Nghẹt mũi uống thuốc gì để cải thiện an toàn và
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nghẹt mũi là triệu chứng rất phổ biến xuất hiện khi các mạch máu bên trong niêm mạc mũi bị viêm và sưng phù, gây cản trở đường lưu thông không khí. Tình trạng này khiến người bệnh cảm thấy khó thở, đau nặng vùng đầu mặt, ngủ không ngon giấc và suy giảm đáng kể chất lượng công việc hằng ngày.
Nhiều người khi gặp phải tình trạng này thường băn khoăn nghẹt mũi uống thuốc gì để nhanh thông mũi và dễ thở hơn. Việc lựa chọn đúng loại thuốc phụ thuộc chặt chẽ vào nguyên nhân gây nghẹt mũi, từ cảm lạnh do virus, viêm mũi dị ứng thời tiết cho đến các đợt viêm xoang cấp tính. Dùng thuốc đúng nhóm và đúng cách sẽ giúp giải tỏa nghẹt tắc an toàn mà không để lại tác dụng phụ.
Nghẹt mũi uống thuốc gì là gì?
Nghẹt mũi là hiện tượng tắc nghẽn khoang mũi do sự tích tụ dịch nhầy bất thường kết hợp với hiện tượng giãn mạch và phù nề của lớp mô lót bên trong niêm mạc đường hô hấp trên. Nhiều người lầm tưởng nghẹt mũi chỉ đơn thuần là do có quá nhiều chất nhầy ứ đọng, nhưng trên thực tế, nguyên nhân chính gây cản trở dòng khí thở lại là sự viêm sưng của các cuống mũi. Tình trạng này có thể bắt nguồn từ nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus, phản ứng dị ứng khi tiếp xúc với dị nguyên, viêm mũi vận mạch do thay đổi nhiệt độ hoặc do các bất thường cấu trúc giải phẫu như vẹo vách ngăn mũi. Việc nắm rõ căn nguyên gây bệnh sẽ giúp định hướng chính xác loại thuốc cần sử dụng, tránh việc dùng thuốc sai mục đích khiến niêm mạc mũi bị kích ứng tổn thương nặng nề hơn.
Nhóm thuốc co mạch đường uống giúp giảm phù nề niêm mạc mũi
Nhóm thuốc co mạch đường uống chứa các hoạt chất phổ biến như pseudoephedrine hoặc phenylephrine có tác dụng kích thích thụ thể adrenergic làm co các tiểu động mạch tại niêm mạc mũi. Nhờ đó, lượng máu dồn về các xoang tĩnh mạch giảm đi, giúp niêm mạc bớt sưng phù và khai thông luồng không khí hít thở. Thuốc co mạch đường uống thường được bào chế dưới dạng viên đơn chất hoặc phối hợp trong các viên cảm cúm tổng hợp. Tuy nhiên, nhóm thuốc này có thể gây co mạch toàn thân, dẫn đến tác dụng không mong muốn như tăng huyết áp, đánh trống ngực, căng thẳng thần kinh hoặc mất ngủ. Do đó, người bệnh chỉ nên sử dụng trong thời gian ngắn từ ba đến năm ngày và tuyệt đối không lạm dụng. Những người có tiền sử bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tăng nhãn áp góc đóng, u xơ tuyến tiền liệt hoặc bệnh cường giáp cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi bắt đầu dùng nhóm thuốc này.
Nhóm thuốc kháng histamin đường uống điều trị nghẹt mũi do dị ứng
Khi tình trạng nghẹt mũi bắt nguồn từ phản ứng dị ứng thời tiết, bụi nhà, phấn hoa hoặc lông thú cưng, thuốc kháng histamin H1 là lựa chọn điều trị nền tảng. Các hoạt chất kháng histamin thế hệ hai như loratadine, cetirizine, fexofenadine hoạt động bằng cách ngăn chặn histamin gắn vào thụ thể tại niêm mạc đường hô hấp trên. Cơ chế này giúp làm giảm nhanh chóng các triệu chứng chảy dịch mũi trong, hắt hơi liên tục, ngứa mắt mũi và phù nề đường thở. So với nhóm kháng histamin thế hệ một như chlorpheniramine, các thuốc thế hệ mới ít đi qua hàng rào máu não nên giảm thiểu đáng kể tình trạng buồn ngủ và suy giảm tập trung. Dù vậy, người bệnh vẫn cần tuân thủ hướng dẫn về liều dùng của dược sĩ, đặc biệt với những người làm việc vận hành máy móc hoặc lái xe đường dài. Thuốc kháng histamin dạng uống đơn thuần thường có hiệu quả giảm nghẹt mũi chậm hơn so với triệu chứng hắt hơi và ngứa mũi.
Thuốc giảm đau hạ sốt phối hợp hỗ trợ khi nghẹt mũi do cảm cúm
Trong các đợt nhiễm siêu vi đường hô hấp như cảm lạnh hoặc cảm cúm thông thường, nghẹt mũi thường đi kèm với đau nhức đầu, đau mỏi cơ bắp, đau rát họng và sốt nhẹ. Trong trường hợp này, các loại thuốc giảm đau hạ sốt như paracetamol hoặc ibuprofen thường được sử dụng nhằm cải thiện cảm giác khó chịu chung của cơ thể. Paracetamol là lựa chọn tương đối lành tính cho đa số đối tượng, giúp xoa dịu cơn đau đầu do căng tức xoang trán và hạ thân nhiệt khi có sốt. Thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen có thêm tác dụng kháng viêm, hỗ trợ giảm sưng nề mô mũi nhưng cần thận trọng ở người có tiền sử viêm loét dạ dày tá tràng hoặc suy giảm chức năng thận. Nhiều sản phẩm trên thị trường kết hợp paracetamol với hoạt chất co mạch và kháng histamin trong cùng một viên nén, vì vậy người bệnh cần đọc kỹ thành phần để tránh uống trùng lặp dẫn đến quá liều gây độc cho gan.
Biện pháp hỗ trợ làm thông thoáng mũi không dùng thuốc
Bên cạnh việc dùng thuốc đường uống, người bệnh nên kết hợp các phương pháp hỗ trợ vật lý để tăng tốc độ hồi phục mà không gây thêm gánh nặng chuyển hóa cho cơ thể. Rửa hốc mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương natri clorid 0,9% là biện pháp đơn giản giúp làm loãng dịch nhầy đặc, loại bỏ chất nhầy ứ đọng cùng các dị nguyên và vi khuẩn bám trên bề mặt niêm mạc. Xông hơi mũi bằng nước ấm hoặc nước nấu thảo dược tự nhiên cũng giúp làm ấm và ẩm đường thở, mang lại cảm giác dễ chịu tức thì. Người bệnh cần chú ý uống đủ nước lọc hoặc nước ấm mỗi ngày để giữ ẩm cho cơ thể và hỗ trợ làm loãng đờm nhớt. Đặt máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc kê cao gối khi nằm cũng là những mẹo hữu ích giúp giảm bớt hiện tượng nghẹt tắc mũi vào ban đêm, giúp nâng cao chất lượng giấc ngủ.
Lưu ý an toàn
Người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng thuốc trị nghẹt mũi kéo dài vượt quá thời gian khuyến cáo trên tờ hướng dẫn. Tuyệt đối không kết hợp cùng lúc nhiều loại thuốc cảm cúm tổng hợp khi chưa kiểm tra kỹ thành phần, tránh nguy cơ quá liều paracetamol gây suy gan cấp tính hoặc quá liều thuốc co mạch. Phụ nữ có thai, người đang cho con bú, người cao tuổi và bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính về tim mạch, huyết áp, tiểu đường cần có sự tư vấn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng bất kỳ thuốc uống trị nghẹt mũi nào.
Tóm tắt
Nghẹt mũi có thể cải thiện nhanh chóng nếu người bệnh xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn thuốc phù hợp. Thay vì tự ý dùng thuốc kéo dài hoặc kết hợp nhiều loại bừa bãi, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn loại thuốc cùng thời gian sử dụng an toàn nhất. Khi nghẹt mũi kéo dài trên mười ngày hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, việc đi khám chuyên khoa tai mũi họng là cần thiết để điều trị dứt điểm.
Nguồn tham khảo
- Journal of Clinical Research and Reports: An Instant, Safe, Antihistamine, Anti-Inflammatory and Decongestant Polymeric Nasal Barrier to Prevent and To Treat Allergic Rhinitis in Children
- http://isrctn.org/>: A comparison study of leukotriene receptor antagonist plus topical nasal steroid versus oral antihistamine + topical nasal steroid versus leukotriene receptor antagonist + oral antihistamine + topical nasal in the treatment of perennial allergic rhinitis
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Uống thuốc co mạch giảm nghẹt mũi liên tục trong bao lâu?
Thuốc co mạch đường uống như pseudoephedrine thường được khuyến cáo chỉ dùng từ ba đến năm ngày. Dùng kéo dài không chỉ gây tăng huyết áp, hồi hộp mà còn có thể làm triệu chứng nghẹt mũi nặng thêm khi ngừng thuốc đột ngột.
Bị nghẹt mũi do viêm mũi dị ứng nên uống thuốc gì?
Nghẹt mũi do viêm mũi dị ứng nên dùng thuốc kháng histamin thế hệ hai như loratadine hoặc cetirizine. Các thuốc này vừa giúp giảm ngứa mũi, hắt hơi vừa hạn chế gây buồn ngủ, thích hợp cho người cần làm việc ban ngày.
Phụ nữ mang thai bị nghẹt mũi có được uống thuốc không?
Phụ nữ mang thai không nên tự ý uống thuốc co mạch hoặc kháng histamin trị nghẹt mũi vì nguy cơ ảnh hưởng thai nhi. Lựa chọn an toàn hàng đầu là xịt rửa nước muối sinh lý đẳng trương và tham khảo ý kiến bác sĩ sản khoa.
Người bị tăng huyết áp uống thuốc trị nghẹt mũi được không?
Người bệnh tăng huyết áp cần thận trọng tối đa với thuốc co mạch dạng uống vì hoạt chất có thể làm co mạch toàn thân gây tăng huyết áp kịch phát. Nhóm đối tượng này nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Nghẹt mũi có cần uống kháng sinh để điều trị không?
Kháng sinh chỉ tiêu diệt vi khuẩn, trong khi phần lớn các đợt nghẹt mũi cấp do cảm lạnh, cảm cúm bắt nguồn từ virus hoặc dị ứng. Tự ý uống kháng sinh không làm giảm nghẹt mũi mà còn gây kháng thuốc.
