Ngộ độc thực phẩm buồn nôn nên làm gì để xử trí đúng cách?

Ngộ độc thực phẩm buồn nôn nên làm gì là gì?

Ngộ độc thực phẩm là hội chứng bệnh lý xảy ra sau khi ăn hoặc uống phải thức ăn, nguồn nước có chứa vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc độc tố do vi sinh vật tiết ra. Khi các tác nhân gây hại xâm nhập vào ống tiêu hóa, niêm mạc dạ dày và ruột non bị kích thích mạnh, kích hoạt trung tâm nôn ở não bộ nhằm co bóp tống đẩy dị vật ra ngoài.

Buồn nôn thường khởi phát nhanh chóng, có thể kèm theo đau bụng quặn, tiêu chảy, sốt nhẹ hoặc ớn lạnh tùy vào loại mầm bệnh mắc phải. Mặc dù nôn ói là một cơ chế tự vệ sinh học của cơ thể, tình trạng nôn quá nhiều và liên tục sẽ gây hao hụt lượng nước nội bào cùng các chất khoáng quan trọng, dễ dẫn đến kiệt sức và tụt huyết áp nếu không được xử lý cẩn thận.

Xử trí ban đầu khi xuất hiện cơn buồn nôn và nôn ói

Khi cơn buồn nôn xuất hiện dồn dập sau bữa ăn nghi ngờ ôi thiu, người bệnh nên nằm nghỉ ở tư thế đầu hơi nâng cao hoặc nghiêng sang một bên nhằm tránh nguy cơ dịch nôn trào ngược vào đường thở. Không nên cố kìm nén nếu cơ thể muốn nôn tự nhiên, vì nôn ói là phản xạ bảo vệ giúp đẩy bớt một phần thức ăn nhiễm khuẩn và độc tố ra khỏi đường tiêu hóa. Sau khi nôn, người bệnh nên súc miệng bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý ấm để làm sạch khoang miệng, giảm cảm giác khó chịu và bảo vệ men răng khỏi sự bào mòn của axit dạ dày. Tránh cử động mạnh hoặc đi lại nhiều trong thời điểm này để dạ dày có thời gian ổn định.

Nguyên tắc bù nước và chất điện giải an toàn tại nhà

Nôn mửa liên tục khiến cơ thể mất đi lượng lớn nước cùng các ion thiết yếu như natri và kali. Vì vậy, bù nước là nguyên tắc quan trọng nhất trong chăm sóc tại nhà. Người bệnh không nên uống một lượng nước lớn cùng một lúc vì dung tích dạ dày đang kích ứng sẽ dễ gây phản xạ nôn thốc ra ngoài. Thay vào đó, hãy uống từng ngụm nhỏ cách nhau vài phút. Dung dịch bù nước và điện giải oresol là lựa chọn thích hợp, cần được pha đúng tỷ lệ thể tích nước theo hướng dẫn ghi trên bao bì. Ngoài ra, người bệnh có thể bổ sung nước lọc ấm, nước cháo loãng nấu loãng có chút muối hoặc nước khoáng không ga để hỗ trợ tuần hoàn và thận hoạt động ổn định.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi ống tiêu hóa

Trong vài giờ đầu sau khi nôn, người bệnh nên để hệ tiêu hóa nghỉ ngơi hoàn toàn và chỉ tập trung vào bù dịch. Khi cảm giác buồn nôn bắt đầu thuyên giảm và người bệnh cảm thấy đói, có thể bắt đầu ăn lại bằng các món ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo trắng loãng, súp gà thanh nhạt hoặc bột yến mạch. Chia nhỏ bữa ăn thành nhiều lần trong ngày, mỗi lần chỉ ăn vài thìa. Cần tránh tuyệt đối các món ăn chứa nhiều dầu mỡ, đồ chiên xào cay nóng, thực phẩm chế biến sẵn, sữa tươi nguyên kem và đồ uống có cồn hay caffeine, bởi những chất này sẽ kích thích niêm mạc dạ dày và khiến tình trạng buồn nôn quay trở lại.

Những sai lầm cần tránh trong quá trình xử trí tại nhà

Một sai lầm phổ biến là vội vàng dùng thuốc cầm nôn hoặc thuốc chống tiêu chảy ngay khi triệu chứng vừa xuất hiện. Việc ức chế nhu động ruột quá sớm có thể giữ lại vi khuẩn và độc tố trong lòng ruột, kéo dài thời gian nhiễm trùng và làm tăng nguy cơ biến chứng. Bên cạnh đó, việc tự ý dùng kháng sinh khi chưa rõ nguyên nhân do vi khuẩn, virus hay độc tố hóa học cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Người bệnh cũng không nên sử dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học hoặc tự ý truyền dịch tại nhà mà không có sự giám sát của nhân viên y tế chuyên khoa.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến cơ sở y tế ngay

Mặc dù nhiều trường hợp ngộ độc nhẹ có thể tự hồi phục, người bệnh và người nhà cần theo dõi chặt chẽ để nhận diện kịp thời các dấu hiệu chuyển biến xấu. Cần đến ngay bệnh viện hoặc phòng cấp cứu nếu người bệnh nôn liên tục không thể giữ được nước trong dạ dày sau mười hai đến hai mươi bốn giờ, nôn ra dịch có màu nâu đen hoặc lẫn máu tươi. Các triệu chứng khác như sốt cao trên ba mươi tám độ năm không hạ, đau quặn bụng dữ dội từng cơn, tiêu chảy lẫn máu, hoặc dấu hiệu mất nước nặng như mắt trũng sâu, miệng khô khốc, huyết áp tụt, hoa mắt chóng mặt khi đứng dậy, tiểu rất ít hoặc không có nước tiểu đều là tình trạng khẩn cấp cần can thiệp y khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc phổ quát và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc chống nôn hay thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có thăm khám và chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người cao tuổi khi bị ngộ độc thực phẩm cần được đưa đến cơ sở y tế sớm để đánh giá mức độ mất nước.

Tóm tắt

Tình trạng buồn nôn do ngộ độc thực phẩm thường thuyên giảm sau một đến hai ngày nếu được chăm sóc và bù nước đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan trước các dấu hiệu mất nước nặng hoặc nhiễm trùng toàn thân. Khi xuất hiện triệu chứng bất thường, việc thăm khám tại cơ sở y tế là biện pháp an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa.