Nên nhịn tiểu để ngủ đến sáng hay nên thức giấc để đi vệ sinh?

Nhịn tiểu ban đêm là gì?

Bàng quang là một cơ quan rỗng có tính đàn hồi cao, đóng vai trò lưu trữ nước tiểu do thận liên tục bài tiết. Ở người trưởng thành khỏe mạnh, khi lượng nước tiểu trong bàng quang tích lũy đạt khoảng từ hai trăm đến ba trăm mililít, các thụ thể căng giãn trên thành bàng quang bắt đầu kích hoạt tín hiệu thần kinh truyền về tủy sống và não bộ, tạo ra cảm giác buồn tiểu mức độ nhẹ. Khi thể tích nước tiểu tiếp tục tăng lên, áp lực nội bàng quang tăng cao, thôi thúc cơ thể thực hiện hành vi tống xuất nước tiểu ra ngoài qua niệu đạo.

Ban đêm, cơ thể thường tiết ra lượng hormone kháng niệu cao hơn để cô đặc nước tiểu, giúp con người có thể ngủ liền mạch từ sáu đến tám tiếng mà không bị gián đoạn. Tuy nhiên, nếu lượng nước đưa vào cơ thể trước giờ ngủ quá nhiều hoặc chức năng bàng quang gặp trục trặc, bàng quang sẽ nhanh chóng đầy và phát tín hiệu đánh thức bạn dậy. Nhịn tiểu ban đêm là tình trạng chủ động kìm hãm phản xạ bài xuất này để tiếp tục nằm ngủ.

Lợi ích của việc thức dậy đi tiểu so với việc cố nhịn để ngủ tiếp

Nhiều người có thói quen cố nhịn tiểu vì sợ cảm giác tỉnh ngủ, ngại rời khỏi chăn ấm hoặc lo lắng khó chìm vào giấc ngủ trở lại. Tuy nhiên, bàng quang khi chứa lượng nước tiểu vượt ngưỡng sinh lý sẽ liên tục gửi tín hiệu kích thích lên vỏ não. Phản xạ này khiến cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng ngầm, nhịp tim có thể tăng nhẹ và hệ thần kinh không thể bước vào giai đoạn ngủ sâu. Việc thức dậy đi tiểu ngay khi có nhu cầu giúp giải tỏa áp lực bàng quang, giải phóng cảm giác bồn chồn và tạo điều kiện cho não bộ nhanh chóng tái lập chu kỳ nghỉ ngơi tự nhiên. Dù việc rời giường làm gián đoạn giấc ngủ trong vài phút, chất lượng giấc ngủ sau khi bàng quang được làm trống hoàn toàn vẫn vượt trội so với giấc ngủ chập chờn khi phải gồng mình nhịn tiểu.

Tác hại tiềm ẩn khi bàng quang bị ứ đọng nước tiểu quá lâu

Nhịn tiểu thường xuyên trong thời gian dài tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe đối với hệ tiết niệu. Khi bàng quang bị căng giãn quá mức liên tục, các sợi cơ trơn tại thành bàng quang có thể bị suy yếu, dẫn đến giảm trương lực cơ và làm mất khả năng co bóp tống xuất nước tiểu hiệu quả. Nước tiểu ứ đọng lâu trong lòng bàng quang tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn nhân lên, làm gia tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường tiết niệu, viêm bàng quang và thậm chí nhiễm khuẩn ngược dòng lên đài bể thận. Ngoài ra, việc cố nhịn tiểu kéo dài còn gây áp lực ngược lên niệu quản và nhu mô thận, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi tiết niệu cũng như thúc đẩy hội chứng bàng quang tăng hoạt, khiến người mắc luôn cảm thấy buồn tiểu gấp ngay cả khi lượng nước tiểu chưa nhiều.

Biện pháp giảm số lần buồn tiểu vào ban đêm

Để giảm thiểu số lần phải thức giấc giữa đêm, việc điều chỉnh chế độ sinh hoạt ban ngày và buổi tối đóng vai trò rất quan trọng. Mọi người nên phân bổ lượng nước uống đồng đều trong ngày, hạn chế uống nhiều canh, nước lọc hoặc sữa trong vòng hai giờ trước khi lên giường ngủ. Tránh dùng các loại đồ uống có chứa cồn, trà đặc hoặc cà phê vào buổi chiều tối vì các hoạt chất này kích thích thận tăng bài tiết nước tiểu và làm tăng tính nhạy cảm của bàng quang. Bên cạnh đó, việc tạo thói quen đi tiểu trước khi ngủ giúp làm rỗng bàng quang ở mức tối đa. Với những người có bệnh lý nền như đái tháo đường, suy tim hoặc phì đại lành tính tuyến tiền liệt, việc kiểm soát tốt bệnh nền theo hướng dẫn y khoa là yếu tố then chốt để kiểm soát triệu chứng tiểu đêm.

Lưu ý an toàn

Nếu tình trạng buồn tiểu ban đêm xảy ra nhiều hơn hai lần mỗi đêm và kéo dài liên tục, người bệnh không nên tự ý tìm kiếm các loại thuốc an thần hoặc thuốc ức chế tiểu tiện mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Thức dậy đi tiểu đêm cần chú ý an toàn di chuyển, đặc biệt ở người cao tuổi, nhằm phòng tránh nguy cơ vấp ngã hoặc tụt huyết áp tư thế khi thay đổi tư thế đột ngột trong đêm tối.

Tóm tắt

Thức dậy đi tiểu khi bàng quang đã căng đầy luôn là giải pháp an toàn hơn so với việc cố nhịn để ngủ tiếp. Khi tình trạng tiểu đêm xảy ra thường xuyên và làm suy giảm sức khỏe, người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa thận tiết niệu để tìm nguyên nhân và có hướng can thiệp y khoa phù hợp.