Nên làm gì khi bị viêm lợi răng hàm để nhanh giảm đau và ngừa tái phát

Viêm lợi răng hàm là gì?

Viêm lợi răng hàm thực chất là phản ứng viêm của mô nướu khu trú quanh các răng cối số 6, số 7 hoặc răng khôn số 8 do độc tố tiết ra từ mảng bám vi khuẩn. Vùng răng hàm giữ vai trò chủ lực trong việc nhai và nghiền nát thức ăn, có diện tích mặt nhai rộng cùng nhiều kẽ tiếp xúc phức tạp. Khi các vụn thức ăn không được làm sạch triệt để, mảng bám sẽ khoáng hóa tạo thành vôi răng bám chắc vào chân răng, liên tục kích thích mô mềm.

Nếu chỉ dừng lại ở giai đoạn viêm nướu bề mặt, tổn thương hoàn toàn có thể hồi phục nguyên vẹn nếu loại bỏ sạch vi khuẩn. Ngược lại, nếu người bệnh lơ là không điều trị, viêm nhiễm sẽ từ từ tiến triển sâu xuống hệ thống nâng đỡ răng, hình thành túi mủ nha chu, gây tiêu xương ổ răng, tụt nướu và làm răng hàm lung lay, thậm chí dẫn đến mất răng vĩnh viễn.

Vệ sinh răng miệng đúng cách và làm sạch mảng bám tại nhà

Bước đầu tiên và quan trọng nhất khi nướu răng hàm có biểu hiện sưng đỏ là kiểm soát lại thao tác vệ sinh hằng ngày. Răng hàm nằm sâu ở góc hàm, mặt nhai có nhiều trũng rãnh và kẽ răng hẹp nên lông bàn chải thông thường khó chạm tới. Người bệnh nên chuyển sang dùng bàn chải có đầu thon nhỏ và lông mềm để tránh gây trầy xước mô lợi đang nhạy cảm. Thao tác chải cần thực hiện nhẹ nhàng theo chiều dọc hoặc xoay tròn quanh chân răng, không chà ngang với lực mạnh.

Bên cạnh chải răng, việc làm sạch kẽ răng hàm là yếu tố then chốt giúp loại bỏ mẩu vụn thức ăn tích tụ. Thay vì dùng tăm nhọn có thể làm rách nướu, người bệnh nên sử dụng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước với áp lực nhẹ để luồn vào các kẽ răng trong cùng. Sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ, việc súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm hoặc các dung dịch súc miệng sát khuẩn dịu nhẹ không chứa cồn sẽ hỗ trợ làm dịu cảm giác tấy rát, giảm tải lượng vi khuẩn trong khoang miệng.

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và thói quen ăn nhai phù hợp

Trong thời gian vùng lợi răng hàm đang bị viêm, việc điều chỉnh chế độ ăn uống sẽ giúp giảm áp lực cơ học lên mô nướu và hỗ trợ mô mềm nhanh phục hồi. Người bệnh nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp, canh hoặc rau củ hầm nhừ để hạn chế tối đa việc dùng răng hàm nhai nghiền mạnh. Uống đủ nước lọc trong ngày cũng rất cần thiết nhằm duy trì độ ẩm tự nhiên, kích thích dòng chảy nước bọt để rửa trôi cặn thức ăn.

Đồng thời, cần tạm ngưng sử dụng các món ăn quá cứng, quá giòn, nhiều dầu mỡ hoặc thực phẩm có nhiều góc cạnh sắc nhọn vì chúng có thể chọc vào ổ viêm gây chảy máu. Đồ ăn cay nóng, chứa nhiều ớt, tiêu hoặc các loại đồ uống nhiều đường, nước ngọt có ga và rượu bia cũng nên tránh tuyệt đối, bởi môi trường nhiều axit và đường ngọt sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn kỵ khí phát triển nhanh chóng. Thuốc lá cũng là yếu tố làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng nướu, khiến tổn thương chậm lành hơn.

Thăm khám nha khoa để được can thiệp chuyên môn kịp thời

Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ giảm nhẹ cảm giác khó chịu ban đầu chứ không thể xử lý tận gốc tác nhân gây bệnh nếu đã hình thành cao răng dưới nướu. Do đó, người bệnh cần sắp xếp thời gian đến phòng khám chuyên khoa Răng Hàm Mặt để được bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương của mô nha chu.

Bác sĩ sẽ tiến hành làm sạch sâu bằng máy siêu âm để bóc tách toàn bộ mảng bám và vôi răng bám chặt quanh cổ răng hàm lẫn dưới bờ lợi. Với những ổ viêm sâu có mủ hoặc túi nha chu phập phồng, bác sĩ có thể bơm rửa dung dịch sát trùng chuyên dụng và chỉ định các loại thuốc bôi hoặc thuốc uống phù hợp với thể trạng của từng cá nhân. Việc thăm khám chuyên môn giúp ngăn chặn tình trạng viêm nhiễm lan rộng xuống xương ổ răng, tránh nguy cơ tiêu xương và tụt lợi dẫn đến răng hàm bị lung lay.

Lưu ý đối với trường hợp viêm lợi trùm ở răng hàm trong cùng

Khu vực răng hàm lớn trong cùng, đặc biệt là vị trí răng số 8, rất thường xuyên gặp phải tình trạng viêm lợi trùm. Đây là hiện tượng vạt nướu bao phủ một phần thân răng không tụt hết, tạo thành một khe hở giống như chiếc túi nhỏ giữ lại vụn thức ăn. Vi khuẩn kỵ khí tích tụ tại đây sẽ gây sưng phồng vạt lợi, chảy mủ, gây mùi hôi khó chịu và làm người bệnh bị đau buốt lan lên thái dương, sốt nhẹ hoặc co cứng hàm khiến việc há miệng ăn uống gặp khó khăn.

Khi gặp dấu hiệu viêm lợi trùm răng hàm, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý chọc kim hay dùng tay nặn mủ vì nguy cơ nhiễm trùng lan vào khoang cơ sàn miệng rất nguy hiểm. Tại cơ sở nha khoa, bác sĩ sẽ bơm rửa sạch túi lợi, điều trị hết đợt viêm cấp tính, sau đó chụp phim kiểm tra hướng mọc của răng khôn. Nếu răng khôn mọc thẳng đủ chỗ, thủ thuật cắt lợi trùm có thể được cân nhắc; trường hợp răng mọc ngầm, mọc lệch đâm vào răng số 7 kế cận thì việc nhổ bỏ răng khôn là chỉ định cần thiết để triệt tiêu vĩnh viễn ổ viêm tái phát.

Lưu ý an toàn

Các hướng dẫn chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ vệ sinh và làm dịu triệu chứng nhẹ tạm thời. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc bôi các loại thuốc dân gian không rõ nguồn gốc vào chân răng. Nếu vùng nướu răng hàm xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sưng to một bên mặt, chảy mủ liên tục, sốt cao, há miệng đau hoặc răng bị lung lay, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa Răng Hàm Mặt để được thăm khám và xử trí đúng phác đồ.

Tóm tắt

Viêm lợi răng hàm là tình trạng thường gặp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được can thiệp sớm. Sự kết hợp giữa thói quen vệ sinh răng miệng tỉ mỉ tại nhà và việc kiểm tra định kỳ tại phòng khám nha khoa chính là giải pháp bền vững giúp bảo vệ hàm răng khỏe mạnh, bảo tồn chức năng nhai và phòng tránh các bệnh lý quanh răng nguy hiểm.