hủy sụn khớp, bào mòn đầu xương và tổn thương hệ thống dây chằng nâng đỡ xung quanh khớp bàn ngón và liên đốt.

Ở người bị viêm khớp tiến triển, các gai xương thoái hóa hoặc biến dạng ngón tay kiểu cổ thiên nga, biến dạng Boutonniere làm mất cân bằng lực kéo giữa gân gấp và gân duỗi. Hậu quả là khớp ngón tay bị biến dạng cứng khớp, sưng đau kéo dài và hạn chế đáng kể biên độ duỗi thẳng tự nhiên. Khám chuyên khoa khớp định kỳ giúp kiểm soát phản ứng viêm và bảo tồn cấu trúc khớp.

Nguyên tắc chăm sóc ban đầu và hướng thăm khám y tế

Khi nhận thấy ngón tay khó duỗi, bước xử trí an toàn đầu tiên là tạm ngừng các động tác đòi hỏi lực bóp hay cầm nắm mạnh liên tục để giảm tải áp lực cho gân và bao khớp. Có thể chườm ấm nhẹ nhàng vùng lòng bàn tay để thư giãn cơ gân, hoặc sử dụng nẹp ngón tay tạm thời ở tư thế nghỉ sinh lý.

Người bệnh tuyệt đối không tự ý nắn bẻ khớp thô bạo hoặc dùng thuốc kháng viêm giảm đau kéo dài mà không có chỉ định chuyên môn. Việc đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình hoặc cơ xương khớp là cần thiết để được chẩn đoán chính xác thông qua siêu âm phần mềm hoặc chụp phim X-quang, từ đó tiếp cận đúng phương pháp vật lý trị liệu, tiêm bao gân hay can thiệp phẫu thuật phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và tham khảo tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh không được tự ý dùng tay bẻ mạnh ngón tay bị kẹt, không tự mua thuốc giảm đau chống viêm liều cao hoặc đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc lên bàn tay vì có thể gây hoại tử da, nhiễm trùng bao gân hoặc đứt rách gân hoàn toàn.

Tóm tắt

Tình trạng ngón tay không thể duỗi thẳng thường liên quan đến các tổn thương gân, bao gân hoặc bao khớp. Việc phát hiện sớm và thăm khám chuyên khoa cơ xương khớp giúp xác định chính xác nguyên nhân, từ đó có hướng can thiệp bảo tồn phù hợp và hạn chế tối đa nguy cơ dính khớp hay tàn tật vận động lâu dài.