Ngậm biseptol chữa viêm họng có thật sự tốt không và những lưu ý cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Phương pháp ngậm biseptol chữa viêm họng là thói quen truyền miệng quen thuộc của không ít người nhưng đây là cách xử trí hoàn toàn sai lầm và không được y khoa công nhận. Biseptol là thuốc kháng sinh đường uống toàn thân chứ không phải viên ngậm tại chỗ và hầu hết các đợt viêm họng thông thường đều bắt nguồn từ virus vốn không đáp ứng với kháng sinh. Việc tự ý ngậm viên thuốc này không chỉ không làm giảm viêm họng mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng rát loét niêm mạc miệng dị ứng nặng và góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng vi khuẩn kháng thuốc trong cộng đồng.
Ngậm biseptol chữa viêm họng là gì?
Biseptol là biệt dược chứa thành phần phối hợp giữa hai hoạt chất kháng khuẩn sulfamethoxazole và trimethoprim hay còn gọi chung là co-trimoxazole. Nhiều người lầm tưởng rằng ngậm trực tiếp viên thuốc biseptol trong miệng sẽ giúp thuốc ngấm thẳng vào vùng họng bị sưng đau từ đó dứt điểm triệu chứng nhanh hơn. Thực tế cơ chế tác dụng của biseptol dựa trên sự hấp thu qua đường tiêu hóa để phân bố vào hệ tuần hoàn và tiêu diệt các vi khuẩn nhạy cảm ở các cơ quan đích. Biseptol không có tác dụng gây tê giảm đau tức thời cũng không có chỉ định điều trị tại chỗ bằng cách ngậm tan. Việc tự ý áp dụng phương pháp này thể hiện sự hiểu sai nghiêm trọng về nguyên lý sử dụng kháng sinh làm phát sinh các rủi ro sức khỏe không đáng có cho người bệnh.
Bản chất của thuốc biseptol và dạng dùng chuẩn xác
Biseptol là thuốc kháng sinh phối hợp gồm hai hoạt chất sulfamethoxazole và trimethoprim được bào chế chủ yếu dưới dạng viên nén hoặc hỗn dịch uống. Thuốc được chỉ định trong một số bệnh lý nhiễm trùng đường tiết niệu nhiễm khuẩn đường tiêu hóa hoặc nhiễm khuẩn hô hấp nhất định theo đơn của bác sĩ. Bản chất của biseptol là thuốc tác dụng toàn thân thông qua quá trình hấp thu tại đường tiêu hóa đi vào máu chứ không phải thuốc sát khuẩn hay kháng viêm tác dụng tại chỗ ở niêm mạc họng. Việc ngậm thuốc viên biseptol trực tiếp trong khoang miệng hoàn toàn đi ngược lại nguyên tắc sử dụng của nhà sản xuất. Thuốc viên nén giải phóng nồng độ hoạt chất cao cục bộ không giúp tiêu diệt mầm bệnh tại hầu họng nhanh hơn mà còn gây cảm giác đắng gắt khó chịu kéo dài. Dùng sai dạng bào chế và sai đường dùng làm giảm sinh khả dụng của thuốc đồng thời khiến niêm mạc miệng họng bị phơi nhiễm hóa chất nồng độ cao không cần thiết.
Hiệu quả của biseptol đối với các nguyên nhân gây viêm họng
Theo các thống kê y khoa có tới khoảng tám mươi phần trăm trường hợp viêm họng cấp tính xuất phát từ nguyên nhân virus như virus cúm adenovirus hay rhinovirus. Kháng sinh nói chung và biseptol nói riêng hoàn toàn không có hiệu lực đối với các chủng virus này. Do đó việc dùng kháng sinh khi bị đau họng do virus là hành động lạm dụng thuốc không mang lại bất kỳ lợi ích điều trị nào. Ngay cả trong các đợt viêm họng do vi khuẩn mầm bệnh phổ biến nhất thường là liên cầu khuẩn tan huyết beta nhóm A. Trong các hướng dẫn điều trị bệnh học tai mũi họng kháng sinh được ưu tiên hàng đầu là nhóm beta-lactam như penicillin hoặc amoxicillin. Biseptol không phải là thuốc lựa chọn đầu tay cho viêm họng do vi khuẩn vì tỷ lệ kháng thuốc của liên cầu khuẩn với nhóm sulfonamide hiện nay ở mức rất cao khiến việc điều trị bằng biseptol dễ thất bại.
Tác hại nguy hiểm khi tự ý ngậm biseptol trị đau họng
Thói quen ngậm biseptol dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe người bệnh. Trước hết việc để viên thuốc tan rã dần trong miệng giải phóng nồng độ sulfamethoxazole và trimethoprim đậm đặc gây kích ứng niêm mạc lưỡi má và vòm họng. Nhiều trường hợp đã bị bỏng rát niêm mạc loét trợt khoang miệng và mất vị giác tạm thời do ngậm thuốc. Nguy hiểm hơn nhóm thuốc sulfonamide trong biseptol là một trong những nhóm hoạt chất có tỷ lệ gây dị ứng thuốc cao trong y khoa. Người tự ý dùng biseptol có nguy cơ gặp các phản ứng quá mẫn từ nhẹ như nổi mề đay ngứa ngáy phát ban cho đến các hội chứng hoại tử thượng bì nhiễm độc đe dọa tính mạng như hội chứng Stevens-Johnson hoặc Lyell. Ngoài ra việc dùng kháng sinh không đủ liều chuẩn xác tại chỗ còn thúc đẩy các chủng vi khuẩn trong cơ thể phát triển khả năng kháng thuốc gây khó khăn lớn cho việc điều trị nhiễm khuẩn trong tương lai.
Các giải pháp thay thế an toàn giúp làm dịu cổ họng
Để xử trí chứng đau rát và khó chịu do viêm họng người bệnh nên áp dụng các biện pháp hỗ trợ an toàn và đã được kiểm chứng. Thường xuyên súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm giúp làm sạch chất nhầy giảm bớt nồng độ vi sinh vật và làm dịu niêm mạc họng bị sưng nề. Uống nhiều nước ấm trà gừng hoặc nước ấm pha mật ong có tác dụng làm ẩm đường thở và giảm kích ứng cổ họng hiệu quả. Người bệnh có thể sử dụng các loại viên ngậm chứa tinh dầu thảo dược lành tính hoặc kẹo ngậm giảm ho chuyên dụng được phép lưu hành để hỗ trợ tạo độ ẩm khoang miệng. Nếu cảm giác đau họng nhiều kèm sốt có thể sử dụng các thuốc giảm đau hạ sốt thông thường như paracetamol theo đúng hướng dẫn của dược sĩ. Điều quan trọng nhất là cần nghỉ ngơi giữ ấm vùng cổ ngực tránh tiếp xúc với khói bụi khói thuốc lá và không khí lạnh khô.
Lưu ý an toàn
Biseptol là thuốc kháng sinh kê đơn chỉ được sử dụng khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ sau khi đã thăm khám và xác định tình trạng nhiễm trùng. Tuyệt đối không tự ý mua biseptol để ngậm bẻ hoặc uống cho bản thân hay trẻ nhỏ. Khi xuất hiện dấu hiệu phát ban ngứa phù nề môi mắt hoặc khó thở sau khi dùng thuốc cần ngừng ngay lập tức và đến bệnh viện cấp cứu vì đây có thể là phản ứng phản vệ nguy kịch. Không bao giờ dùng lại đơn thuốc cũ hoặc chia sẻ thuốc của mình cho người khác.
Tóm tắt
Tóm lại thói quen ngậm biseptol khi bị đau họng là phương pháp sai lầm và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng kháng sinh khi chưa được bác sĩ thăm khám. Khi xuất hiện các triệu chứng viêm họng kéo dài sốt cao hoặc nuốt đau dữ dội hãy đến cơ sở y tế để được chẩn đoán nguyên nhân và có phác đồ điều trị an toàn hiệu quả.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên bẻ đôi hoặc ngậm tan viên biseptol trong họng không?
Biseptol được bào chế để uống trực tiếp cùng nước lọc. Việc nghiền hoặc ngậm viên thuốc trong miệng không những không gia tăng tác dụng mà còn gây đắng rát kích ứng niêm mạc khoang miệng và tổn thương mô mềm hầu họng.
Vì sao viêm họng do virus không được dùng biseptol?
Phần lớn các đợt viêm họng cấp là do virus gây ra. Thuốc kháng sinh như biseptol hoàn toàn không có khả năng tiêu diệt virus nên việc tự ý dùng vừa không khỏi bệnh vừa gây hại cho cơ thể.
Biến chứng nguy hiểm nhất khi tự ý dùng biseptol là gì?
Dị ứng sulfamethoxazole trong biseptol có thể gây phát ban ngứa mày đay khó thở hoặc nghiêm trọng hơn là hội chứng Stevens-Johnson và Lyell với tổn thương da niêm mạc toàn thân đe dọa tính mạng.
Biện pháp nào giúp giảm cảm giác đau họng an toàn tại nhà?
Người bệnh nên súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm uống nhiều nước giữ ấm cổ họng nghỉ ngơi và có thể dùng viên ngậm thảo dược giảm ho đau rát lành tính hoặc thuốc hạ sốt giảm đau theo tư vấn y tế.
Khi nào người bị viêm họng cần đi khám tại cơ sở y tế?
Người bệnh cần đi khám khi viêm họng kéo dài trên ba ngày kèm sốt cao trên ba mươi tám độ năm khó thở khó nuốt khàn tiếng nặng hoặc cơ thể mệt mỏi kiệt sức bất thường.
