Nên tiêm HPV khi nào và độ tuổi tiêm phòng được khuyến nghị

Độ tuổi tiêm HPV là gì?

Vắc xin phòng HPV là chế phẩm sinh học giúp cơ thể kích hoạt hệ thống miễn dịch tạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại virus Human Papillomavirus, tác nhân chính gây ra ung thư cổ tử cung cùng nhiều bệnh lý sinh dục nguy hiểm. Vắc xin này có tính chất phòng ngừa chứ không có tác dụng điều trị các tình trạng nhiễm trùng hoặc tổn thương tế bào đã tồn tại từ trước.

Thời điểm tiêm phòng lý tưởng nhất là khi cơ thể chưa từng tiếp xúc với mầm bệnh qua các hành vi tiếp xúc da kề da hoặc quan hệ tình dục. Nhờ khả năng dung nạp tốt và độ an toàn cao, vắc xin HPV hiện được khuyến cáo áp dụng rộng rãi cho cả nữ giới lẫn nam giới trong các khung tuổi quy định, đóng vai trò then chốt trong các chương trình y tế dự phòng nhằm giảm thiểu gánh nặng bệnh tật đường sinh sản.

Độ tuổi vàng tiêm vắc xin HPV mang lại hiệu quả bảo vệ tối ưu

Theo khuyến cáo của các tổ chức y tế quốc tế và hướng dẫn tiêm chủng, độ tuổi vàng để tiêm vắc xin phòng ngừa virus HPV là từ 9 đến 14 tuổi. Ở giai đoạn này, trẻ em thường chưa có hoạt động tình dục nên chưa từng tiếp xúc với các chủng virus HPV lây truyền qua đường tiếp xúc thân mật.

Bên cạnh yếu tố chưa phơi nhiễm, hệ thống miễn dịch của trẻ trong độ tuổi 9 đến 14 tuổi đáp ứng rất mạnh mẽ với kháng nguyên trong vắc xin. Lượng kháng thể bảo vệ được tạo ra sau tiêm ở lứa tuổi này thường cao hơn đáng kể so với người trưởng thành. Nhờ đó, hiệu quả ngăn ngừa các chủng virus sinh ung thư như HPV týp 16, 18 và các týp gây sùi mào gà đạt mức tối đa, đồng thời phác đồ tiêm cũng đơn giản và tiết kiệm hơn.

Tiêm phòng HPV ở người trưởng thành và nhóm tuổi mở rộng

Độ tuổi tiêm chủng tiêu chuẩn tiếp theo thường được áp dụng là từ 15 đến 26 tuổi cho cả nữ giới và nam giới chưa được tiêm phòng đầy đủ trước đó. Tiêm vắc xin trong khoảng thời gian này vẫn mang lại giá trị phòng bệnh rất lớn, giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ tổn thương tiền ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, âm đạo, dương vật và hậu môn.

Hiện nay, nhiều quốc gia và cơ quan quản lý y tế đã mở rộng chỉ định tiêm vắc xin HPV cho người trưởng thành từ 27 đến 45 tuổi. Mặc dù nhiều người trong nhóm tuổi này có thể đã từng tiếp xúc với một hoặc vài chủng virus qua đường tình dục, vắc xin vẫn giúp cơ thể tạo hàng rào miễn dịch đối với các chủng nguy cơ cao còn lại có trong chế phẩm. Quyết định tiêm chủng ở lứa tuổi này nên dựa trên sự trao đổi trực tiếp với bác sĩ về nguy cơ phơi nhiễm mới trong tương lai.

Lợi ích tiêm chủng đối với người đã quan hệ tình dục hoặc từng nhiễm virus

Một hiểu lầm phổ biến là những người đã từng quan hệ tình dục hoặc từng có kết quả xét nghiệm dương tính với HPV thì không thể tiêm phòng được nữa. Trên thực tế, virus HPV có hàng chục chủng lây truyền qua đường tình dục, nhưng các loại vắc xin hiện hành như loại tứ giá hay cửu giá chỉ tập trung bảo vệ trước những chủng nguy cơ cao nhất.

Rất hiếm trường hợp một người cùng lúc nhiễm tất cả các chủng virus có trong vắc xin. Vì vậy, người đã từng sinh hoạt tình dục hoặc từng điều trị tổn thương do HPV vẫn nhận được lợi ích phòng vệ trước các chủng mà bản thân chưa từng mắc phải. Ngoài ra, việc tiêm phòng còn giúp hạn chế nguy cơ tái nhiễm chủng cũ hoặc bội nhiễm chủng mới từ bạn tình, hỗ trợ bảo vệ cơ quan sinh dục một cách toàn diện hơn.

Lịch tiêm và số mũi vắc xin HPV theo từng giai đoạn tuổi

Phác đồ tiêm vắc xin HPV có sự khác biệt rõ rệt tùy theo độ tuổi bắt đầu mũi tiêm đầu tiên. Đối với nhóm trẻ từ 9 đến 14 tuổi, nhiều hướng dẫn tiêm chủng chỉ định phác đồ 2 mũi, trong đó mũi thứ hai cách mũi đầu tiên từ 6 đến 12 tháng. Phác đồ này vẫn đảm bảo tạo đủ lượng kháng thể bền vững nhờ khả năng đáp ứng miễn dịch vượt trội của lứa tuổi nhỏ.

Ngược lại, đối với người bắt đầu tiêm từ 15 tuổi trở lên hoặc người có tình trạng suy giảm miễn dịch ở bất kỳ lứa tuổi nào, lịch tiêm tiêu chuẩn bắt buộc phải gồm 3 mũi. Thông thường, mũi 2 được tiêm cách mũi 1 khoảng 1 đến 2 tháng, và mũi 3 được tiêm cách mũi 1 khoảng 6 tháng. Việc tuân thủ đúng khoảng cách tối thiểu giữa các mũi tiêm là điều kiện tiên quyết để cơ thể thiết lập khả năng bảo vệ lâu dài.

Lưu ý an toàn

Vắc xin phòng HPV không thay thế cho các biện pháp tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ như xét nghiệm Pap smear hay xét nghiệm HPV DNA. Phụ nữ trong độ tuổi quy định vẫn cần duy trì lịch khám sàng lọc thường quy. Người có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với thành phần vắc xin, người đang sốt cao hoặc phụ nữ mang thai cần hoãn tiêm và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Chủ động tiêm vắc xin phòng HPV đúng độ tuổi là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài cho cả nữ giới và nam giới. Để xây dựng phác đồ tiêm chủng phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử cá nhân, bạn nên đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng uy tín để được bác sĩ tư vấn cụ thể.