Ngộ độc rượu có nguy hiểm không và những biến chứng cần cảnh giác

Ngộ độc rượu có nguy hiểm không là gì?

Ngộ độc rượu là hội chứng lâm sàng xuất hiện khi nồng độ cồn trong máu tăng cao đột ngột, làm gián đoạn nghiêm trọng các chức năng thể chất và hành vi của con người. Về mặt y học, ngộ độc rượu thường chia thành hai nhóm chính: ngộ độc ethanol do uống quá nhiều đồ uống có cồn thông thường và ngộ độc methanol do uống phải rượu giả pha cồn công nghiệp.

Khi rượu đi vào cơ thể, chỉ một phần nhỏ được đào thải qua hơi thở và nước tiểu, hơn chín mươi phần trăm còn lại phải qua gan xử lý. Khi lượng cồn nạp vào quá ồ ạt, gan rơi vào trạng thái quá tải, khiến độc chất ethanol và các chất chuyển hóa trung gian tích tụ trong máu. Cồn tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, ban đầu gây kích thích nhưng sau đó nhanh chóng chuyển sang ức chế các trung tâm sinh tồn như hô hấp, tuần hoàn và điều nhiệt, có thể dẫn đến hôn mê sâu hoặc ngừng tim.

Bản chất và mức độ nguy hại của tình trạng ngộ độc rượu cấp tính

Ngộ độc rượu là tình trạng nhiễm độc cấp tính do uống quá nhiều cồn ethanol trong thời gian ngắn hoặc do uống phải rượu giả chứa cồn công nghiệp methanol. Khi lượng cồn vượt quá khả năng chuyển hóa của gan, nồng độ cồn trong máu tăng cao đột ngột, gây ức chế hệ thần kinh trung ương và làm rối loạn hoạt động của các cơ quan trọng yếu.

Mức độ nguy hiểm của ngộ độc rượu phụ thuộc vào loại rượu, liều lượng uống và thể trạng của từng người. Nguy hiểm lớn nhất là ngộ độc cồn công nghiệp methanol, chất này khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành formaldehyd và acid formic, gây tổn thương tế bào, toan chuyển hóa nặng nề, phù não, mù lòa vĩnh viễn và suy đa tạng. Trong khi đó, ngộ độc ethanol nồng độ cao cũng có thể dẫn đến hôn mê sâu, co giật, hạ đường huyết cấp và ngừng thở.

Những dấu hiệu cảnh báo ngộ độc rượu cần được nhận biết sớm

Các dấu hiệu ngộ độc rượu thường tiến triển qua từng giai đoạn từ nhẹ đến nặng. Ban đầu người uống có biểu hiện hưng phấn, mất kiểm soát cảm xúc, nói líu nhịu và đi đứng không vững. Khi nồng độ cồn trong máu tiếp tục tăng cao, hệ thống ức chế lan rộng khiến người bệnh rơi vào tình trạng lú lẫn, lơ mơ, nôn mửa liên tục và mất phản xạ định hướng.

Ở giai đoạn cảnh báo nguy kịch, người bị ngộ độc rượu có thể thở chậm dưới tám lần mỗi phút hoặc thở ngắt quãng không đều. Da, môi và đầu ngón tay trở nên lạnh ngắt, tím tái do thiếu oxy và tụt thân nhiệt nghiêm trọng. Đáng lưu ý, người bệnh có thể hôn mê, co giật hoặc đại tiểu tiện không tự chủ, đòi hỏi phải được hỗ trợ y tế khẩn cấp ngay lập tức để bảo toàn tính mạng.

Các biến chứng đe dọa tính mạng do ngộ độc rượu gây ra

Biến chứng cấp tính đáng sợ nhất của ngộ độc rượu là suy hô hấp do trung tâm điều khiển nhịp thở tại hành não bị ức chế hoàn toàn. Khi phản xạ nuốt và ho bị tê liệt, người bệnh rất dễ hít phải chất nôn vào đường thở, dẫn đến tắc nghẽn khí đạo gây tử vong nhanh chóng hoặc viêm phổi hít hoại tử.

Bên cạnh đó, rượu làm giãn mạch ngoại vi dẫn đến hạ thân nhiệt sâu, rối loạn nhịp tim và tụt huyết áp. Tình trạng hạ đường huyết nặng thường gặp ở người uống rượu khi bụng đói hoặc người có thể trạng suy kiệt, có thể gây tổn thương não không hồi phục nếu không được truyền glucose kịp thời. Ngoài ra, việc ngã chấn thương sọ não do say xỉn nhưng bị bỏ quên trong cơn ngủ mê cũng là nguyên nhân gây tử vong đáng tiếc.

Các bước xử trí sơ cứu ban đầu đúng cách và an toàn

Khi phát hiện người có dấu hiệu ngộ độc rượu, nguyên tắc đầu tiên là giữ thông thoáng đường thở bằng cách đặt người bệnh nằm nghiêng sang một bên, kê gối thấp để tránh sặc chất nôn nếu có hiện tượng nôn mửa. Cần giữ ấm cơ thể bằng chăn mỏng vì người say rượu rất dễ bị mất nhiệt, đồng thời nới lỏng cổ áo và thắt lưng để hỗ trợ hô hấp.

Tuyệt đối không để người say rượu nằm ngủ một mình mà không có người theo dõi nhịp thở và tri giác. Không cho người bệnh uống các loại nước chanh, trà chua, cà phê đậm đặc hoặc tự ý dùng thuốc hạ sốt, thuốc giảm đau paracetamol vì có thể làm tăng độc tính trên gan. Nếu người bệnh có biểu hiện thở chậm, tím tái, li bì gọi không tỉnh hoặc co giật, cần lập tức gọi xe cấp cứu chuyển đến cơ sở y tế gần nhất.

Nguyên tắc phòng ngừa ngộ độc rượu và bảo vệ sức khỏe

Để hạn chế nguy cơ ngộ độc rượu, biện pháp triệt để nhất là kiểm soát và tiết chế lượng cồn tiêu thụ. Khi tham gia các buổi tiệc, không nên uống rượu bia khi bụng đói; việc ăn lót dạ trước đó bằng các thực phẩm giàu tinh bột hoặc chất đạm giúp làm chậm quá trình hấp thu cồn vào máu. Nên uống chậm rãi và xen kẽ với nước lọc để cơ thể có thời gian chuyển hóa.

Đặc biệt, chỉ sử dụng rượu bia có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có tem nhãn kiểm định an toàn thực phẩm. Tuyệt đối không tự ý ngâm các loại cây cỏ, củ rừng, phủ tạng động vật không rõ hoạt tính sinh học hoặc mua các loại rượu không rõ nguồn gốc trôi nổi trên thị trường để tránh nguy cơ uống nhầm cồn công nghiệp methanol gây hậu quả đau lòng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay can thiệp y khoa chuyên sâu. Tuyệt đối không áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng để tự giải độc rượu tại nhà cho người đang hôn mê. Mọi trường hợp nghi ngờ ngộ độc rượu xuất hiện dấu hiệu rối loạn nhịp thở, tím tái hoặc mất tri giác đều phải được đưa ngay đến khoa cấp cứu của bệnh viện để bác sĩ chuyên khoa xử trí.

Tóm tắt

Ngộ độc rượu là tình trạng cấp cứu nguy hiểm đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không can thiệp kịp thời. Việc nhận biết sớm dấu hiệu ức chế thần kinh, suy hô hấp cùng thói quen sử dụng rượu bia có kiểm soát là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.