Ngộ độc rượu gừng xảy ra khi nào và cách dùng

Ngộ độc rượu gừng là gì?

Rượu gừng được tạo thành từ quá trình ngâm củ gừng già thái lát hoặc giã nhỏ trong dung dịch rượu trắng nồng độ thích hợp trong nhiều tuần. Trong y học cổ truyền, gừng tươi có vị cay, tính ấm, tác dụng tán hàn, thông kinh lạc, khi kết hợp với cồn sẽ giúp chiết xuất các hợp chất sinh học như gingerol và shogaol để hỗ trợ làm ấm cơ thể, tăng cường tuần hoàn vi mạch tại chỗ và giảm căng cứng cơ bắp.

Tuy mang lại nhiều công dụng hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, rượu gừng tuyệt đối không phải là thức uống bồi bổ hay nước giải khát. Nồng độ cồn cao cùng các hợp chất cay đậm đặc biến rượu gừng thành dung dịch chuyên dụng cho xoa bóp ngoài da. Nếu vô tình uống phải hoặc sử dụng dung môi ngâm không rõ nguồn gốc, người dùng có nguy cơ đối mặt với bỏng niêm mạc đường tiêu hóa, tổn thương gan thận hoặc nhiễm độc thần kinh nguy kịch.

Các nguyên nhân chính dẫn đến ngộ độc rượu gừng

Nguyên nhân phổ biến hàng đầu khiến rượu gừng gây ngộ độc là sự nhầm lẫn trong quá trình bảo quản tại gia đình. Nhiều người có thói quen chiết rượu gừng vào các chai nước ngọt, chai nước khoáng hoặc chai rượu vang cũ mà không dán nhãn cảnh báo rõ ràng, dẫn đến việc người già mắt kém, người say xỉn hoặc trẻ nhỏ tưởng nhầm là đồ uống rồi uống một lượng lớn.

Bên cạnh đó, nguy cơ nhiễm độc cồn công nghiệp methanol từ dung môi ngâm rượu là mối đe dọa đặc biệt nghiêm trọng. Nếu người ngâm sử dụng rượu trôi nổi không rõ nguồn gốc bị pha tạp cồn công nghiệp, chất methanol khi hấp thu vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành acid formic gây toan chuyển hóa nặng, tổn thương thần kinh thị giác dẫn đến mù lòa và suy đa tạng. Ngoài ra, việc bôi thoa rượu gừng nồng độ cao lên vùng da trầy xước, vết mổ chưa lành hoặc đắp ủ kín trên diện rộng trong thời gian dài cũng khiến cồn và tinh chất gừng ngấm nhanh qua da, gây viêm da tiếp xúc kích ứng dữ dội và ngộ độc tuần hoàn.

Dấu hiệu cảnh báo khi cơ thể bị ngộ độc rượu gừng

Biểu hiện ngộ độc rượu gừng phụ thuộc trực tiếp vào đường tiếp xúc và lượng dung dịch xâm nhập vào cơ thể. Khi uống nhầm rượu gừng, người bệnh thường xuất hiện cảm giác nóng rát dữ dội từ khoang miệng, cổ họng xuống thực quản và vùng thượng vị, kèm theo buồn nôn, nôn mửa liên tục và đau thắt bụng do niêm mạc đường tiêu hóa bị kích ứng mạnh.

Trong trường hợp rượu ngâm chứa độc chất methanol hoặc người bệnh nuốt phải lượng dung dịch quá lớn, các triệu chứng ức chế hệ thần kinh trung ương sẽ tiến triển nhanh chóng như chóng mặt, đau đầu dữ dội, lú lẫn, nhìn mờ hoặc nhìn thấy chấm đen phía trước mắt. Nặng hơn, nạn nhân có thể rơi vào trạng thái thở dốc, hôn mê sâu, co giật và tụt huyết áp. Nếu tiếp xúc qua da nhưng dùng sai cách, người bệnh sẽ thấy vùng da xoa bóp bị đỏ rực, ngứa rát bỏng, nổi nhiều bọng nước hoặc trợt da tương tự như bỏng nhiệt độ nhẹ.

Cách xử trí ban đầu khi nghi ngờ ngộ độc rượu gừng

Ngay khi phát hiện có người uống nhầm rượu gừng, người xung quanh cần giữ bình tĩnh và hỗ trợ nạn nhân súc miệng nhiều lần bằng nước sạch để loại bỏ bớt phần dung dịch còn đọng lại trong khoang miệng. Tuyệt đối không cố tình móc họng gây nôn nếu nạn nhân đang mệt lả, li bì, mất ý thức hoặc co giật vì có thể làm dịch tiêu hóa trào ngược vào đường thở gây ngạt và viêm phổi hít nguy hiểm.

Nếu rượu gừng dính vào mắt hoặc gây rát bỏng trên da diện rộng, cần rửa sạch ngay lập tức dưới vòi nước mát chảy nhẹ trong vòng 10 đến 15 phút, không tự ý bôi thêm bất kỳ loại thuốc mỡ hay lá cây nào lên vết thương. Sau các bước sơ cứu ban đầu, cần nhanh chóng chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất, đồng thời mang theo chai rượu gừng hoặc mẫu dung dịch đã dùng để bác sĩ chuyên khoa dễ dàng kiểm tra độc chất và đưa ra phác đồ can thiệp kịp thời.

Hướng dẫn sử dụng rượu gừng đúng cách và an toàn

Để phát huy lợi ích giữ ấm và giảm đau mà không gặp sự cố, rượu gừng chỉ nên dùng để xoa bóp cục bộ trên các vùng cơ khớp lành lặn như bắp chân, lưng, vai gáy hoặc lòng bàn chân khi cảm lạnh. Mỗi lần sử dụng, chỉ lấy một lượng nhỏ vừa đủ lòng bàn tay, thoa đều và mát xa nhẹ nhàng cho đến khi dung dịch thấm đều và bay hơi, tránh xoa bóp quá nhiều lần trong ngày.

Dung dịch rượu gừng cần được bảo quản trong chai thủy tinh sẫm màu, nắp kín, dán nhãn ghi rõ dòng chữ cảnh báo thuốc dùng ngoài không được uống và để ở vị trí trên cao, ngoài tầm tay với của trẻ nhỏ. Không bôi rượu gừng lên vùng ngực và bầu vú ở phụ nữ đang cho con bú vì trẻ bú mẹ có thể nuốt phải cồn sót lại. Người có cơ địa da nhạy cảm, người bị viêm da cơ địa hoặc trẻ sơ sinh có lớp sừng mỏng tuyệt đối không nên dùng rượu gừng trực tiếp lên da.

Lưu ý an toàn

Thông tin hướng dẫn chỉ mang tính chất giáo dục cộng đồng, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Rượu gừng là chế phẩm xoa bóp ngoài da, hoàn toàn không được uống trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Khi nhận thấy các dấu hiệu uống nhầm hoặc kích ứng da nghiêm trọng, người bệnh cần đến bệnh viện ngay thay vì tự chữa tại nhà bằng các mẹo dân gian truyền miệng.

Tóm tắt

Rượu gừng mang lại nhiều lợi ích xoa bóp giảm đau khi được sử dụng đúng cách, nhưng sự bất cẩn trong bảo quản và sử dụng sai đường có thể dẫn đến hậu quả ngộ độc nghiêm trọng. Việc dán nhãn cảnh báo rõ ràng, dùng đúng liều lượng và tuân thủ nguyên tắc bôi ngoài da là biện pháp thiết thực nhất để bảo vệ an toàn cho cả gia đình.